Lễ Pơ Thi là nghi lễ tiễn biệt linh thiêng trong tục bỏ mả của người Jrai tại Tây Nguyên, đánh dấu thời khắc người sống chính thức chia tay và đưa tiễn linh hồn người khuất.
- TP.HCM: Triệt phá đường dây thuốc Đông dược giả quy mô hàng chục tỷ đồng
- Thanh Hóa: 6 người nhập viện cấp cứu nghi do ăn bọ xít tại xã Phú Xuân
- Robot hút bụi đắt ngang xe máy vẫn thu hút người tiêu dùng Việt
Không gian linh thiêng tại các khu rừng ma
Men theo con đường đất đỏ dẫn vào rừng ma không gian bao trùm bởi sự tĩnh lặng và hoang sơ. Những ngôi nhà mồ nằm rải rác dưới tán cây cổ thụ, có cái đơn chiếc nhưng cũng có cái kéo dài hàng chục mét với lớp rêu phong phủ đầy. Đây không chỉ là nơi an nghỉ mà còn là không gian chứa đựng những câu chuyện văn hóa sâu sắc về tập tục và thân phận con người.
Già làng A Heh giải thích rằng người dân địa phương thường duy trì hình thức sử dụng huyệt mộ chung cho các thành viên trong cùng một gia đình hoặc dòng họ. Có những trường hợp chôn cất chung cả vợ chồng hoặc cha mẹ và con cái do sự gắn kết huyết thống lâu đời. Trong một số thời điểm khó khăn, gia đình không thể chuẩn bị nhiều quan tài riêng nên phải thực hiện việc chôn cất chung trong cùng một huyệt để tiết kiệm chi phí.
Dấu vết thời gian hiện rõ qua những cọc gỗ xiêu vẹo và các bức tượng chạm khắc hình người hay con vật đã mờ nhòe theo năm tháng. Trên nền đất, người thân mang đến nhiều vật dụng như gùi, nồi niêu, quần áo để thực hiện nghi thức chia của cho người đã chết. Anh A Yh chia sẻ niềm tin rằng người quá cố vẫn cần những đồ dùng sinh hoạt thường ngày ở thế giới bên kia để tiếp tục cuộc sống mới.
Ý nghĩa của lễ Pơ thi trong đời sống cộng đồng
Theo quan niệm truyền thống, cái chết không phải sự chấm dứt hoàn toàn mà linh hồn người khuất vẫn quanh quẩn bên gia đình trong khoảng 1 đến 3 năm. Hàng ngày, người thân đều đặn mang thức ăn ra mộ, đặt vào ống tre cắm sâu xuống đất để chăm sóc linh hồn. Suốt thời kỳ để tang này, gia quyến phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiêng kỵ như không mặc đồ mới hay tham gia các hoạt động vui chơi.
Lễ Pơ Thi thường được tổ chức từ tháng 1 đến tháng 4 hàng năm sau mùa thu hoạch để chính thức đưa tiễn linh hồn về với thần linh. Trong đêm chính lễ, âm thanh cồng chiêng vang vọng khắp rừng ma, hòa cùng lời khấn của chủ lễ tạo nên không gian linh thiêng. Khi nghi thức kết thúc, mọi người cùng sụp xuống ôm mặt khóc để đánh dấu thời khắc tiễn biệt cuối cùng và chấp nhận buông tay người đã khuất.
Sau buổi lễ, nhà mồ sẽ bị bỏ lại giữa rừng mà không có người chăm sóc, tượng trưng cho việc linh hồn đã thực sự ra đi và bắt đầu vòng luân hồi mới. Tuy nhiên, Pơ Thi không chỉ u buồn mà còn là ngày hội lớn với các điệu xoang nhịp nhàng và những ché rượu cần nồng nàn bên bếp lửa. Đỉnh điểm của lễ hội là nghi thức hiến tế trâu để dâng lên thần linh, cầu mong sự bảo hộ và bình an cho toàn bộ dân làng.
Theo: Báo Thanh Niên
