Trung Đông đang chứng kiến vòng xoáy căng thẳng mới khi đối đầu Israel – Iran leo thang. Đằng sau các cuộc không kích là những tính toán chiến lược phức tạp của nhiều cường quốc.
- Ông Trump đề xuất tước giấy phép các kênh truyền hình “chống lại” mình
- Tổng thống Putin mô tả các phẩm chất của thế hệ lãnh đạo Nga kế cận
- Philippines trước sức ép cải cách sau loạt thất bại chống ngập
Israel: Răn đe và định hình an ninh khu vực
Israel đang chuyển từ chiến lược “bóng mờ” sang đối đầu trực diện với Iran. Trước đây, Tel Aviv chủ yếu kiềm chế các lực lượng ủy nhiệm của Tehran tại Syria, Lebanon hay Gaza. Nhưng sau vụ tấn công ngày 7/10, chính phủ Netanyahu coi việc phá hủy năng lực tấn công ngay trên lãnh thổ Iran là cần thiết để tái lập thế răn đe.
Những đợt không kích không chỉ nhằm vào căn cứ tên lửa mà còn đánh vào hạ tầng dân sự như bệnh viện, lưới điện hay đài truyền hình. Cách tiếp cận này vừa gây sức ép xã hội, vừa buộc Tehran phải phân tán nguồn lực cho việc duy trì trật tự trong nước.
Dù vậy, Israel vẫn phải tính toán giới hạn. Tel Aviv muốn chứng minh sức mạnh quân sự nhưng tránh lôi kéo Mỹ vào một cuộc đối đầu trực tiếp. Chiến lược của Israel là “mạnh tay trong khuôn khổ”, đồng thời vận động sự ủng hộ từ phương Tây bằng cách nhấn mạnh mối đe dọa hạt nhân tiềm tàng từ Iran.
Trong bối cảnh này, Israel vừa tìm cách củng cố vị thế trong khu vực, vừa phải duy trì sự ủng hộ quốc tế. Bất kỳ động thái vượt ngưỡng nào cũng có nguy cơ biến cuộc xung đột thành chiến tranh toàn diện.
Iran: Phòng thủ chủ động để sinh tồn
Đối diện làn sóng không kích dữ dội, Iran chọn cách phản ứng thận trọng. Từ 13–16/6, Tehran đã phóng hơn 370 tên lửa và 100 máy bay không người lái. Tuy nhiên, thay vì tổng lực, các đợt tấn công được chia nhỏ, có tính toán về mục tiêu và quy mô. Chiến lược này cho thấy Iran ưu tiên cầm cự và bảo toàn lực lượng hơn là tìm kiếm thắng lợi nhanh chóng.
Một nguyên nhân là nhiều cơ sở quân sự bị tổn thất nặng. Nhưng quan trọng hơn, Tehran lo ngại sự can dự trực tiếp của Mỹ. Nếu dốc toàn bộ kho vũ khí, Iran sẽ vừa kiệt quệ, vừa mất đi công cụ răn đe. Bởi vậy, họ duy trì thế “đủ để đáp trả, nhưng chưa vượt ngưỡng”.
Về vấn đề hạt nhân, Iran vẫn giữ thế mập mờ chiến lược: không rút khỏi Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), không trục xuất thanh sát viên IAEA. Đây được coi là “lá chắn pháp lý” nhằm tránh tạo cớ cho phương Tây cáo buộc Tehran chế tạo vũ khí hạt nhân.
Trên mặt trận nội bộ, chính quyền Iran chịu sức ép lớn từ thương vong dân sự và thiệt hại hạ tầng. Song, việc duy trì bộ máy hoạt động, mở cửa ga tàu điện ngầm làm nơi trú ẩn cho dân cho thấy nỗ lực chứng minh khả năng chống chịu của quốc gia.
Mỹ và các nước vùng Vịnh: Răn đe nhưng kiềm chế
Mỹ vẫn là nhân tố then chốt trong cục diện Trung Đông. Washington công khai ủng hộ Israel, triển khai lực lượng phòng ngừa rủi ro nhưng tránh đối đầu trực tiếp với Iran. Hai thông điệp chính được nhấn mạnh: không để Tehran gia tăng sức mạnh hạt nhân và không để chiến sự leo thang thành khủng hoảng năng lượng toàn cầu.
Nhà Trắng duy trì kênh liên lạc gián tiếp qua Oman, Qatar nhằm kiểm soát tình hình. Tuy nhiên, với bối cảnh chính trị nội bộ, bất kỳ hành động quân sự lớn nào cũng có thể gây chia rẽ trong nước, buộc chính quyền phải thận trọng.
Trong khi đó, các quốc gia vùng Vịnh đối mặt thế tiến thoái lưỡng nan. Saudi Arabia và UAE lo ngại Iran mở rộng ảnh hưởng nhưng không mong muốn chiến tranh khu vực bùng phát. Oman và Qatar lại nổi bật với vai trò trung gian ngoại giao, tích cực truyền đạt thông điệp giữa các bên.
Điểm chung của khu vực này là mong muốn giữ xung đột trong ngưỡng kiểm soát. Bất kỳ sự cố nào – một cuộc tấn công nhầm hay hành động vượt giới hạn – đều có thể làm sụp đổ trạng thái cân bằng mong manh hiện nay.
Theo: VTC News
