Thỏa thuận Mỹ - Iran: Washington không vội vã và tính phương án dự phòng

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định Washington không vội ký một thỏa thuận kém chất lượng với Iran và sẵn sàng giải quyết vấn đề theo những cách khác.

Đàm phán mở cửa eo biển Hormuz và những rào cản hạt nhân

Trong chuyến công du tới New Delhi vào ngày 25/5/2026, Ngoại trưởng Marco Rubio đã có những chia sẻ thẳng thắn với giới truyền thông về tiến trình đối ngoại với Tehran. Ông nhấn mạnh rằng lập trường của Tổng thống Donald Trump là ưu tiên một kết quả thực chất thay vì chạy theo thời gian để có một văn bản mang tính hình thức. Theo đó, Hoa Kỳ đang xem xét một đề xuất có tính khả thi cao liên quan đến việc mở lại eo biển Hormuz, đi kèm với các cuộc thảo luận thực chất về chương trình hạt nhân của Iran.

Dù triển vọng mở cửa tuyến đường thủy chiến lược này đã xuất hiện, nhưng các bên vẫn đang đối mặt với những bất đồng sâu sắc về kỹ thuật. Phía Mỹ yêu cầu một lộ trình đàm phán có thời hạn cụ thể và sự giám sát chặt chẽ đối với các hoạt động làm giàu uranium của Tehran. Trong khi đó, các nguồn tin từ hãng thông tấn Tasnim cho biết Iran vẫn đang đợi Mỹ xem xét các yêu cầu về việc giải phóng các nguồn tài sản đang bị đóng băng tại nước ngoài.

Trước khi các cuộc xung đột làm gián đoạn, eo biển Hormuz đóng vai trò huyết mạch khi vận chuyển tới 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của toàn cầu. Việc khơi thông dòng chảy này là một phần quan trọng trong bản ghi nhớ mà hai bên đã cơ bản thảo luận xong vào cuối tuần trước. Tuy nhiên, Washington khẳng định lệnh phong tỏa hải quân sẽ chỉ được dỡ bỏ hoàn toàn sau khi một thỏa thuận chính thức được ký kết và chứng nhận đầy đủ.

Khung thời gian 60 ngày và sự chấp thuận từ lãnh đạo Iran

Một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ tiết lộ rằng Iran đã đồng ý về mặt nguyên tắc trong việc xử lý lượng uranium làm giàu cao. Đổi lại, phía Mỹ sẽ tiến hành dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân để giúp Iran tiếp cận lại thị trường quốc tế. Thông tin quan trọng khác là Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei được cho là đã tán thành khuôn khổ chung của thỏa thuận này. Điều này tạo ra một tín hiệu lạc quan thận trọng cho các nhà ngoại giao trong việc tìm kiếm tiếng nói chung.

Kế hoạch hiện tại dự kiến sẽ dành cho các nhà đàm phán một khoảng thời gian là 60 ngày để hoàn thiện các chi tiết cuối cùng của văn bản. Trong giai đoạn đầu, ưu tiên hàng đầu sẽ là mở lại eo biển Hormuz và nới lỏng các biện pháp trừng phạt hải quân. Những vấn đề phức tạp hơn như cơ chế kiểm soát hạt nhân chuyên sâu sẽ cần thêm thời gian để thảo luận kỹ lưỡng hơn. Washington bác bỏ những hoài nghi cho rằng Tehran không thiện chí trong việc xử lý kho dự trữ uranium hiện có.

Về phía Tehran, dù khẳng định quyền làm giàu uranium cho mục đích dân sự, họ cũng đã bắt đầu tính đến các công thức để giảm bớt căng thẳng. Các nguồn tin cho biết có khả năng Iran sẽ đồng ý pha loãng vật liệu hạt nhân dưới sự giám sát trực tiếp từ cơ quan chức năng của Liên Hợp Quốc. Dù vậy, tranh chấp về kho dự trữ uranium vẫn là một trong những nút thắt khó gỡ nhất trong lịch trình 60 ngày tới. Kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào việc liệu hai bên có thực sự vượt qua được những nghi kỵ lâu đời hay không.

Theo: Báo Dân trí