Doha, Qatar – Trong khi Washington khẳng định Iran đề nghị gặp mặt, Tehran phủ nhận có bất kỳ cuộc đàm phán trực tiếp nào, để lộ khoảng cách lớn giữa tuyên bố và thực tế của hai phía.
- Tâm Lộc Phát huy động vốn trái phép, gần 1.380 tỷ đồng bị chiếm đoạt
- Xáo trộn hoạt động hàng không tại Nội Bài và Cát Bi do sự cố vật thể lạ
- Trump tuyên bố đàm phán tại Doha, Tehran phủ nhận có cuộc gặp
Ngày 29/6, Tổng thống Donald Trump cho biết Iran đã chủ động đề nghị tổ chức một cuộc gặp tại Doha vào ngày 30/6, và các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner đã tới Qatar để chuẩn bị. Một ngày sau, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei bác bỏ hoàn toàn, khẳng định không có cuộc đàm phán nào với Mỹ ở bất kỳ cấp độ nào, và đoàn chuyên gia Iran đến Doha chỉ để tham vấn về việc thực thi bản ghi nhớ song phương.
Theo Reuters, một quan chức cấp cao Iran cho biết cuộc họp tại Doha ngày 30/6, nếu diễn ra, sẽ khác với các vòng đàm phán kỹ thuật trước đây tại Thụy Sĩ, với trọng tâm là quản lý eo biển Hormuz và giảm leo thang, không phải hướng tới một thỏa thuận cuối cùng. Các phái đoàn hai bên dự kiến gặp riêng các nhà trung gian Qatar và Pakistan vào ngày 1/7, thay vì gặp trực tiếp nhau.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 30/6 tuyên bố Tehran sẽ tuân thủ bản ghi nhớ với điều kiện Washington thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình. Phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt, theo CNN, khẳng định Mỹ muốn đạt thỏa thuận hòa bình nhưng sẽ tiếp tục đáp trả nếu lợi ích Mỹ bị tấn công.
Những tuyên bố đối lập đó cho thấy ngoại giao Mỹ – Iran chưa đổ vỡ, song vẫn đang dò đường ở giai đoạn thận trọng, chưa bước vào đàm phán thực chất.
Eo biển Hormuz là bất đồng nổi cộm nhất. Sau cuộc họp đầu tiên của Ủy ban chung Oman – Iran tại Muscat ngày 29/6, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết hai bên đã đạt “sự hiểu biết chung” về quản lý eo biển và đang bàn khả năng thu phí đổi lấy dịch vụ. Ngoại trưởng Oman sau đó nói Muscat “không ủng hộ việc áp đặt phí quá cảnh”, dù để ngỏ phí đối với các dịch vụ hàng hải, môi trường và định vị.
Phía Mỹ phản đối mọi hình thức thu phí vận tải quốc tế, còn châu Âu lo ngại điều này có thể đẩy chi phí năng lượng lên cao và tạo tiền lệ pháp lý mới, theo Al Jazeera. Câu hỏi ai có quyền rà phá thủy lôi tại Hormuz cũng gây căng thẳng thêm: Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 29/6 cho biết Paris sẽ phối hợp với Oman và các đối tác để bảo đảm an toàn hàng hải, nhưng Iran lập tức bác bỏ, khẳng định hoạt động này phải do Tehran thực hiện theo bản ghi nhớ 14 điểm với Mỹ, và ông Gharibabadi cảnh báo Pháp không nên làm tình hình thêm phức tạp.
Li Băng là nút thắt thứ hai có thể kéo lùi toàn bộ tiến trình. Tehran yêu cầu giao tranh phải chấm dứt trên tất cả các mặt trận và đòi Israel rút khỏi miền nam Li Băng trước khi ngoại giao đi xa hơn. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz ngày 29/6 khẳng định Tel Aviv sẽ tiếp tục hiện diện tại Li Băng cho đến khi Hezbollah bị giải giáp hoàn toàn.
Theo Reuters, giới quan sát nhận định đây là điều kiện gần như không thể thực hiện: Hezbollah bác bỏ yêu cầu giải giáp, còn chính phủ Li Băng thiếu cả năng lực chính trị lẫn quân sự để buộc nhóm này tuân thủ. Khi cả Hormuz lẫn Li Băng đều chưa có lối ra, khoảng cách giữa các tuyên bố ngoại giao và thực tế đàm phán vẫn còn rất xa.
Vũ Phượng (tổng hợp)
