Bé Guojiang, con gái của cặp vợ chồng người Hán ở Giang Tô, đã gây sốt với ngoại hình khác biệt: tóc vàng, mắt xanh. Câu chuyện đã thu hút hơn 120 triệu lượt xem, trở thành ví dụ điển hình về sự biểu hiện của gene lặn qua nhiều thế hệ.
- Tỷ phú trẻ nhất thế giới: Không nghỉ ngày nào suốt ba năm
- Đường dây lừa đảo xuyên quốc gia: Hơn 100 cảnh sát đột kích, thu hồi nghìn tỷ
- Hành vi bắn súng chỉ thiên tại đám cưới và hệ lụy pháp lý
Gene lặn: Bí ẩn ngoại hình phương Tây của bé Guojiang
Khi chào đời vào tháng 5/2022 tại Diêm Thành, Giang Tô, bé Guojiang đã khiến đội ngũ y tế và gia đình sửng sốt với gương mặt mang những nét đặc trưng của người phương Tây. Cha mẹ bé, anh Yang và vợ, đều là người Trung Quốc, đã vô cùng bối rối, thậm chí “tưởng bệnh viện trao nhầm con” theo lời anh Yang. Gia đình đã phải tiến hành nhiều lần xét nghiệm ADN để xác nhận Guojiang là con ruột, một bước đi nhằm giải tỏa sự ngờ vực và băn khoăn của chính họ và những người xung quanh.
Nét khác biệt của cô bé càng rõ rệt hơn theo thời gian: khi Guojiang 8 tháng tuổi, đôi mắt em bắt đầu chuyển sang màu xanh ngọc độc đáo. Đến sinh nhật một tuổi, tóc bé đã chuyển sang màu vàng hoe và xoăn tự nhiên, cùng với hàng mi dài, càng củng cố thêm vẻ ngoài “lai” hiếm thấy ở một đứa trẻ thuần Đông Á. Chính sự đối lập rõ rệt giữa ngoại hình của Guojiang và bố mẹ đã khiến gia đình thường xuyên phải giải thích cho những người lạ hiếu kỳ mỗi khi đưa con ra ngoài chơi, điều mà anh Yang thừa nhận đôi khi khiến họ cảm thấy mệt mỏi.
Câu trả lời cho hiện tượng này nằm sâu trong lịch sử gia đình. Khi truy tìm lại nguồn gốc, gia đình Yang phát hiện ra rằng ông cố nội của Guojiang là người Nga. Cụ cố này đã kết hôn với một phụ nữ từ tỉnh Hà Nam, sinh sống tại Trung Quốc và qua đời vào năm 1985. Anh Yang cho biết, dòng họ nội của anh suốt bốn thế hệ trước đều chỉ sinh con trai, và dường như gene lặn mang đặc điểm tóc vàng mắt xanh từ người ông cố Nga đã “ngủ yên” và chỉ được biểu hiện đầy đủ khi Guojiang, đứa con gái đầu tiên sau bốn đời, ra đời.
Giải mã gene lặn: Xác suất 1/16.000 để đặc điểm hiếm xuất hiện
Từ góc độ khoa học, blogger khoa học Lao Ren nhận định trường hợp của Guojiang là một ví dụ kinh điển về hiện tượng di truyền qua nhiều thế hệ. Ở người Đông Á, các đặc điểm như mắt xanh và tóc vàng đều được kiểm soát bởi các gene lặn, nghĩa là chúng chỉ biểu hiện khi một cá thể thừa hưởng hai bản sao gene lặn đó từ cả cha và mẹ. Các gene điển hình liên quan bao gồm gen OCA2/HERC2 cho màu mắt xanh và MC1R cho màu tóc sáng.
Trong quần thể người Trung Quốc, tần suất xuất hiện tự nhiên của gene lặn mắt xanh là cực kỳ thấp, chỉ khoảng 0,1–0,3%, và tóc vàng tự nhiên còn hiếm hơn nhiều. Do đó, việc hai bản sao của các gene lặn này cùng hội tụ ở một cá thể là rất khó. Ông cố nội người Nga của Guojiang đã mang hai bản sao gene lặn này và truyền chúng cho các thế hệ con trai sau đó. Những người con trai này, dù mang gene lặn, đã không biểu hiện các đặc điểm này một cách rõ rệt.
Các nhà di truyền Trung Quốc đã ước tính xác suất để một chuỗi các gene lặn như vậy được truyền qua bốn đời con trai, rồi đồng loạt biểu hiện đầy đủ ở một bé gái duy nhất như Guojiang, chỉ dưới 1/16.000. Yếu tố giới tính và hormone đóng một vai trò quan trọng trong sự biểu hiện này. Theo phân tích, hormone testosterone ở nam giới có thể đã ức chế con đường tạo melanin ở tóc và mắt, khiến các đặc điểm này “ngủ yên” qua các đời con trai. Đến đời Guojiang, hormone estrogen đã kích hoạt con đường này, cho phép hai bản sao gene lặn từ dòng nội được biểu hiện trọn vẹn.
Sự lạc quan của gia đình trước sự chú ý của cộng đồng
Bất chấp sự tò mò và thắc mắc từ công chúng, vợ chồng anh Yang vẫn giữ thái độ lạc quan và trân trọng món quà di truyền độc đáo này. Mẹ của Guojiang chia sẻ rằng ngoại hình chỉ là sự quyết định ngẫu nhiên của các gene, và cô không đặt nặng vấn đề đó. Điều quan trọng nhất đối với cô là mong con gái lớn lên khỏe mạnh, hạnh phúc và trở thành người có ích cho xã hội.
Hiện tại, bé Guojiang đã bắt đầu đi học mẫu giáo ở tỉnh Giang Tô. Cô bé được giáo viên nhận xét là nói tiếng Trung lưu loát, hòa đồng và thân thiện với bạn bè, cho thấy khả năng thích nghi tốt trong môi trường bản địa. Mặc dù gia đình có một người họ hàng xa ở Serbia nhưng hiếm khi liên lạc, nguồn gốc Nga từ ông cố đã là bằng chứng rõ ràng nhất về sự đa dạng di truyền trong huyết thống của cô bé.
Câu chuyện của cô bé Guojiang đã nhanh chóng trở thành một hiện tượng trên mạng xã hội Trung Quốc, thu hút hơn 120 triệu lượt xem trên nền tảng Douyin (TikTok Trung Quốc). Sự lan truyền rộng rãi này không chỉ vì vẻ ngoài đặc biệt của Guojiang mà còn vì nó là một ví dụ sinh động, dễ hiểu về cơ chế di truyền phức tạp của các gene lặn, minh chứng cho sự đa dạng và kỳ diệu của bộ gen con người.
Theo: VnExpress
