Hà Nội — Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cảnh báo tình trạng cô đơn kéo dài đang kích hoạt vòng xoáy bệnh lý ở người cao tuổi, làm huyết áp mất kiểm soát và dẫn đến trầm cảm nặng.
- Người đàn ông Thanh Hóa giả danh trung tướng Tổng cục 2 lừa đảo nhiều nạn nhân
- Cơ sở quân sự Iran ở Bushehr và Konarak bị tập kích, Mỹ phủ nhận tham gia
- Ký sang tên nhà để vay tiền, người đàn ông suýt mất tài sản 5 tỷ đồng
Bằng chứng lâm sàng đến từ hai ca bệnh cụ thể. Trường hợp đầu là một cụ bà 75 tuổi ở Hà Nội, con cái định cư nước ngoài, gửi mẹ vào viện dưỡng lão; bà được chăm sóc đầy đủ về vật chất nhưng niềm an ủi duy nhất mỗi ngày chỉ là cuộc gọi video vỏn vẹn vài phút, và bà nhập viện với huyết áp vọt lên trên 180/120 mmHg. Trường hợp thứ hai là một phụ nữ cao tuổi khác, nhiều lần tranh cãi với con trai và con dâu vì khác biệt quan điểm sống; để tránh xung đột, bà chọn im lặng, dần trở nên xa cách với gia đình, rồi mất ngủ triền miên, bỏ bữa, cho đến khi được con đưa đi khám và bác sĩ kết luận mắc trầm cảm thể nhẹ kèm suy nhược cơ thể nghiêm trọng.
Cơ chế sinh lý đằng sau diễn biến này đã được xác định. Khi rơi vào cô đơn kéo dài, não bộ kích thích bài tiết hormone cortisol ở mức cao liên tục, gây tăng huyết áp, thúc đẩy xơ vữa động mạch và làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim. “Cô đơn như sát thủ thầm lặng, kích hoạt hàng loạt bệnh nền nguy hiểm và đẩy họ vào những vòng xoáy suy sụp cả thể xác lẫn tinh thần”, bác sĩ Mạnh nói.
Vòng xoáy này vận hành theo cơ chế khép kín: cô đơn làm bệnh nặng hơn, bệnh càng nặng càng khiến người cao tuổi thu mình, từ đó cô đơn càng sâu hơn. Các chuyên gia xác định nhóm nguy cơ cao gồm người sống một mình, người mới mất người thân, người mắc bệnh mạn tính, và người có tiền sử trầm cảm hoặc lo âu. Dấu hiệu cảnh báo sớm là ít ra khỏi nhà, từ bỏ sở thích, buồn bã kéo dài, mất ngủ và cảm giác bị bỏ rơi.
Để phá vỡ vòng xoáy này, chuyên gia khuyến cáo gia đình phải can thiệp đồng thời trên ba mặt: y tế, tâm lý và kết nối xã hội. “Sự quan tâm sâu sắc, lắng nghe giúp người già giải tỏa tâm lý, từ đó hỗ trợ kiểm soát huyết áp và tim mạch”, bác sĩ Mạnh nói.
Khi người cao tuổi có dấu hiệu trầm cảm nặng, ý nghĩ muốn chết, bỏ điều trị hoặc thu mình quá mức, gia đình cần đưa ngay đến bác sĩ hoặc cơ sở y tế chuyên khoa tâm thần. Thay vì những cuộc gọi vội vài phút, bác sĩ Mạnh khuyên nên ấn định khung giờ gọi cố định hằng ngày, hướng dẫn người già dùng thiết bị thông minh để nhắn tin, xem ảnh con cháu, tạo cho họ cảm giác được chờ đợi và không bị bỏ lại phía sau.
Vũ Hiếu (tổng hợp)
