Các nghiên cứu y học tiếp tục bổ sung bằng chứng để giải thích khoảng cách tuổi thọ giữa phụ nữ và nam giới, một xu hướng được ghi nhận đều đặn ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.
- Cả nước giải thể 1.017 cơ sở giáo dục sau sắp xếp, còn 1.021 điểm dôi dư bỏ trống
- Hải Phòng chốt phương án và thời gian mở phố đi bộ
- Đoàn công tác Thanh Hóa khảo sát dự án thủy điện Trung Sơn mở rộng
Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, năm 2024, tuổi thọ trung bình của nữ giới Việt Nam đạt 77,3 tuổi, cao hơn khoảng 5 năm so với nam giới ở mức 72,3 tuổi. Sự chênh lệch này không xuất phát từ một yếu tố duy nhất mà từ sự kết hợp của hormone, cấu trúc nhiễm sắc thể, hệ miễn dịch và thói quen chăm sóc sức khỏe.
Ở phụ nữ trước mãn kinh, estrogen góp phần bảo vệ thành mạch máu, cải thiện mức cholesterol và hỗ trợ chức năng mạch máu. Nhờ đó, bệnh tim mạch thường khởi phát muộn hơn so với nam giới cùng độ tuổi. Tuy nhiên, lợi thế sinh học này không duy trì suốt đời. Sau mãn kinh, khi nồng độ estrogen giảm, nguy cơ bệnh tim ở phụ nữ tăng lên và khoảng cách so với nam giới thu hẹp dần.
Về cấu trúc gene, phụ nữ mang hai nhiễm sắc thể X trong khi nam giới chỉ có một. Sự nhân đôi này tạo ra lớp dự phòng gene, giúp phụ nữ giảm nguy cơ biểu hiện một số bệnh di truyền liên kết với nhiễm sắc thể X.
Bài tổng quan năm 2024 công bố trên tạp chí Nature Reviews Immunology, tổng hợp kết quả từ nhiều nghiên cứu, ghi nhận phụ nữ thường tạo đáp ứng miễn dịch mạnh hơn nam giới, giúp loại bỏ tác nhân gây bệnh hiệu quả hơn và giảm nguy cơ tử vong do nhiễm trùng. Tuy nhiên, hệ miễn dịch hoạt động mạnh cũng là lý do phụ nữ có tỷ lệ mắc bệnh tự miễn cao hơn.
Khác biệt về hành vi là yếu tố không kém phần quan trọng. So với phụ nữ, nam giới có xu hướng hút thuốc và uống rượu bia nhiều hơn, làm việc trong môi trường nguy hiểm hơn, ít đi khám sức khỏe định kỳ và thường trì hoãn điều trị khi có dấu hiệu bất thường – những hành vi này làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, ung thư và tử vong sớm.
Phụ nữ có xu hướng khám sức khỏe định kỳ và đi khám sớm hơn khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, giúp nhiều bệnh được phát hiện ở giai đoạn đầu. Điều này trực tiếp cải thiện hiệu quả điều trị và kéo dài tuổi thọ.
Điều cần nhìn thẳng là tuổi thọ cao hơn không đồng nghĩa với chất lượng sống tốt hơn trong suốt những năm cuối đời. Phụ nữ có xu hướng mắc các bệnh mạn tính như loãng xương, viêm khớp hoặc sa sút trí tuệ trong nhiều năm.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng mục tiêu không chỉ là sống lâu mà còn là sống khỏe. Điều đó đòi hỏi chế độ ăn cân đối, tập luyện thường xuyên, ngủ đủ giấc, không hút thuốc và kiểm soát các bệnh mạn tính – những yếu tố mà cả hai giới đều có thể chủ động thực hiện.
Đào Chương (tổng hợp)
