Nhà máy lọc dầu vượt trung gian, ký thẳng với PDVSA

VENEZUELA – Phillips 66, Reliance Industries của Ấn Độ và một loạt tập đoàn lọc dầu lớn đang ký hợp đồng cung cấp dầu thô trực tiếp với công ty dầu khí nhà nước Venezuela PDVSA, bỏ qua các công ty thương mại trung gian như Vitol và Trafigura.

Động thái này diễn ra sau 6 tháng kể từ khi thị trường dầu Venezuela mở cửa trở lại với các nhà giao dịch quốc tế. Vitol và Trafigura từng được Bộ Tài chính Mỹ cấp giấy phép đặc biệt, dài hạn đến tháng 6/2027, tạo cho hai công ty này thế độc quyền tạm thời trong suốt giai đoạn đó.

Trước đây, Vitol và Trafigura thống trị thị trường dầu thô Venezuela nhờ giấy phép đó cộng với cơ sở hạ tầng hậu cần sẵn có và quan hệ lâu dài với PDVSA. Hai công ty này đã vận chuyển tổng cộng hơn 100 triệu thùng dầu thô trong vòng sáu tháng trong khi các đối thủ toàn cầu vẫn bị cấm tham gia theo luật.

Khi các công ty khác lần lượt được cấp phép, lợi thế tiếp cận độc quyền đó bắt đầu mất dần. PDVSA chủ động khôi phục mô hình kinh doanh trước năm 2019, ưu tiên hợp đồng trực tiếp với các nhà máy lọc dầu và đối tác liên doanh hơn là thông qua trung gian.

Sau 7 năm gián đoạn, Phillips 66 đã nối lại việc mua dầu thô trực tiếp từ PDVSA. Vào tháng 7/2026, công ty này nhận phân bổ ba lô hàng Merey 16 – loại dầu thô nặng có hàm lượng lưu huỳnh cao, phù hợp với hệ thống lọc dầu vùng Vịnh Mexico của Mỹ.

Reliance Industries, nhà máy lọc dầu hàng đầu của Ấn Độ, cũng chuyển sang mua trực tiếp để bổ sung cho khối lượng trước đây phải đi qua trung gian. Hồi tháng 4/2026, Reliance nhận một lô hàng 2 triệu thùng dầu thô nặng từ PDVSA theo các điều khoản do Bộ Tài chính Mỹ kiểm soát.

Valero và Tipco của Thái Lan dự kiến sẽ tiếp bước. Repsol của Tây Ban Nha và Eni của Ý cũng mở rộng nhập khẩu trực tiếp từ Venezuela để cung cấp cho các nhà máy lọc dầu tại châu Âu.

Bằng cách loại bỏ trung gian, PDVSA tránh được phí hoa hồng cho các nhà phân phối lại và qua đó nâng cao giá bán thực tế. Cơ chế đó đang định hình lại kinh tế lọc dầu vùng Vịnh Mexico, nơi Merey 16 từng phải đi vòng qua nhiều tầng thương mại trước khi đến tay người mua cuối.

Tổng xuất khẩu dầu và nhiên liệu của Venezuela đã vượt 1,2 triệu thùng mỗi ngày vào giữa năm 2026, tăng từ mức trung bình 847.000 thùng mỗi ngày vào năm 2025. Mục tiêu đến cuối năm 2026 là đạt 1,37 triệu thùng mỗi ngày.

Tuy nhiên, quốc gia Nam Mỹ đang thiếu hụt nghiêm trọng dịch vụ mỏ dầu và thiết bị khoan. Rystad Energy ước tính mức tăng sản lượng 17% vào năm 2028 là khả thi về mặt kỹ thuật, nhưng chính những hạn chế vận hành thực tế mới là yếu tố quyết định tốc độ phục hồi thực sự.

Đào Chương (tổng hợp)