Bạo lực học đường vượt khỏi cổng trường

Liên tiếp các vụ bạo lực học đường xảy ra trong 20 ngày đã khiến 3 học sinh tử vong. Khi nắm đấm và tổn thương tinh thần vượt khỏi sân trường, việc quản trị rủi ro và giáo dục nhân cách trở nên cấp bách.

Liên tiếp nhiều vụ bạo lực học đường gây hậu quả nghiêm trọng

Trong những ngày gần đây, nhiều vụ bạo lực học đường đã gây chấn động dư luận. Vụ việc gần nhất xảy ra tại Trường THPT Đặng Thai Mai, xã Quảng Bình, Thanh Hóa. Vụ xô xát trong giờ thể dục đã khiến một học sinh lớp 12 tử vong. Hai học sinh còn lại bị khởi tố và tạm giam. Điều đáng chú ý là cả ba đều không phải học sinh cá biệt. Các em đều có hạnh kiểm và học lực khá. Chỉ vì phút nóng giận, một hành động bộc phát đã dẫn đến bi kịch.

Chỉ trong 20 ngày, đã xảy ra 5 vụ bạo lực học đường nghiêm trọng. Ba học sinh đã mất mạng. Đây không còn là những vụ việc cá biệt. Xu hướng bạo lực đang vượt ra khỏi những cảnh báo thông thường. Bạo lực học đường ngày nay xuất hiện cả ở trường học và trên đường đi học.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm học 2023 – 2024 có 466 vụ bạo lực. Các vụ việc liên quan tới 1.453 học sinh. Trong số đó có 235 học sinh bị tổn hại thể chất và 222 học sinh bị tổn hại tinh thần. Con số này giảm so với năm học trước nhưng vẫn chưa phản ánh hết thực tế. Bạo lực học đường vốn tồn tại lâu dài và khó thống kê đầy đủ.

Nhiều nguyên nhân khiến bạo lực học đường gia tăng

Trong một phiên thảo luận tại Quốc hội, đại biểu Nguyễn Thanh Cầm cho rằng bạo lực học đường đã trở thành vấn đề xã hội nghiêm trọng. Tác động của nó ảnh hưởng sâu sắc đến thể chất, tinh thần và nhân cách học sinh. Bà nhấn mạnh bạo lực ngày nay không chỉ là hành vi thể chất. Nhiều học sinh còn bị bắt nạt trên mạng hoặc chịu áp lực tinh thần kéo dài.

Giáo viên Hoàng Thị Hoa Mai, Trường THCS Hội Hợp, nhận định có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Hầu hết học sinh đều có điện thoại. Mạng xã hội chứa nhiều nội dung độc hại khó kiểm soát. Tâm lý lứa tuổi 10-16 dễ bị kích động. Nhiều em hành động theo cảm tính và không lường được hậu quả.

Cô Mai cho biết một số phụ huynh bênh con quá mức. Khi bị nhắc nhở, nhiều người đăng lên mạng xã hội. Dư luận thường nhìn một chiều và gây áp lực lên giáo viên. Điều này khiến giáo viên ngại răn dạy học sinh. Theo cô, nhiều vụ bạo lực bắt nguồn từ gia đình nuông chiều con cái.

Cô Doãn Thục Hiền, Trường THCS Minh Cường, chia sẻ giáo viên cần hiểu tâm lý học sinh. Nhiều em có hoàn cảnh riêng hoặc mang tổn thương. Nhà trường phải tạo môi trường an toàn. Học sinh cần học cách giải quyết mâu thuẫn bằng đối thoại. Giáo viên cần là tấm gương về nhân ái và công bằng.

Nam sinh lớp 8 ở Lào Cai đẩy bạn xuống hồ sau khi dùng dao tấn công bạn học. (Ảnh cắt từ clip)

Đề xuất chuyển từ xử lý sự vụ sang quản trị rủi ro

Thông tư 19/2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã bỏ hình thức đình chỉ học tập. Học sinh vi phạm chỉ bị kỷ luật bằng bản kiểm điểm. Chuyên gia giáo dục Tô Thị Diễm Quyên cho rằng Thông tư có nhiều điểm tích cực. Việc đưa “cưỡng ép học tập quá sức” vào nhóm hành vi vi phạm là dấu mốc quan trọng. Đây là bước tiến trong bảo vệ quyền trẻ em.

Tuy vậy, bà Quyên nêu nhiều bất cập. Hiện chưa có định nghĩa rõ về “học quá sức”. Không có tiêu chí cụ thể về thời gian học hay bài tập. Điều này dễ dẫn đến hiểu sai hoặc áp dụng sai. Bà cũng đặt câu hỏi về cơ chế giám sát. Ai sẽ đánh giá trẻ có bị ép học hay không? Cấp xã, phường có đủ năng lực hay không?

Ngoài ra, tâm lý sợ bị phạt có thể khiến phụ huynh buông lỏng việc học của con. Việc thiếu hướng dẫn rõ ràng có thể khiến Thông tư khó đi vào thực tế.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng bạo lực học đường không chỉ là câu chuyện kỷ luật. Đây là vấn đề an toàn trẻ em và an ninh học đường. Bà đề xuất chuyển sang mô hình quản trị rủi ro với bốn bước: phòng ngừa chủ động, phát hiện sớm, can thiệp kịp thời, hỗ trợ phục hồi.

Để giảm bạo lực học đường, bà Nga đưa ra 5 nhóm giải pháp. Thứ nhất, môi trường học đường phải an toàn và tôn trọng. Thứ hai, giáo viên chủ nhiệm và cán bộ tâm lý phải được tăng trách nhiệm. Thứ ba, sau mỗi vụ việc cần có xin lỗi công khai và hỗ trợ tâm lý. Học sinh hung hăng cần học kỹ năng kiểm soát cảm xúc. Không được để tái diễn nhiều lần rồi mới xử lý.