Nhà thờ gỗ Kon Tum: Kiệt tác kiến trúc Roman trăm tuổi tại Việt Nam

Tọa lạc tại Tây Nguyên, nhà thờ gỗ Kon Tum nổi bật với phong cách Roman kết hợp bản sắc bản địa, được xây dựng từ gỗ sến đỏ do voi rừng kéo về năm xưa.

Sự giao thoa văn hóa trong kiến trúc nhà thờ gỗ Kon Tum

Nằm hiên ngang trên trục đường Nguyễn Huệ, công trình này là nhà thờ chánh tòa với tuổi đời hơn một thế kỷ, gắn bó mật thiết với đời sống tâm linh của người dân địa phương. Được khánh thành trong giai đoạn 1913-1918, nơi đây ban đầu có tên gọi là Nhà thờ địa sở Tơring, hình thành sau khi các gian nhà nguyện tạm bằng tre nứa trước đó không may bị hỏa hoạn. Dưới sự tham vấn của các linh mục và kiến trúc sư người Pháp, ngôi thánh đường mang phong cách Roman đặc trưng đã được “Việt hóa” một cách đầy tinh tế để phù hợp với không gian đại ngàn.

Điểm độc đáo nhất chính là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kiến trúc phương Tây và bản sắc văn hóa Tây Nguyên thông qua hệ thống vật liệu xây dựng bản địa. Thay vì sử dụng đá hay gạch như các công trình Roman kinh điển trên thế giới, toàn bộ hệ khung cột tại đây được làm từ gỗ cà chít, hay còn gọi là sến đỏ, một loại gỗ quý có độ bền cực cao từ rừng già. Tường và trần nhà lại được đắp bằng đất trộn rơm theo phương thức truyền thống của người dân tộc, tạo nên một sự hòa hợp kỳ diệu với địa hình và khí hậu vùng cao.

Về mặt thẩm mỹ, công trình sở hữu mặt tiền với tháp chuông cao 24 m được chia thành bốn tầng mái uy nghiêm hướng lên bầu trời. Hệ thống cửa sổ và trần nhà được thiết kế theo hình vòm tròn đặc trưng của lối kiến trúc Roman cổ điển, kết hợp với các ô kính màu mô tả sinh động các phân đoạn trong Kinh Thánh và cuộc sống thường nhật. Những ô cửa cao hẹp với phần đầu uốn nhọn không chỉ giúp tận dụng ánh sáng tự nhiên mà còn tạo nên vẻ thanh thoát, nhẹ nhàng cho toàn bộ khối kiến trúc gỗ đồ sộ này.

Nhà thờ gỗ Kon Tum: Kiệt tác kiến trúc Roman trăm tuổi tại Việt Nam
Cung thánh rộng rãi, trang trí bằng gỗ chạm trổ tỉ mỉ, là nơi linh mục chủ trì thánh lễ và giáo dân hướng về cầu nguyện. (Ảnh: Chụp màn hình báo VnExpress)

Kỹ thuật xây dựng thủ công và giá trị lịch sử lâu đời

Quá trình hình thành ngôi thánh đường này là một minh chứng về sự đoàn kết giữa cộng đồng giáo dân và các nghệ nhân tài hoa từ nhiều vùng miền. Theo những tư liệu lịch sử còn lưu giữ, nhiều thợ mộc lành nghề từ vùng Trung Châu như Quảng Ngãi, Quảng Nam và Bình Định đã cùng hội tụ về đây để góp sức xây dựng. Việc dựng nhà thờ đã trở thành một sự kiện lớn kéo dài nhiều năm, nơi mọi người cùng chung tay khiêng gỗ, dựng cột và chạm khắc tỉ mỉ từ sáng sớm đến tận đêm khuya.

Để có được những thân gỗ sến đỏ khổng lồ cho khung sườn, người xưa đã phải nhờ đến sức mạnh của voi rừng để kéo gỗ từ sâu trong đại ngàn về địa điểm thi công. Hình ảnh những chú voi kéo gỗ không chỉ nằm trong ký ức mà còn được tái hiện sinh động trên các khung cửa sổ mặt chính diện và ngay lối cổng vào để nhắc nhớ về hành trình gian khổ của tiền nhân. Các nghệ nhân đã áp dụng kỹ thuật ghép mộng gỗ truyền thống, sử dụng đục để tạo ra các khớp nối lồi lõm khít khao, giúp kết cấu nhà thờ bền vững mà không cần đến các phương pháp xây dựng hiện đại.

Trải qua hơn 112 năm với bao biến động, nhà thờ gỗ Kon Tum vẫn đứng vững như một biểu tượng văn hóa và du lịch không thể thay thế của vùng đất Tây Nguyên. Du khách đến đây không chỉ để chiêm ngưỡng vẻ đẹp cổ kính, trầm mặc mà còn có thể tìm thấy sự thư thái tại các gian hàng lưu niệm hoặc quán cà phê ngay trong khuôn viên rộng 1.200 m2. Những chi tiết chạm trổ thủ công sắc nét qua hơn một thế kỷ vẫn đang kể tiếp câu chuyện về kiệt tác kiến trúc Roman bằng gỗ duy nhất còn tồn tại ở Việt Nam.

Theo: VnExpress