Iran lần đầu thừa nhận khoảng 2.000 người thiệt mạng sau hai tuần biểu tình bạo lực, giữa khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng và sức ép trừng phạt gia tăng từ Mỹ.
- Hải Phòng siết kiểm soát thịt dịp Tết sau vụ đồ hộp Hạ Long
- Cướp xe máy tại Long Biên bằng hơi cay và vỏ chai bia
- Ông Trump áp thuế 25% với quốc gia giao dịch Iran
Bất ổn toàn quốc và thừa nhận thương vong chưa từng có
Một quan chức Iran hôm thứ Ba cho biết khoảng 2.000 người đã thiệt mạng trong các cuộc biểu tình. Con số bao gồm cả người biểu tình và nhân viên an ninh. Đây là lần đầu tiên chính quyền Iran thừa nhận mức tử vong cao như vậy. Quan chức này trao đổi với Reuters và không nêu danh tính. Ông cho rằng “những kẻ khủng bố” đứng sau các trường hợp tử vong. Không có phân tích chi tiết nào được cung cấp. Các cuộc biểu tình bùng phát từ khó khăn kinh tế nghiêm trọng.
Đồng tiền Iran mất giá mạnh và lạm phát tăng vọt. Phong trào nhanh chóng lan rộng khắp cả nước. Biểu tình sau đó chuyển thành những lời kêu gọi lật đổ chính quyền giáo sĩ. Bất ổn hiện nay được coi là thách thức nội bộ lớn nhất từ năm 1979. Áp lực quốc tế cũng gia tăng trong bối cảnh khu vực căng thẳng. Iran từng trải qua xung đột quân sự với Israel năm ngoái.
Mỹ cũng đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạt nhân Iran. Những yếu tố này khiến tình hình trong nước thêm mong manh. Các nhà phân tích cho rằng quy mô kinh tế suy thoái làm biểu tình khó kiểm soát. Chính quyền Iran trước đây từng vượt qua các làn sóng biểu tình lớn hơn. Tuy nhiên, đợt bất ổn hiện tại diễn ra trong thời điểm đặc biệt nhạy cảm. Nhiều nhóm nhân quyền quốc tế theo dõi sát tình hình. Một số tổ chức nói số người thiệt mạng thực tế có thể cao hơn. Reuters không thể xác minh độc lập các con số. Dù vậy, tuyên bố của Iran đánh dấu bước ngoặt đáng chú ý.
Áp lực quốc tế, trừng phạt Mỹ và kênh đối thoại Washington
Tối thứ Hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố mức thuế nhập khẩu 25% mới. Thuế áp dụng với sản phẩm từ bất kỳ quốc gia nào làm ăn với Iran. Ông tuyên bố biện pháp có hiệu lực ngay lập tức. Các mức thuế sẽ do nhà nhập khẩu Mỹ chi trả. Trump không đưa ra chi tiết pháp lý cụ thể. Ông nói lệnh này là cuối cùng và không thể thay đổi. Trump cũng cho biết hành động quân sự là một lựa chọn đang được cân nhắc.
Trước đó, ông tuyên bố Mỹ “đã sẵn sàng nạp đạn”. Nhà Trắng từ chối bình luận thêm về cơ sở pháp lý. Tehran chưa phản hồi công khai về lệnh thuế mới. Trung Quốc nhanh chóng chỉ trích quyết định của Washington. Iran hiện xuất khẩu phần lớn dầu sang Trung Quốc. Các đối tác thương mại lớn khác gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Iraq, UAE và Ấn Độ. Iran đã chịu trừng phạt nặng nề từ Mỹ nhiều năm. Các biện pháp mới làm gia tăng sức ép kinh tế.
Trong nước, chính quyền Iran duy trì cách tiếp cận kép với biểu tình. Các cuộc biểu tình kinh tế được coi là hợp pháp. Lực lượng an ninh đàn áp mạnh tay những gì gọi là bạo lực. Người phát ngôn chính phủ Fatemeh Mohajerani nói chính quyền coi người biểu tình và an ninh là “con cái”. Bà khẳng định chính phủ vẫn lắng nghe tiếng nói người dân. Chính quyền cáo buộc Mỹ và Israel kích động bất ổn. Iran cũng cáo buộc các “phần tử khủng bố” chiếm đoạt biểu tình. Nghị sĩ Mohammadreza Sabaghian cảnh báo bất mãn cần được giải quyết. Ông nói nếu không, các sự kiện tương tự sẽ tái diễn nghiêm trọng hơn. Trong khi đó, thông tin trong nước bị hạn chế mạnh. Internet toàn quốc bị cắt nhiều ngày liên tiếp. Văn phòng nhân quyền Liên Hợp Quốc cho biết dịch vụ điện thoại đã được khôi phục. Kết nối internet với Iran vẫn chập chờn. Video Reuters xác minh cho thấy đụng độ bạo lực ban đêm.
Hình ảnh ghi nhận súng nổ, xe cháy và các tòa nhà bị đốt. Nhóm nhân quyền HRANA cho biết hơn 10.700 người đã bị bắt. Các nhóm nhân quyền nói họ xác định danh tính hàng trăm nạn nhân. Phe đối lập bên ngoài Iran cho rằng con số tử vong cao hơn nhiều. HRANA cho biết thân nhân nạn nhân tụ tập tại nghĩa trang Behesht Zahra. Họ hô khẩu hiệu phản đối trong các buổi chôn cất. Trước sức ép gia tăng, Iran khẳng định vẫn duy trì đối thoại với Mỹ. Chính quyền nói họ có nghĩa vụ đối thoại với Washington. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nhấn mạnh ngoại giao là ưu tiên. Bà nói không kích chỉ là một trong nhiều lựa chọn. Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi xác nhận liên lạc vẫn tiếp diễn. Ông nói Tehran đang nghiên cứu các đề xuất từ Washington. Tuy nhiên, ông cho rằng các ý tưởng đó không tương thích với đe dọa. Liên lạc giữa hai bên vẫn diễn ra trước và sau biểu tình. Tình hình Iran tiếp tục được coi là phép thử lớn với chính quyền giáo sĩ.
Theo: Reuters
