Sống một mình ngày càng phổ biến trong giới trẻ Trung Quốc, nhất là tại các đô thị lớn. Tự do và riêng tư được đề cao, nhưng nhiều người vẫn đối diện khoảng lặng cảm xúc.
Xu hướng nhân khẩu học và thay đổi giá trị sống
Theo số liệu chính thức của chính phủ Trung Quốc, các hộ gia đình một người hiện chiếm khoảng 20% tổng số hộ, so với chưa đến 3% vào năm 2000. Báo cáo năm 2021 của Beike Research Institute dự báo đến năm 2030, Trung Quốc có thể có từ 150 đến 200 triệu người sống một mình, tương đương hơn 30% số hộ gia đình.
Thế hệ chịu ảnh hưởng của chính sách một con thường không có anh chị em, trong khi quá trình đô thị hóa làm suy yếu mạng lưới gia đình mở rộng. Cùng lúc, trình độ học vấn tăng và áp lực nghề nghiệp khiến nhiều người trì hoãn hôn nhân.
Nhà nhân chủng học Xiang Biao, Giám đốc Viện Nhân chủng học Xã hội Max Planck (Đức), cho rằng gia đình hạt nhân từng là “xương sống xã hội”, nhưng cấu trúc này đang suy yếu. Nhiều người trẻ lựa chọn không kết hôn vì cho rằng chi phí tinh thần cho các mối quan hệ quá lớn. Trong tiếng Trung, cụm từ “ai wu neng” (bất lực trong tình yêu) ngày càng được nhắc đến.
Ngoài ra, hạ tầng đô thị hiện đại khiến sống một mình trở nên thuận tiện hơn: dịch vụ giao đồ ăn, dọn dẹp theo giờ và nguồn cung căn hộ nhỏ dồi dào giúp lối sống này khả thi về tài chính.
Cái giá cảm xúc và cách thích nghi
Tuy nhiên, sự tự do đi kèm với thách thức tâm lý. Những thời điểm như ốm đau, thất nghiệp hay dịp lễ tết thường khiến người sống một mình cảm nhận rõ sự thiếu vắng kết nối. Không ít người thừa nhận cảm giác trống rỗng khi không có ai chia sẻ thường nhật.
Giới chuyên gia cho rằng cô đơn không chỉ xuất phát từ việc sống một mình, mà còn từ môi trường giáo dục cạnh tranh và nhịp sống đô thị khép kín. Mạng xã hội giúp duy trì tương tác bề mặt, nhưng không thay thế được kết nối sâu sắc.
Để thích nghi, nhiều người trẻ tìm đến các mô hình quan hệ linh hoạt như “da zi” – bạn đồng hành theo hoạt động (cùng ăn, cùng tập gym, cùng học). Một số xây dựng “gia đình bạn bè”, nuôi thú cưng hoặc đầu tư cho sở thích cá nhân để tạo cảm giác gắn kết.
Theo bà Yeung, về dài hạn, giải pháp bền vững vẫn là tăng cường không gian tương tác cộng đồng và cơ hội việc làm để người trẻ duy trì các mối quan hệ xã hội. Ông Xiang cũng nhấn mạnh rằng những kết nối ý nghĩa đòi hỏi thời gian và nỗ lực, không thể hình thành tức thì.
Sự gia tăng hộ một người phản ánh quá trình chuyển đổi xã hội sâu sắc tại Trung Quốc. Tự do cá nhân được mở rộng, nhưng bài toán cân bằng giữa độc lập và gắn kết vẫn là thách thức lớn đối với thế hệ trẻ hiện nay.
Theo: Báo Tiền Phong
