Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với Dự thảo Nghị định về quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo trình tự rút gọn. Một nội dung đáng chú ý là đề xuất không cho tính tiền lương của chủ hộ kinh doanh và các thành viên hộ gia đình vào chi phí được trừ khi xác định thuế thu nhập cá nhân (TNCN).
- Tập đoàn FLC bị hủy tư cách công ty đại chúng, đứng trước khả năng rời sàn
- Phản kháng Trung Quốc lan rộng tại Chiết Giang, Giang Tô vì nợ lương, tiền đầu tư
- Ngẫm thế đạo – Khi lòng người soi bóng thời cuộc
Quy định này, nếu được thông qua, sẽ tác động trực tiếp đến cách tính thuế của nhóm hộ kinh doanh có doanh thu lớn từ năm 2026.
Theo tờ trình gửi Bộ Tư pháp, nghị định mới dự kiến áp dụng từ ngày 1/1/2026. Thống nhất cách kê khai, tính và nộp thuế đối với hộ kinh doanh nộp thuế. Theo phương pháp khoán hoặc kê khai theo Luật Quản lý thuế.
Những khoản chi không được trừ khi tính thuế TNCN
Dự thảo nghị định quy định rõ các khoản chi được trừ và không được trừ khi xác định thu nhập tính thuế TNCN của hộ, cá nhân kinh doanh. Theo đó, chi phí được trừ phải là chi phí thực tế phát sinh liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp; và có chứng từ thanh toán. Không dùng tiền mặt đối với khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên.
Các khoản chi được trừ gồm chi phí nguyên liệu, nhiên liệu, hàng hóa; chi phí tiền lương, tiền công, phụ cấp và các khoản bảo hiểm bắt buộc chi trả cho người lao động; chi phí khấu hao tài sản cố định; chi phí dịch vụ mua ngoài như điện, nước, viễn thông, vận chuyển, thuê tài sản, sửa chữa và bảo dưỡng.
Ngược lại, dự thảo liệt kê 7 nhóm chi phí không được trừ. Đáng chú ý là khoản tiền lương, tiền công và các khoản chi có tính chất tiền lương của chính cá nhân kinh doanh. Nhóm cá nhân kinh doanh hoặc các thành viên trong hộ gia đình. Ngoài ra, các khoản chi không có hóa đơn hợp pháp; chi đã hạch toán nhưng thực tế không chi trả; tiền phạt vi phạm hành chính, phạt hợp đồng; chi bồi thường do lỗi của hộ kinh doanh; và các chi phí phục vụ nhu cầu cá nhân, gia đình. Cũng không được tính vào chi phí được trừ.
Dự thảo cũng nêu rõ, trường hợp hộ kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng. Lựa chọn nộp thuế theo thu nhập nhưng có chi phí không đủ điều kiện được trừ thì không được tính các khoản này. Khi đó, hộ kinh doanh có thể phải chuyển sang phương pháp nộp thuế theo doanh thu.
Cách tính thuế với hộ kinh doanh từ năm 2026
Bộ Tài chính tiếp tục giữ nguyên nguyên tắc phân loại nghĩa vụ thuế theo ngưỡng doanh thu. Theo dự thảo, cá nhân và hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống trong năm. Không phải nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân.
Đối với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng. Thuế GTGT được tính theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu. Áp dụng tỷ lệ phần trăm theo quy định của Luật Thuế GTGT. Thuế TNCN được xác định theo hai phương án. Tùy lựa chọn của người nộp thuế trong ngưỡng doanh thu từ trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng.
Cụ thể, nếu nộp thuế theo thu nhập, số thuế TNCN phải nộp bằng thu nhập tính thuế (doanh thu bán ra trừ chi phí hợp lệ) nhân với thuế suất. Thuế suất được chia theo ba ngưỡng: 15% với doanh thu trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng. 17% với doanh thu trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng. Và 20% với doanh thu trên 50 tỷ đồng.
Nếu lựa chọn nộp thuế theo doanh thu, thuế TNCN được tính bằng phần doanh thu vượt 500 triệu đồng nhân với thuế suất theo tỷ lệ phần trăm. Dao động từ 0,5% đến 5% tùy lĩnh vực kinh doanh.
Dự thảo cũng quy định, hộ kinh doanh đang nộp thuế theo doanh thu. Nếu trong hai năm liên tiếp có doanh thu thực tế vượt 3 tỷ đồng. Thì từ năm tiếp theo phải chuyển sang phương pháp tính thuế theo thu nhập.
Tác động và yêu cầu minh bạch chi phí
Theo đánh giá của giới chuyên môn, đề xuất không cho khấu trừ tiền lương của chủ hộ và thành viên hộ gia đình. Nhằm hạn chế việc “hợp thức hóa chi phí” để giảm nghĩa vụ thuế. Quy định này đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch hóa chi phí và hóa đơn, chứng từ đối với hộ kinh doanh quy mô trung bình và lớn.
Trong bối cảnh quản lý thuế đang được siết chặt và chuyển đổi số mạnh mẽ. Dự thảo nghị định được kỳ vọng sẽ tạo khung pháp lý rõ ràng hơn cho khu vực hộ kinh doanh. Đồng thời bảo đảm công bằng giữa các mô hình kinh doanh và nguồn thu cho ngân sách nhà nước.
Việc không cho khấu trừ tiền lương của chủ hộ và thành viên hộ gia đình. Cho thấy xu hướng siết chặt kỷ cương thuế đối với khu vực hộ kinh doanh. Trong bối cảnh chính sách mới dự kiến áp dụng từ năm 2026. Các hộ cần sớm rà soát mô hình hoạt động, chi phí và phương thức nộp thuế. Để chủ động thích ứng và giảm rủi ro pháp lý.
Theo: Vietnamfinance
