Campuchia: Chính quyền “bất lực” hay “đồng lõa” trước nạn lừa đảo trực tuyến?

Nạn lừa đảo trực tuyến và bắt cóc tại Campuchia đã vượt ra ngoài khuôn khổ tội phạm thông thường, trở thành vấn đề quốc tế, gây tác động trực tiếp đến quan hệ ngoại giao giữa Phnom Penh và nhiều quốc gia lớn.

Từ tội phạm xuyên biên giới đến sức ép ngoại giao

Hoạt động lừa đảo trực tuyến tại Campuchia trong thời gian qua không chỉ gây tổn thất nghiêm trọng về kinh tế và nhân mạng, mà còn đặt chính quyền Phnom Penh trước làn sóng chỉ trích quốc tế ngày càng gia tăng. Sau hai vụ tử vong có liên quan đến các trung tâm lừa đảo, Hàn Quốc đã ra quyết định cấm công dân đến một số khu vực tại Campuchia, đồng thời tìm cách hồi hương khoảng 1.000 người Hàn Quốc được cho là đang “làm việc” tại đây.

Song song với các động thái từ Seoul, Mỹ và Anh cũng có bước đi cứng rắn khi phong tỏa tài sản của tập đoàn Prince Holding do tỷ phú Chen Zhi đứng đầu. Theo giới quan sát, đây là biện pháp chưa từng có tiền lệ nhằm vào một tập đoàn có ảnh hưởng sâu rộng tại Campuchia, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề lừa đảo trực tuyến tại quốc gia Đông Nam Á này.

Theo chuyên gia Lindsey Kennedy, Giám đốc nghiên cứu Dự án Eyewitness, việc Mỹ và Anh đồng loạt công bố trừng phạt được xem là một sự kiện “đặc biệt nghiêm trọng”. Khoảng 15 tỷ USD tài sản của Prince Holding, chủ yếu dưới dạng tiền điện tử, đã bị tịch biên tại Mỹ, trở thành vụ tịch biên tư pháp lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.

Nghi vấn về thực tâm điều tra của chính quyền Phnom Penh

Đáng chú ý, việc một trong những nhân vật bị coi là “trùm” lừa đảo bị phanh phui lại không xuất phát từ các cơ quan chức năng Campuchia. Điều này càng làm dấy lên hoài nghi trong bối cảnh hình ảnh quốc gia đang bị tổn hại nghiêm trọng bởi các hoạt động lừa đảo trực tuyến quy mô lớn.

Trước đó, truyền thông quốc tế từng đưa tin về việc thượng nghị sĩ Campuchia Kok An bị Thái Lan phát lệnh truy nã và tịch biên tài sản, cùng với ba người con, với cáo buộc đứng đầu một trung tâm lừa đảo trực tuyến tại khu vực biên giới. Tuy nhiên, phía Campuchia vẫn chưa công bố bất kỳ vụ bắt giữ nào đối với những nhân vật được cho là chủ mưu thực sự đứng sau các đường dây này.

Giải thích về việc “chưa có kẻ chủ mưu nào bị bắt”, người phát ngôn Bộ Nội vụ Campuchia Touch Sokhak cho rằng các mạng lưới tội phạm đã “ngụy trang hoạt động đằng sau những doanh nghiệp hợp pháp”. Dù vậy, truyền thông trong nước Campuchia cũng bày tỏ sự hoài nghi. Khmer Times từng đặt câu hỏi liệu các nỗ lực hiện tại có thực sự nhằm triệt phá tận gốc các tổ chức tội phạm hay chỉ dừng lại ở việc xử lý bề nổi.

Trừng phạt quốc tế và bài toán lợi ích chính trị

Ngay sau khi Mỹ và Anh công bố các biện pháp trừng phạt đối với tỷ phú Chen Zhi, Phnom Penh đã yêu cầu Washington phải đưa ra “đầy đủ bằng chứng” khi truy tố người từng được vinh danh là “doanh nhân ưu tú”. Prince Holding hiện là một trong những tập đoàn lớn nhất Campuchia, hoạt động tại hơn 30 quốc gia trong nhiều lĩnh vực từ bất động sản đến dịch vụ tài chính và hàng tiêu dùng.

Theo các chuyên gia quốc tế, Chen Zhi từng là cố vấn cho cả hai đời Thủ tướng Hun Sen và Hun Manet, được xem là nhân vật có ảnh hưởng sâu rộng trong bộ máy nhà nước Campuchia. Nhận định từ giới nghiên cứu cho rằng Prince Holding trong thời gian dài đã đóng vai trò như một tổ chức bảo trợ lớn cho đảng cầm quyền, tạo ra mối liên kết chặt chẽ giữa lợi ích kinh tế và quyền lực chính trị.

Ở phạm vi rộng hơn, Bộ Tư pháp Mỹ cáo buộc Chen Zhi và các cộng sự đã sử dụng ảnh hưởng chính trị và hối lộ quan chức tại nhiều quốc gia nhằm bảo vệ các hoạt động bất hợp pháp. Những cáo buộc này khiến dư luận đặt câu hỏi về khả năng và mức độ sẵn sàng của chính quyền Campuchia trong việc xử lý tận gốc vấn nạn lừa đảo trực tuyến.

“Động” đến đồng minh quyền lực – rào cản lớn nhất

Theo đánh giá của chuyên gia Lindsey Kennedy, việc Mỹ và Anh phối hợp trừng phạt một nhân vật được coi là “bất khả xâm phạm” là bước đi hiếm hoi. Tuy nhiên, bà cũng cảnh báo rằng trong bối cảnh nền kinh tế Campuchia có mức độ phụ thuộc nhất định vào ngành công nghiệp lừa đảo, các biện pháp trừng phạt có thể chỉ tạo ra khoảng trống để những tổ chức tội phạm khác trỗi dậy.

Tổ chức Eyewitness Project nhận định các biện pháp kiểm soát của Phnom Penh cho đến nay mang tính hình thức, chủ yếu nhắm vào các “chân rết” cấp thấp, trong khi không cho thấy sự thay đổi chiến lược mang tính căn cơ. Điều này dẫn đến câu hỏi liệu sức ép từ Mỹ, Anh và Hàn Quốc có đủ mạnh để buộc chính quyền Campuchia điều chỉnh lập trường.

Một số phân tích cho rằng việc tiến hành một cuộc đàn áp toàn diện ngành công nghiệp lừa đảo sẽ buộc Đảng Nhân dân Campuchia cầm quyền phải quy trách nhiệm cho nhiều đồng minh quyền lực. Trong bối cảnh chính trị hiện tại, kịch bản này được đánh giá là khó xảy ra, khiến tương lai của cuộc chiến chống lừa đảo trực tuyến tại Campuchia vẫn còn nhiều dấu hỏi.

Theo: RFI