Sốc nhiệt và say nắng là hai tình trạng thường gặp khi trời nắng nóng. Việc phân biệt đúng các dấu hiệu giúp chúng ta kịp thời cứu người khi cấp bách.

• Nghiên cứu mới: Giải mã tác dụng của cà phê đối với tuổi thọ và sức khỏe
• Đừng để mùa hè của trẻ biến thành học kỳ thứ ba
• Khai trương tổ hợp thể thao Sun Sports City quy mô lớn tại Ninh Bình

Sốc nhiệt và say nắng cần được phân biệt qua biểu hiện

Khi nhiệt độ ngoài trời tại nhiều địa phương vượt ngưỡng 40 độ C, cơ thể con người dễ đối mặt với các nguy cơ nghiêm trọng từ nhiệt độ cao. Ngày 01 tháng 6, theo bác sĩ Nguyễn Thanh Sử từ Bệnh viện Nhân dân Gia Định, tác động của nhiệt độ diễn tiến từ mức độ nhẹ như cháy nắng, chuột rút đến nặng nhất là tình trạng sốc nhiệt. Người bị say nắng thông thường sẽ có biểu hiện vã mồ hôi nhiều, cơ thể mệt mỏi, chóng mặt hoặc đau đầu nhưng tinh thần vẫn hoàn toàn tỉnh táo. Đây là trạng thái cơ thể đang mất nước và kiệt sức do tiếp xúc lâu với ánh nắng mặt trời nhưng chưa đến mức đe dọa tính mạng ngay lập tức nếu được nghỉ ngơi kịp thời.

Ngược lại với say nắng, sốc nhiệt là một tình trạng cấp cứu nguy hiểm với những biểu hiện lâm sàng trầm trọng hơn rất nhiều. Bác sĩ Trần Nguyên Khôi cho biết điểm khác biệt lớn nhất để nhận diện là người bị sốc nhiệt thường bị rối loạn ý thức, lơ mơ hoặc hôn mê, kèm theo sốt cao trên 40 độ C và da khô nóng do cơ chế bài tiết mồ hôi bị tê liệt. Sốc nhiệt không đáp ứng với các loại thuốc hạ sốt thông thường và diễn tiến cực kỳ nhanh chóng sau khi vận động gắng sức dưới nắng. Tình trạng này có thể dẫn đến những tổn thương không thể hồi phục cho các cơ quan quan trọng như não, tim, gan và thận.

Các chuyên gia y tế đặc biệt cảnh báo nhóm đối tượng có nguy cơ cao là trẻ nhỏ và những người phải lao động trực tiếp ngoài trời. Với trẻ em, bác sĩ Nguyễn Minh Tiến giải thích rằng cơ chế điều hòa thân nhiệt của các em chưa hoàn thiện, diện tích da mỏng nên hấp thụ nhiệt nhanh hơn người lớn đáng kể,. Trẻ nhỏ lại không thể tự nhận biết cảm giác khát hay chủ động tìm chỗ trú mát, khiến diễn tiến bệnh thường rất kín đáo và bất ngờ. Những dấu hiệu ở trẻ đôi khi chỉ là quấy khóc, bú kém hoặc ngủ lừ đừ nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ sốc nhiệt đe dọa tính mạng.

Sốc nhiệt và say nắng và các biện pháp xử trí tại chỗ

Sốc nhiệt và say nắng yêu cầu các bước sơ cứu nhanh chóng để hạ thân nhiệt cho nạn nhân ngay lập tức nhằm giảm thiểu rủi ro. Khi phát hiện người có dấu hiệu bất thường dưới trời nắng, việc đầu tiên cần làm là đưa họ vào nơi thoáng mát, có bóng râm hoặc phòng điều hòa. Các bác sĩ khuyến cáo nên nhanh chóng cởi bớt quần áo rườm rà, dùng khăn mát lau người hoặc chườm lạnh tại các vị trí tập trung nhiều mạch máu lớn như cổ, nách và bẹn. Những hành động sơ khởi này giúp tản nhiệt nhanh cho cơ thể, bảo vệ các cơ quan nội tạng khỏi tác động tiêu cực của nhiệt độ cao.

Trong trường hợp nạn nhân còn tỉnh táo, việc bổ sung nước mát hoặc dung dịch điện giải oresol theo từng ngụm nhỏ là rất cần thiết. Tuy nhiên, giới chuyên môn lưu ý tuyệt đối không ép nạn nhân uống nước nếu họ đang trong tình trạng lơ mơ, nôn nhiều hoặc đang lên cơn co giật vì dễ gây sặc vào đường hô hấp. Nếu các triệu chứng không cải thiện nhanh chóng hoặc nạn nhân xuất hiện dấu hiệu mê sảng, khó thở, cần nhanh chóng liên hệ cấp cứu 115 hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất. Việc xử trí chậm trễ trong giai đoạn này có thể dẫn đến suy đa tạng hoặc thậm chí là tử vong.

Để phòng ngừa hiệu quả các rủi ro từ nhiệt độ, giới phân tích khuyến khích người dân nên hạn chế các hoạt động ngoài trời trong khung giờ cao điểm từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều. Người lao động cần sử dụng đầy đủ đồ bảo hộ, nghỉ ngơi khi thấy mệt và uống đủ nước kèm điện giải khi làm việc lâu trong môi trường nóng. Đối với trẻ em, phụ huynh nên mặc cho trẻ quần áo thoáng mát và sắp xếp các hoạt động thể thao vào lúc sáng sớm hoặc chiều muộn khi nhiệt độ đã giảm. Việc giữ vệ sinh cá nhân và ăn chín uống sôi cũng được nhắc đến để tránh các bệnh truyền nhiễm thường phát sinh trong điều kiện thời tiết nóng ẩm.

Theo: VnExpress