Hiệp ước New START chính thức hết hiệu lực hôm nay, đánh dấu lần đầu sau nửa thế kỷ quan hệ Nga – Mỹ thiếu vắng cam kết ràng buộc về cắt giảm kho vũ khí hạt nhân.
- Vợ chồng Clinton đồng ý điều trần về Epstein trước các nghị sĩ Hạ viện Mỹ
- Lực lượng vũ trang Iran: “Thanh kiếm sắc nhưng thiếu khiên chắn”
- Mỹ bắn hạ máy bay không người lái của Iran trên biển Ả Rập
Lập trường đối lập giữa Moskva và Washington về việc duy trì các giới hạn hạt nhân
Hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân cuối cùng giữa Nga và Mỹ dự kiến hết hiệu lực trong hôm nay, lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ. Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố sẵn sàng tiếp tục tuân thủ các giới hạn của hiệp ước thêm 1 năm nếu Washington cũng làm điều tương tự. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đến nay vẫn chưa cam kết gia hạn. Một quan chức Nhà Trắng giấu tên cho biết ông Trump nhiều lần bày tỏ mong muốn duy trì giới hạn nhưng muốn đưa Trung Quốc vào đàm phán, và quyết định cuối cùng sẽ theo mốc thời gian riêng của ông.
Ông Putin đã thảo luận việc này với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, đồng thời cho biết Washington chưa phản hồi đề xuất từ phía Moskva. Theo cố vấn Điện Kremlin Yuri Ushakov, Nga sẽ hành động một cách cân bằng và có trách nhiệm dựa trên phân tích kỹ lưỡng tình hình an ninh. New START được ký năm 2010 bởi Tổng thống Mỹ Barack Obama và người đồng cấp Nga Dmitry Medvedev, giới hạn mỗi bên không quá 1.550 đầu đạn trên tối đa 700 tên lửa và máy bay ném bom triển khai. Hiệp ước ban đầu dự kiến hết hạn năm 2021 nhưng đã được gia hạn thêm 5 năm.
Tháng 2/2023, ông Putin tuyên bố đình chỉ tham gia do Mỹ thanh sát cơ sở hạt nhân trong bối cảnh NATO muốn đánh bại Nga tại Ukraine, dù vẫn cam kết tôn trọng các trần giới hạn. Đến tháng 9 năm ngoái, ông cảnh báo việc hết hạn sẽ gây mất ổn định và thúc đẩy phổ biến hạt nhân. Ngược lại, bà Rose Gottemoeller, trưởng đoàn đàm phán phía Mỹ, nhận định việc gia hạn thêm 1 năm sẽ phục vụ lợi ích Washington và không cản trở việc Mỹ ứng phó với sự gia tăng năng lực hạt nhân của Trung Quốc.
Nguy cơ về một cuộc chạy đua vũ trang không kiểm soát giữa Mỹ, Nga và Trung Quốc
Giới chuyên gia cảnh báo việc Hiệp ước New START chấm dứt có thể mở đường cho cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân không kiểm soát, làm gia tăng bất ổn toàn cầu. Ông Daryl Kimball, Giám đốc điều hành Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí tại Washington, nhận định nếu không có thỏa thuận, hai bên nhiều khả năng sẽ tăng triển khai đầu đạn. Đây là lần đầu tiên sau khoảng 35 năm, mỗi bên có thể gia tăng số vũ khí hạt nhân triển khai, mở ra khả năng chạy đua vũ trang ba bên nguy hiểm giữa Mỹ, Nga và Trung Quốc.
Trung Quốc dù có kho hạt nhân nhỏ hơn nhưng vẫn mang sức hủy diệt lớn và đang không ngừng mở rộng. Các nhà vận động kiểm soát vũ khí từ lâu đã lo ngại rằng sự đổ vỡ này sẽ làm suy yếu nghiêm trọng ổn định chiến lược toàn cầu. Thế giới đang đứng trước ngưỡng cửa của một giai đoạn mà sự răn đe không còn dựa trên các quy tắc pháp lý rõ ràng mà dựa trên sự phô diễn sức mạnh thô bạo.
Theo: VTC News
