Pháp y tâm thần và vụ án nhận hối lộ tại Biên Hòa

Ngày 18/5, TAND tỉnh Đồng Nai xét xử vụ án nhận hối lộ tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương Biên Hòa với 42 bị cáo liên quan đến việc làm giả hồ sơ.

Hành vi nhận tiền để làm sai lệch hồ sơ giám định

Theo thông tin từ cơ quan chức năng, cựu Viện trưởng Bùi Thế Hùng cùng các thuộc cấp bị cáo buộc đã thực hiện các hành vi nhận hối lộ và môi giới hối lộ để thay đổi kết quả giám định pháp y. Trong quá trình công tác, ông Hùng và các đồng phạm đã trực tiếp lập hồ sơ bệnh án không đúng thực tế cho 4 trường hợp và đưa ra kết luận giám định sai sự thật trong 25 vụ án khác nhau. Các hành vi này được thực hiện nhằm mục đích giúp các bị can trong những vụ án hình sự nghiêm trọng có thể được tạm đình chỉ điều tra hoặc nhận những tình tiết giảm nhẹ hình phạt một cách bất hợp pháp.

Cụ thể, chỉ cần chi ra số tiền từ vài chục triệu đồng cho các thành viên trong hội đồng giám định, các đối tượng đang đối mặt với pháp luật bỗng nhiên có được giấy chứng nhận mắc bệnh tâm thần. Điều này dẫn đến một hệ quả nghiêm trọng khi những người có đầy đủ năng lực hành vi dân sự lại được áp dụng biện pháp chữa bệnh bắt buộc thay vì phải chịu trách nhiệm trước tòa án. Những khoản tiền hối lộ này sau đó được chia chác giữa các thành viên tham gia hội đồng giám định, tạo thành một đường dây mua bán kết luận y khoa có hệ thống và kéo dài trong nhiều năm tại đơn vị này.

Sự việc bắt đầu bị phanh phui khi các cơ quan tố tụng phát hiện sự bất thường trong các bản kết luận giám định tâm thần đối với những tội phạm cộm cán. Kết quả điều tra cho thấy nhiều bị can thực tế không hề mắc bệnh nhưng vẫn vượt qua các bước kiểm tra của Viện Pháp y tâm thần Trung ương Biên Hòa một cách trót lọt. Đây được xem là một trong những vụ án gây chấn động dư luận vì tính chất đặc biệt nghiêm trọng, làm suy giảm lòng tin của người dân vào hệ thống giám định tư pháp và tính nghiêm minh của luật pháp tại Việt Nam.

Những bị can trốn tránh trách nhiệm nhờ kết luận giả

Một trong những trường hợp điển hình là bị can Nguyễn Ngọc Hòa, người bị khởi tố vào ngày 19/11/2018 về tội lừa đảo và lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Sau khi cơ quan điều tra trưng cầu giám định vào ngày 04/3/2019, người thân của Hòa đã chi 20 triệu đồng để nhờ vả hội đồng giám định giúp đỡ. Kết quả là vào ngày 08/4/2019, dù biết Hòa khỏe mạnh, hội đồng vẫn kết luận bị can này mất năng lực nhận thức tại thời điểm giám định, giúp Hòa được đi chữa bệnh bắt buộc thay vì vào tù.

Đến ngày 28/10/2024, khi vụ án của Hòa được đưa ra xét xử, tòa án vẫn áp dụng tình tiết giảm nhẹ dựa trên kết luận sai lệch này để tuyên phạt Hòa 7 năm tù. Tương tự là vụ án giết người tại Gia Lai do Tiêu Duy Dũng thực hiện, bị khởi tố ngày 08/7/2019. Gia đình Dũng đã đưa 30 triệu đồng cho ông Bùi Thế Hùng sau khi có quyết định trưng cầu giám định vào ngày 25/3/2020 để có được bản kết luận “hạn chế khả năng nhận thức”. Bản kết luận này khiến vụ án bị tạm đình chỉ để Dũng đi chữa bệnh, kéo dài thời gian xử lý vi phạm.

Cuối cùng, vào ngày 24/2/2025, Dũng bị tuyên phạt 16 năm tù, sau đó được giảm xuống 14 năm ở phiên phúc thẩm nhờ tình tiết giảm nhẹ tâm thần giả mạo. Hiện tại, cơ quan điều tra đã tách các hành vi đưa hối lộ của người thân các bị can để tiếp tục làm rõ trong một vụ án khác theo đúng quy định pháp luật. Toàn bộ 42 bị cáo sẽ phải trả lời trước tòa về các sai phạm của mình trong phiên sơ thẩm sắp tới, nhằm đảm bảo công lý được thực thi và loại bỏ những tiêu cực trong ngành pháp.

Theo: Báo Dân trí