Giá cà phê trong nước và thế giới tăng mạnh đầu tháng 8-2025, từ 95 triệu đồng/tấn lên gần 120 triệu đồng/tấn, song dòng hàng xuất khẩu lại bị kìm hãm do thuế đối ứng từ Mỹ. Nghịch lý này đặt ra bài toán cân bằng lợi ích cho nông dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư trong 4 tháng cuối năm.

• Nghệ An: Sau bão số 5, hàng loạt cơ sở giáo dục bị ảnh hưởng, năm học mới đứng trước thách thức
• Chứng khoán ngày 27/8/2025: Vn-Index đảo chiều tăng gần 54 điểm, công ty chứng khoán nói gì?
• Doanh nghiệp tư nhân: Thiếu vốn dài hạn, đi vay chịu lãi suất cao và “5 cái thiếu” cần khắc phục

Nghịch lý của ngành kinh doanh cà phê thời thuế đối ứng

Chỉ còn chưa đầy một tháng nữa bước sang niên vụ 2025-2026. Thị trường cà phê trong nước và quốc tế đang chứng kiến những biến động mạnh mẽ. Giá cà phê nguyên liệu nội địa đã bật từ mức 95 triệu đồng/tấn cuối tháng 7 lên gần 120 triệu đồng/tấn vào giữa tháng 8-2025. Trên sàn quốc tế, giá robusta London và arabica New York cũng liên tục leo thang. Đưa cà phê trở thành một trong những mặt hàng nông sản “nóng” nhất nửa cuối năm nay.

Thế nhưng, đằng sau niềm vui của nhà vườn và sự phấn khởi trước giá cao. Ngành kinh doanh cà phê lại đang đối mặt với một nghịch lý: giá tăng, nhưng dòng chảy hàng hóa lại bị kìm hãm bởi chính sách thuế đối ứng từ Mỹ – thị trường tiêu thụ cà phê lớn nhất thế giới.

Giá tăng: Cung – cầu không phải là câu chuyện duy nhất

Sự bứt phá của giá cà phê thời gian qua được lý giải bởi nhiều yếu tố. Một phần đến từ sự sụt giảm xuất khẩu của Brazil – nước sản xuất cà phê lớn nhất thế giới. Trong khi nhu cầu tại châu Âu và Mỹ vẫn duy trì ổn định. Tồn kho tại hai khu vực này liên tục ở mức thấp, chỉ đủ đáp ứng vài tuần sản xuất. So với mức an toàn truyền thống 12-16 tuần.

Một yếu tố khác gây tâm lý lo ngại là đợt sương giá bất ngờ tại vùng Nam Minas và Cerrado (Brazil). Dù tác động thực tế không quá lớn nhưng đã thổi bùng nỗi lo cung ứng, đẩy giá kỳ hạn tăng mạnh.

Tuy nhiên, đà tăng này không chỉ đơn thuần đến từ cung – cầu. Chính sách thuế đối ứng của Mỹ mới là “ngòi nổ” khiến thị trường cà phê đảo lộn.

Thuế đối ứng Mỹ: Cú sốc ngoài tầm dự báo

Từ tháng 8, chính quyền Tổng thống Donald Trump áp mức thuế nhập khẩu cà phê 50% với Brazil, 20% với Việt Nam và 10-19% với nhiều quốc gia khác. Trong khi Mỹ hầu như không trồng cà phê. Ngành công nghiệp chế biến – rang xay cà phê tại quốc gia này lại có giá trị hàng chục tỉ USD. Tạo việc làm cho hàng trăm ngàn lao động.

Việc áp thuế khiến các doanh nghiệp Mỹ đối mặt chi phí cao hơn. Đồng thời gây đình trệ giao dịch khi các nhà xuất khẩu Brazil, Việt Nam và nhiều nước khác buộc phải chần chừ. Một số công ty rang xay thậm chí đề nghị Brazil hoãn giao hàng. Chờ tín hiệu chính sách từ Washington. Kết quả là giá cà phê kỳ hạn tiếp tục tăng vọt do nhà nhập khẩu buộc phải mua “hàng giấy” để phòng ngừa rủi ro. Thay vì có thể tiếp cận nguồn hàng thực.

Nghịch lý: Giá cao nhưng hàng không đi

Trong khi giá cà phê tăng mang lại hy vọng cho người nông dân Việt Nam. Thì các nhà xuất khẩu và doanh nghiệp chế biến lại bị kẹt giữa vòng xoáy chính sách. Hàng có thể bán với giá cao. Nhưng nỗi lo “thuế đối ứng” khiến cả bên mua lẫn bên bán đều dè dặt. Một quyết định chính sách từ Mỹ – miễn hay không miễn thuế . Có thể đảo ngược xu hướng thị trường chỉ trong một đêm.

Điều này dẫn đến tình trạng “nghịch lý”: giá tốt nhưng không ai dám mua bán lớn. Chuỗi cung ứng toàn cầu tạm thời tắc nghẽn. Các nhà rang xay trong nước thì chịu cảnh chi phí nguyên liệu tăng. Khó duy trì sức cạnh tranh xuất khẩu.

