Thay đổi chế độ Iran: Mục tiêu thật của Tổng thống Mỹ Donald Trump

Không kích dồn dập của Mỹ và Israel vào các cơ quan an ninh Iran làm dấy lên câu hỏi lớn: mục tiêu thật của Washington là phá hủy quân sự hay dọn đường cho thay đổi chế độ?.

Thay đổi chế độ Iran qua việc đánh vào bộ máy an ninh

Các đợt không kích do Mỹ và Israel tiến hành bắt đầu từ ngày 28/2/2026. Nhiều mục tiêu bị tấn công không phải căn cứ tên lửa hay cơ sở hạt nhân. Thay vào đó là các trụ sở an ninh nội địa tại Isfahan và nhiều cơ quan cảnh sát. Những cơ sở này đóng vai trò duy trì kiểm soát xã hội của chính quyền Tehran.

Theo các báo cáo quân sự độc lập, hơn một trăm căn cứ của lực lượng dân quân Basij đã bị phá hủy. Cảnh sát tại Tehran và một số tỉnh miền tây cũng bị tập kích. Một số nhà phân tích cho rằng chiến lược này nhằm làm suy yếu khả năng kiểm soát trong nước. Khi hệ thống an ninh bị tê liệt, chính quyền sẽ khó ngăn chặn biểu tình hoặc nổi dậy.

Sau hơn mười ngày giao tranh, thiệt hại của Iran được mô tả là rất nặng nề. Kho tên lửa đạn đạo được cho là giảm mạnh. Hệ thống máy bay không người lái cũng bị tổn thất lớn. Các cuộc tấn công mạng còn khiến hệ thống liên lạc nội bộ bị xâm nhập. Điều này làm gia tăng áp lực lên bộ máy lãnh đạo mới của Iran sau khi chuyển giao quyền lực.

Tham vọng của Washington về một Trung Đông không còn đối thủ

Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần kêu gọi người dân Iran đứng lên thay đổi chính quyền. Trong một số thông điệp công khai, ông nói người dân nên chờ thời điểm thích hợp khi chiến dịch quân sự kết thúc. Washington cho rằng người Iran cần cơ hội tự quyết tương lai chính trị của họ. Tuy nhiên thông điệp này gây tranh cãi ngay tại Mỹ.

Một số đồng minh của ông Trump ủng hộ mục tiêu lật đổ chính quyền Tehran. Thượng nghị sĩ Lindsey Graham cho rằng một Iran hậu chế độ hiện tại sẽ giúp Trung Đông ổn định hơn. Theo lập luận này, nguy cơ gián đoạn dầu mỏ tại eo biển Hormuz có thể giảm. Nhưng trong nội bộ chính quyền Mỹ vẫn tồn tại nhiều quan điểm khác nhau về mục tiêu cuối cùng.

Các nhà phân tích tại Brookings Institution cảnh báo Washington có thể đánh giá quá cao hiệu quả của không kích. Iran vẫn giữ khả năng huy động lực lượng và kiểm soát xã hội. Nếu chiến tranh kéo dài, khu vực có thể rơi vào bất ổn sâu hơn. Một khoảng trống quyền lực tại Iran sẽ tạo ra hệ quả khó lường cho toàn bộ Trung Đông.

Theo: VnExpress