Chính phủ Mỹ đóng cửa một phần

Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ hy vọng giới chính trị sẽ tìm được tiếng nói chung để sớm chấm dứt tình trạng chính phủ liên bang đóng cửa một phần vừa bắt đầu từ cuối tuần này.

Diễn biến gián đoạn ngân sách tại các bộ ngành

Từ thời điểm 12 giờ đêm thứ Bảy, một loạt cơ quan liên bang quan trọng của Mỹ đã rơi vào tình trạng gián đoạn ngân sách hoạt động. Danh sách các đơn vị chịu ảnh hưởng bao gồm Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính và Bộ An ninh Nội địa (DHS) cùng nhiều cơ quan liên quan khác. Tình trạng này đánh dấu một đợt đóng cửa tạm thời mới của bộ máy công quyền Mỹ ngay trong những ngày đầu năm 2026.
Trước đó, các thượng nghị sĩ đã nỗ lực chạy đua với thời gian để thông qua một gói tài trợ quy mô lớn. Gói này bao gồm năm dự luật chi tiêu thường niên và một biện pháp “cầm cự” kéo dài hai tuần dành riêng cho Bộ An ninh Nội địa nhằm tránh kịch bản đóng cửa trước hạn chót tối thứ Sáu. Tuy nhiên, nỗ lực này vẫn chưa thể hoàn tất do gói tài trợ cần được Hạ viện phê chuẩn, trong khi các hạ nghị sĩ dự kiến đến thứ Hai mới quay trở lại làm việc tại Washington.
Phe Dân chủ đã công khai tuyên bố sẽ ngăn chặn gói ngân sách trị giá 1,2 nghìn tỷ USD này. Nguyên nhân chính xuất phát từ sự phản đối gay gắt đối với khoản ngân sách dành cho Bộ An ninh Nội địa, trong đó có khoản bổ sung 10 tỷ USD cho Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE). Dù Thượng viện đã đạt thỏa thuận phút chót với Nhà Trắng để tách riêng dự luật của DHS nhằm duy trì đàm phán trong hai tuần tới, nhưng nút thắt tại Hạ viện vẫn chưa được gỡ bỏ.

Giải thích nguyên nhân và những tranh cãi về cải cách

Sự bế tắc hiện nay không chỉ nằm ở những con số ngân sách mà còn liên quan sâu sắc đến các yêu cầu cải cách lực lượng thực thi pháp luật. Phe Dân chủ đang thúc đẩy mạnh mẽ việc kiềm chế quyền hạn của ICE và lực lượng Tuần tra Biên giới. Động thái này diễn ra sau một sự cố nghiêm trọng tại bang Minnesota trong tháng này, khi lực lượng thực thi pháp luật liên bang bắn chết hai công dân Mỹ trong một chiến dịch siết chặt nhập cư.
Lãnh đạo phe thiểu số Thượng viện Chuck Schumer đã đưa ra một danh sách các cải cách mà ông gọi là “hợp lý” để đổi lấy sự ủng hộ của phe Dân chủ. Các yêu cầu này bao gồm: cấm tuần tra cơ động, mở rộng yêu cầu về trát tòa, bắt buộc gắn camera trên người đối với sĩ quan, ban hành bộ quy tắc ứng xử thống nhất và đặc biệt là lệnh cấm các sĩ quan DHS che mặt khi làm nhiệm vụ.
Chính phủ Mỹ đóng cửa một phần lần này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Trump khẳng định Mỹ đang ở mức thấp lịch sử về tỷ lệ tội phạm. Khi được hỏi về yêu cầu bỏ che mặt của phía Dân chủ, ông Trump từ chối bình luận trực tiếp và chỉ nhắc lại quan điểm cứng rắn về thực thi pháp luật của mình.

Trích dẫn quan điểm từ các bên liên quan

Trong cuộc trao đổi với phóng viên Jacqui Heinrich của Fox News, Tổng thống Donald Trump nhận định rằng tình trạng gián đoạn ngân sách “không tốt cho đất nước” và có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến tăng trưởng kinh tế. Ông nhắc lại bài học từ lần đóng cửa trước đó khi GDP của Mỹ đã sụt giảm một điểm rưỡi. Ông Trump chia sẻ: “Tôi nghĩ phe Dân chủ không muốn chuyện này xảy ra. Nó khiến họ trông rất tệ… hy vọng đủ nhiều người sẽ biết suy nghĩ”.
Về phía Hạ viện, Chủ tịch Mike Johnson đang kỳ vọng có thể sử dụng một quy trình rút gọn đặc biệt vào thứ Hai để nhanh chóng thông qua gói tài trợ. Tuy nhiên, quy trình này đòi hỏi sự hợp tác từ phe Dân chủ. Trong khi đó, Lãnh đạo phe thiểu số Hạ viện Hakeem Jeffries khẳng định khối của ông sẽ đánh giá gói chi tiêu dựa trên giá trị thực tế trước khi quyết định. Ông Jeffries nhấn mạnh: “Chính quyền Trump phải đưa ra một lộ trình chắc chắn để cải cách mạnh mẽ ICE và các cơ quan DHS khác”.
Tác động của đợt đóng cửa này được dự báo sẽ hạn chế hơn so với kỷ lục 43 ngày vào mùa thu năm ngoái. Tuy nhiên, các nhà lập pháp vẫn đang chịu áp lực phải đạt được thỏa thuận trước khi Quốc hội nhóm họp lại vào tối thứ Hai để bảo vệ phúc lợi kinh tế của người dân.

Theo: The Hill