Tác động tới Việt Nam: Cơ hội và thách thức

Việt Nam hiện chiếm khoảng 6% thị phần cà phê xuất khẩu vào Mỹ. Con số không quá lớn nhưng đủ để cảm nhận sức ép từ chính sách thuế. Trong ngắn hạn, nông dân hưởng lợi nhờ giá tăng. Song doanh nghiệp xuất khẩu lại chịu rủi ro cao khi hợp đồng thương mại thiếu chắc chắn.

Về trung hạn, nếu Mỹ duy trì thuế đối ứng, doanh nghiệp Việt buộc phải tái cơ cấu thị trường. Tăng cường thâm nhập châu Âu, Đông Á hoặc khai thác mạnh hơn thị trường nội địa. Đồng thời, bài toán nâng cao chất lượng và truy xuất nguồn gốc theo chuẩn EUDR. Vẫn là yếu tố quyết định giúp ngành cà phê Việt trụ vững.

Góc nhìn 4 tháng cuối năm: Chiến lược nào cho doanh nghiệp và nhà đầu tư?

Bối cảnh hiện nay đòi hỏi doanh nghiệp và nhà đầu tư không chỉ “ăn theo” giá tăng. Mà cần chủ động chiến lược:

• Doanh nghiệp xuất khẩu cần theo dõi sát diễn biến chính sách thuế Mỹ. Đồng thời đa dạng hóa thị trường để giảm phụ thuộc.
• Nhà đầu tư nên cân nhắc rủi ro ngắn hạn. Khi giá cà phê biến động mạnh, tránh “đầu cơ nóng” dễ gặp đảo chiều.
• Ngành hàng trong nước cần tính tới bài toán dài hạn: phát triển chuỗi giá trị, tăng chế biến sâu để giảm lệ thuộc vào xuất khẩu thô.

Nghịch lý giá tăng nhưng giao dịch đình trệ. Cho thấy ngành cà phê Việt Nam đang chịu ảnh hưởng trực tiếp từ những biến động chính sách toàn cầu. Trong bối cảnh 4 tháng cuối năm 2025 còn nhiều bất định. Việc linh hoạt chiến lược kinh doanh, nâng cao chất lượng sản phẩm. Và mở rộng thị trường sẽ là chìa khóa để doanh nghiệp, nông dân và nhà đầu tư biến “sóng gió” thành cơ hội. Giữ vững vị thế trong ngành hàng tỷ đô la này.

Theo: Thesaigontimes và phân tích của tác giả

Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), khẳng định việc xóa bỏ thuế khoán, chuyển sang kê khai và tiến tới thành lập doanh nghiệp là lộ trình tất yếu để hộ kinh doanh phát triển minh bạch, bền vững và hội nhập chuỗi giá trị toàn cầu.

• Những cơn mưa kỳ lạ trong lịch sử: Khi cá, ếch và vật thể lạ rơi từ trời
• Khoa học thần kinh nói gì về “não bộ khi chơi”?
• Người Việt tăng tuổi thọ nhưng sống nhiều năm bệnh tật

Vai trò lớn của hộ kinh doanh trong nền kinh tế

Cả nước hiện có khoảng 5 triệu hộ kinh doanh, trong đó 3,6 triệu hộ thuộc diện quản lý thuế, với 2 triệu hộ đang nộp thuế khoán. Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp hơn 51% GDP, hơn 30% ngân sách nhà nước và tạo việc làm cho hơn 40 triệu lao động. Do vậy, việc nâng cấp mô hình hoạt động của hộ kinh doanh có ý nghĩa quan trọng với sự phát triển chung.

Lộ trình chuyển đổi rõ ràng

Theo Nghị định 70, từ 1/6, các hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên phải nộp thuế theo hình thức kê khai và sử dụng hóa đơn điện tử. Chậm nhất đến năm 2026, toàn bộ hộ kinh doanh sẽ áp dụng kê khai thuế. Đến năm 2030, cả nước đặt mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp và đến năm 2045 đạt 3 triệu doanh nghiệp.

Lợi ích từ việc chuyển đổi

Chuyển từ thuế khoán sang kê khai giúp hộ kinh doanh quản lý doanh thu, chi phí minh bạch, tiếp cận tín dụng dễ dàng hơn và tăng năng lực cạnh tranh. Nhà nước cũng hỗ trợ phần mềm kế toán miễn phí, ưu đãi thuế TNDN trong 7 năm đầu và cho phép hạch toán toàn bộ chi phí đào tạo, nghiên cứu công nghệ.

Thủ tục đơn giản, nhiều hỗ trợ

Theo bà Cúc, thủ tục chuyển đổi hộ lên doanh nghiệp khá đơn giản, chỉ cần đóng mã số thuế cá nhân và đăng ký mới. Ngoài ra, các hộ có thể sử dụng dịch vụ đại lý thuế để giảm chi phí nhân sự và đơn giản hóa thủ tục kế toán, tạo thuận lợi trong giai đoạn đầu phát triển.

Theo: TCDN