Chính quyền Tehran vừa thông báo các tàu “không thù địch” có thể đi qua eo biển Hormuz nếu phối hợp chặt chẽ với Iran. Tuy nhiên, các phương tiện liên quan đến Mỹ và Israel hoàn toàn bị cấm, trong khi lưu lượng vận tải qua đây sụt giảm nghiêm trọng.
- Truy tố Nguyễn Thị Kim Tiến vì sai phạm tại hai bệnh viện lớn
- Phá chuyên án lớn: Công an Phú Thọ bắt nhiều giám đốc cùng kho súng tại Vĩnh Phúc
- Xô xát trước cổng trường: Bố nữ sinh bị hành hung khi ngăn con yêu sớm
Những điều kiện khắt khe để đảm bảo “quyền đi lại an toàn”
Trong công văn gửi Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) ngày 24/3, Iran khẳng định sẵn sàng cho phép các tàu dân sự lưu thông qua eo biển Hormuz. Điều kiện tiên quyết là các tàu này phải phối hợp với cơ quan chức năng Tehran và tuân thủ tuyệt đối quy định an ninh. Iran nhấn mạnh đây là biện pháp cần thiết để ngăn chặn các bên thù địch lợi dụng tuyến đường thủy chiến lược này nhằm chống lại họ.
Vị trí eo biển Hormuz, mắt xích trọng yếu vận chuyển trung bình 20 triệu thùng dầu mỗi ngày trong năm 2025, tương đương 25% tổng hoạt động thương mại dầu bằng đường biển của thế giới. (Ảnh: Chụp màn hình báo Dân trí).
Tuy nhiên, sự cởi mở này không dành cho tất cả các đối tượng. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố thẳng thừng rằng các tàu, thiết bị hoặc tài sản thuộc sở hữu của Mỹ và Israel sẽ bị từ chối quyền đi lại. Ngay cả những quốc gia tham gia vào cuộc xung đột hiện tại cũng đối mặt với lệnh cấm tương tự. Thực tế cho thấy, các tàu có liên hệ với phương Tây đang gặp rất nhiều rào cản khi muốn băng qua khu vực này.
Bên cạnh các rào cản về an ninh, Iran còn áp dụng một loại “phí quá cảnh” không chính thức đối với một số tàu thương mại. Theo các nguồn tin quốc tế, mức phí này có thể lên tới 2 triệu USD cho mỗi chuyến đi tùy theo từng trường hợp cụ thể. Động thái này không chỉ khẳng định tầm ảnh hưởng của Tehran mà còn phản ánh nhu cầu cấp bách của các bên tiêu thụ trong việc duy trì dòng chảy hàng hóa không bị gián đoạn.
Tác động nặng nề đến huyết mạch năng lượng toàn cầu
Căng thẳng leo thang đã khiến lưu lượng tàu bè qua eo biển Hormuz sụt giảm đáng kinh ngạc. Từ mức trung bình 138 tàu mỗi ngày trước khi xung đột bùng phát, hiện nay con số này chỉ còn khoảng 3 đến 5 tàu đi qua mỗi ngày. Phần lớn các phương tiện này đều có liên hệ mật thiết với Iran hoặc chấp nhận di chuyển sát bờ biển của quốc gia này để đảm bảo hành trình được an toàn.
Tình trạng này gây lo ngại sâu sắc vì đây là tuyến hàng hải nhộn nhịp nhất thế giới, vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày trong năm 2025. Con số này tương đương 25% hoạt động thương mại dầu khí toàn cầu, cùng lượng lớn lương thực và nguyên liệu thiết yếu. Việc gián đoạn dòng chảy năng lượng tại đây đe dọa trực tiếp đến an ninh năng lượng và sự ổn định kinh tế của nhiều cường quốc.
Đặc biệt, khu vực châu Á chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi có tới 80% lượng dầu qua đây được chuyển đến các thị trường lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông kéo dài, việc bảo đảm sự lưu thông qua eo biển Hormuz trở thành bài toán cấp thiết đối với các quốc gia tiêu thụ năng lượng nhằm tránh sự đứt gãy nghiêm trọng của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo: Báo Dân trí
