Việt Nam đang tiến hành đợt tái cơ cấu quy mô lớn các cơ sở công lập, tập trung giảm bớt số lượng đầu mối và thúc đẩy tính tự chủ về mặt tài chính.
- Rửa tiền, đường dây đánh bạc 2.250 tỷ đồng bị triệt phá
- Lừa đảo qua mạng: Ba người bị khởi tố vì giả danh cán bộ và thi hộ
- Cao tốc Bắc – Nam: Sẽ thông toàn tuyến vào ngày 19 tháng 5 năm 202
Đơn vị sự nghiệp công lập: Mục tiêu giảm dần gánh nặng ngân sách
Tiến trình cải tổ hệ thống các cơ sở dịch vụ công đã đạt được những kết quả cụ thể về mặt số lượng trong giai đoạn vừa qua. Theo dữ liệu từ cơ quan chức năng, số lượng các cơ sở này đã giảm từ gần 56.000 đơn vị vào năm 2015 xuống còn hơn 48.000 vào năm 2021, tương ứng với mức giảm hơn 13%. Chính phủ hiện đặt ra mục tiêu đầy tham vọng là tiếp tục cắt giảm thêm 10% số lượng đầu mối vào năm 2025 để đưa tổng số cơ sở về mức khoảng 43.500 đơn vị.
Hai lĩnh vực then chốt là giáo dục và y tế hiện đang đứng trước những áp lực thay đổi lớn nhất do quy mô nhân sự và mạng lưới cơ sở hạ tầng khổng lồ. Ngành giáo dục hiện chiếm tới hơn 80% tổng số các cơ sở công lập trên toàn quốc với lực lượng lao động lên tới 1,6 triệu người. Tại nhiều địa phương như Quảng Trị và Thanh Hóa, việc giải thể các trung tâm y tế cấp huyện hay sáp nhập các trường học đang được thực hiện gấp rút để ổn định tổ chức trước các kỳ điều hành mới.
Mục tiêu cốt lõi của đợt điều chỉnh này không chỉ dừng lại ở việc tinh gọn bộ máy mà còn nhằm giảm chi phí trực tiếp từ nguồn ngân sách. Hiện nay, hơn 73% các đơn vị vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn vốn nhà nước để duy trì hoạt động thường xuyên, tạo nên áp lực tài chính rất lớn. Theo lộ trình đến năm 2030, cơ quan quản lý kỳ vọng sẽ giảm được khoảng 15% mức chi ngân sách trực tiếp cho khu vực này so với giai đoạn trước đó bằng cách tăng tỷ lệ tự chủ tài chính lên mức 20%.
Siết chặt quy định thành lập và xếp hạng cơ sở
Trong nỗ lực kiểm soát sự phình to của bộ máy, các quy định mới đang được xây dựng theo hướng thắt chặt các điều kiện để hình thành một cơ sở công lập mới. Dự thảo quy định mới yêu cầu các đơn vị thành lập sau này phải tự bảo đảm hoàn toàn chi phí hoạt động, ngoại trừ những dịch vụ thiết yếu không thể thay thế. Bên cạnh đó, điều kiện về nhân sự tối thiểu cũng được duy trì ở mức ít nhất 15 biên chế cho mỗi đơn vị để tránh tình trạng phân tán nguồn lực quá mức.
Một hệ thống đánh giá hoàn toàn mới dựa trên thang điểm 100 sẽ lần đầu tiên được áp dụng để phân loại chất lượng hoạt động của các cơ sở. Các tiêu chí chấm điểm sẽ bao gồm nhiều khía cạnh từ quy mô tổ chức, chất lượng đội ngũ nhân sự, cơ sở vật chất cho đến mức độ ứng dụng chuyển đổi số và hiệu quả tài chính. Dựa trên kết quả này, các đơn vị sẽ được phân thành 5 hạng khác nhau từ mức đặc biệt đến hạng 4 với thời hạn công nhận trong vòng 5 năm.
Đi kèm với việc xếp hạng là những cơ chế sàng lọc nghiêm khắc đối với những cơ sở hoạt động kém hiệu quả hoặc không đáp ứng được mục tiêu tự chủ. Nếu một đơn vị không hoàn thành nhiệm vụ trong ba năm liên tiếp hoặc vi phạm các phương án tài chính đã cam kết, cơ quan quản lý sẽ tiến hành giải thể hoặc tổ chức lại. Ngược lại, những đơn vị có khả năng tự chủ tài chính tốt sẽ được trao quyền tự quyết cao hơn trong việc tuyển dụng và quản lý bộ máy trực thuộc.
Theo: Báo Dân trí
