Dọc các xã ven biển Nghệ An, hàng chục hộ gia đình gắn bó với nghề nướng cá thu — một sản phẩm mang đặc trưng riêng của vùng biển xứ Nghệ mà du khách tìm mua làm quà mỗi mùa hè.
- Miền Bắc mưa lớn nguy cơ lũ quét, Trung Bộ vẫn nắng nóng gay gắt
- Lũ đổ về các sông Bắc Bộ từ đêm 28/6, cảnh báo sạt lở vùng núi
- Việt Nam cử lực lượng biên phòng sang Venezuela cứu nạn động đất
Tại Nghi Thủy (biển Cửa Lò) có hàng chục gia đình làm nghề này, mỗi hộ sử dụng từ 3 đến 5 lao động. Dọc các xã ven biển xứ Quỳnh (biển Quỳnh), số hộ tham gia nghề nướng cá cũng lên tới hàng chục, với hàng trăm lao động.
Ngư dân Việt Nam khai thác cá thu vào khoảng tháng 12 đến tháng 4 Âm lịch — thời điểm cá nhiều thịt và béo nhất. Thương lái thu mua số lượng lớn vào đúng giai đoạn này để chế biến và cấp đông, trước khi phân phối lại cho các cơ sở sơ chế và nướng bán.
Theo bí quyết của người dân xứ Nghệ, cá thu nướng giữ được vị thơm ngon, ngọt thịt và bảo quản lâu hơn so với để tươi hay đóng gói cấp đông thông thường. Một cơ sở nướng cá thu tại thị trấn Cầu Giát, xã Cầu Giát, tỉnh Nghệ An cho biết cá đạt chất lượng tốt nhất phải từ 4 kg trở lên, thường cắt 4 khúc mỗi kg, nướng trên than củi với dàn nướng cách than 10–15 cm, trong khoảng 20–30 phút.
Để có những khúc cá vàng đều, chín tới mà không mất độ mềm ngọt, người nướng phải có kinh nghiệm và chịu được hơi nóng của khói than cộng với thời tiết miền Trung khắc nghiệt. Nghề nướng cá vì vậy chủ yếu do chị em phụ nữ đảm nhận, trong khi đàn ông trong gia đình hoặc ra biển hoặc lo việc bốc vác, vận chuyển hàng ra chợ.
Cá thu nướng không chỉ được du khách tìm mua mà còn là món ăn quen thuộc của người dân xứ Nghệ, cùng với cá chích nướng và cá nục nướng. Cá thu là thực phẩm giàu protein và axit béo Omega-3, có lợi cho tim mạch, xương khớp và ngăn ngừa thiếu máu. Từ cá thu nướng có thể chế biến nhiều món: rán giòn, sốt cà chua, rim tiêu đen, kho tộ, ruốc cho trẻ em, hoặc cháo cá — món mà nhiều gia đình xứ Nghệ coi là khoái khẩu. Giá cá thu nướng dao động từ khoảng 200.000 đến 350.000 đồng/kg tùy thị trường và chất lượng.
Việc mang cá về không cần hộp xốp hay đá lạnh: bỏ vào túi nilon hoặc thùng giấy dán kín là đủ, cá không chảy nước hay ám mùi. Nếu hút chân không từng khúc và cấp đông, cá có thể bảo quản nhiều tháng mà không giảm chất lượng.
Tuy nhiên, trên thị trường có một loài cá trông rất giống cá thu, người địa phương gọi là cá “bồ cu” hay “bù cu” — còn gọi là cá thu huyền hoặc cá thu ngàng. Loài này có thân thon dài, da trơn láng, mang sọc màu sẫm đen và chỉ những người sành mới phân biệt được. Giá cá “bồ cu” dao động, có nơi thấp hơn cá thu, có nơi ngang bằng, thậm chí trên một trang Facebook chuyên đặc sản xứ Nghệ giá bán lên tới 290.000 đồng/kg. Người dân xứ Nghệ thẳng thắn: cứ nói rõ với người bán muốn mua loại nào, họ sẽ phân biệt giúp.
Nguyễn Nhàn (Tổng hợp)
