Sau khi lực lượng Mỹ không kích các mục tiêu quân sự Iran quanh eo biển Hormuz để đáp trả cuộc tấn công tàu thuyền, Tổng thống Donald Trump tuyên bố tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara rằng ông xem thỏa thuận ngừng bắn với Tehran đã chấm dứt.
- Mỹ phát động đợt không kích thứ hai vào Iran sau khi ngừng bắn đổ vỡ
- Ba mẹ con bán hơn 4.000 tài khoản ngân hàng hầu tòa, phủ nhận rửa tiền
- Nuôi đại bàng và diều hâu không giấy tờ, nam thanh niên bị phạt tiền
Diễn biến này xảy ra ngay sau khi Iran phóng tên lửa và máy bay không người lái vào các căn cứ quân sự Mỹ tại Bahrain và Kuwait, nhằm trả đũa các cuộc không kích trước đó của Washington nhắm vào hệ thống phòng không, cảng biển và trận địa tên lửa chống hạm của Iran quanh Hormuz. Ông Trump cho biết ông vẫn sẽ để các nhà đàm phán tiếp tục liên lạc, nhưng gọi việc thương thuyết với Iran hiện nay chỉ là một sự “lãng phí thời gian”.
Cuộc không kích của Mỹ diễn ra sau khi Iran tấn công 3 tàu thương mại gần eo biển Hormuz, một tuyến hàng hải huyết mạch của thị trường dầu mỏ toàn cầu. Các đòn tấn công của Washington đã nhắm vào hệ thống phòng không, cơ sở cảng biển, hệ thống giám sát ven biển cùng các trận địa tên lửa chống hạm và thiết bị bay không người lái mà Iran bố trí quanh khu vực này.
Ngay sau đó, Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào những cơ sở quân sự liên quan đến Mỹ tại Bahrain và Kuwait. Diễn biến ăn miếng trả miếng này khiến phát biểu của ông Trump tại Ankara không còn là một tuyên bố ngoại giao đơn thuần, mà trở thành lời xác nhận cho một vòng xoáy quân sự đã thực sự quay trở lại.
Được hỏi liệu thỏa thuận ngừng bắn và bản ghi nhớ giữa hai nước có còn hiệu lực hay không, ông Trump trả lời thẳng thắn về lập trường cá nhân của mình đối với tiến trình đàm phán. Ông nói: “Đối với tôi, tôi nghĩ nó đã kết thúc, tôi không muốn làm việc với họ nữa”.
Khoảng cách giữa lời tuyên bố dứt khoát của Tổng thống Mỹ và thực tế trên thị trường năng lượng đã lộ rõ chỉ trong vài giờ. Giá dầu thô Brent tăng vọt lên gần 78USD/thùng trong các phiên giao dịch sớm, tương đương mức tăng 6%, cho thấy giới đầu tư đang định giá lại rủi ro của một cuộc xung đột kéo dài.
Diễn biến này cũng khoét sâu thêm những rạn nứt giữa ông Trump và các đồng minh NATO, những nước vốn đã tỏ ra miễn cưỡng trong việc ủng hộ Washington từ trước. Chi phí sinh hoạt leo thang, đặc biệt là giá xăng dầu, đang đe dọa làm chệch hướng nỗ lực của đảng Cộng hòa nhằm giữ quyền kiểm soát đa số tại quốc hội Mỹ.
Tạp chí Newsweek nhận định diễn biến này có thể kéo theo nhiều kịch bản khác nhau, từ một cuộc chiến giới hạn quanh vấn đề tàu thuyền và căn cứ quân sự, cho đến nguy cơ mở rộng thành xung đột khu vực nếu các quốc gia Vùng Vịnh hoặc Israel bị cuốn vào vòng xoáy này. Theo tạp chí này, áp lực từ thị trường dầu mỏ và các cuộc thương lượng hậu trường vẫn có thể là những yếu tố kéo hai bên trở lại bàn đàm phán trước khi tình hình vượt tầm kiểm soát.
Câu hỏi đặt ra lúc này không còn nằm ở việc thỏa thuận ngừng bắn có còn tồn tại trên giấy tờ hay không, mà nằm ở việc ai sẽ chịu trách nhiệm cho những bước leo thang tiếp theo trên thực địa. Mỗi cuộc tấn công mới, dù ở quy mô tàu thuyền hay căn cứ quân sự, đều đang thu hẹp dần khoảng trống để hai bên có thể rút lui trong danh dự.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
