Tục ngữ có câu: “Nhà tích thiện tất có phúc dư”. Trong câu chuyện “Rơi gạo hóa châu”, Cha của đại thần triều Thanh – Phan Thế Ân, là ông Phan Ông, cả đời ưa việc thiện, sẵn lòng giúp người lúc nguy cấp. Hễ nhà ai có việc cưới hỏi, tang ma, hay gặp chuyện khẩn cấp cần giúp đỡ, ông đều ra tay hỗ trợ. Người trong huyện Ngô đều gọi ông là “Phan thiện nhân”. Nhờ tích đức, con cháu nhà họ Phan nhiều đời hưng thịnh.
- Bác sĩ nội khoa: Tôi đã đọc đi đọc lại bài viết “Vì sao có nhân loại”
- Làm việc thiện thay đổi số phận, thoát khỏi tai ương
- Cảnh giới cao nhất của việc làm việc thiện là gì?
Cứu người một mạng – nhận phúc báo
Một ngày nọ, Phan Ông dạo chơi, thấy một cụ già đang ngồi trong đình khóc lóc, tháo dây lưng định treo cổ tự vẫn. Ông vội chạy tới hỏi nguyên do. Cụ già kể:
“Vài ngày nữa tôi phải cưới vợ cho con trai. Tôi đã vay người thân 30 lượng bạc, hôm nay vào thành mua quần áo thì bị kẻ gian lấy mất. Không còn mặt mũi về nhà, tôi chỉ muốn tìm cái chết.”
Phan Ông liền nói:
“Chuyện này nhỏ thôi, tôi sẽ giúp ông lo xong việc cưới, xin đừng nghĩ quẩn.”
Nói xong, ông dẫn cụ vào thành, vay 30 lượng từ một nhà buôn quen rồi trao cho cụ. Cụ lão vội quỳ lạy cảm tạ, hỏi tên nhưng Phan Ông chỉ mỉm cười bỏ đi.
Ân đức hồi báo
Vài năm sau, khi tìm đất an táng tổ tiên, Phan Ông dẫn thầy địa lý đến trấn Quang Phúc. Tại đây, ông thấy giữa hồ có một gò đất, hai bên là bờ đê bao quanh, hình thế như “hai rồng tranh châu”. Thầy địa lý kinh ngạc bảo:
“Đây là huyệt đất quý, chôn tại đây thì đời sau sẽ có người đỗ trạng nguyên, làm tới chức tể tướng.”
Đi hỏi xung quanh không biết chủ đất là ai, ông ghé vào một quán rượu. Bất ngờ, chủ quán chính là cụ già năm xưa ông cứu giúp. Gặp lại ân nhân, cụ mừng rỡ và hỏi han. Nghe rõ nguyên do, cụ vui mừng nói:
“Mảnh đất ấy vốn bỏ hoang của nhà tôi. Năm xưa ông cứu mạng tôi, ơn nghĩa không quên, nay xin tặng ông để báo đáp.”
Phan Ông không muốn nhận không, hai bên nhường qua lại, cuối cùng ông viết biên nhận 30 lượng bạc đã cho năm xưa để tặng lại cụ. Sau khi an táng tổ tiên ở đó, con cháu họ Phan dần hiển đạt, đúng như lời thầy địa lý. Người đời khen: “Âm phần không bằng tâm phần; tâm địa tốt thì âm phần mới chuyển tốt.”
Điềm lành khi chào đời
Tương truyền, đêm trước khi Phan Thế Ân sinh, ông nội là Phan Miện mơ thấy một con kỳ lân ngọc từ trời đáp xuống sân nhà rồi hóa thành hài nhi – điềm báo cả đời hiển đạt.
Ngày Phan Thế Ân chào đời, giữa sân nhà mọc lên một cây linh chi, nên ông tự hiệu là Phan Chi Hiên.
Đỗ trạng nguyên, làm tể tướng
Năm Càn Long, Phan Thế Ân đỗ trạng nguyên, làm quan hơn 50 năm, trải qua bốn triều Càn Long, Gia Khánh, Đạo Quang, Hàm Phong, giữ chức đến Anh Vũ Điện Đại học sĩ (tương đương Tể tướng), nổi tiếng thanh liêm và có chính tích.
Chuyện “Rơi gạo hóa châu”
Mùa hè năm Đạo Quang thứ ba, quê nhà xảy ra đại hồng thủy, lụt nhấn chìm nhiều làng, dân đói khát la liệt, triều đình chưa kịp phát chẩn. Phan Thế Ân liền mở kho lương của gia tộc để phát gạo cứu dân.
Do số gạo có hạn, ông quy định mỗi ngày chỉ phát từ giờ Thìn đến giờ Ngọ, mỗi người một thăng, quá giờ thì thôi.
Một buổi chiều, dân đã về hết, bỗng có một bà lão tóc bạc cầm túi vải xanh tới xin gạo. Người giữ kho bảo hôm sau quay lại, nhưng bà khóc lóc không chịu. Họ đành bẩm báo với Phan Thế Ân. Thấy bà già yếu run rẩy, ông thương cảm, đích thân dẫn bà vào kho, đong cho một đấu gạo.
Chiếc túi vải nhỏ lại thủng một lỗ, mới đong nửa đấu đã đầy. Bà lão bảo:
“Đủ rồi, công đức của ngài, trời nhất định sẽ ban phúc.”
Nói xong, bà đi mất.
Khi dọn bàn và khóa kho, gia nhân phát hiện số gạo còn lại trong đấu vừa đong cho bà đã biến thành những viên ngọc trai lớn nhỏ khác nhau. Phan Thế Ân hiểu ra: đó là sự cảm ứng của trời đất, bà lão kia ắt là Bồ Tát hóa thân. Từ đó, gia nghiệp nhà họ Phan càng thêm hưng vượng, và ông cũng không ngừng làm việc thiện.
Phúc ấm đời sau
Phan Thế Ân có năm người con trai, đều thành đạt. Con cả là Phan Tằng Nghi, đỗ Cử nhân, làm quan Nội các Trung thư, cũng nổi tiếng nhân thiện, giúp người vô điều kiện. Gặp năm mất mùa hoặc thiên tai, ông thường miễn toàn bộ tiền thuê ruộng cho tá điền.
Cháu trưởng Phan Tổ Âm đỗ Thám hoa năm Hàm Phong thứ hai.
Nhiều đời nhà họ Phan hưng thịnh là nhờ vào nền tảng đức dày từ tổ tiên và việc thiện của con cháu.
Sách Lang Tiềm Ký Văn gọi Phan Thế Ân là “người có phúc lớn nhất trong ba trăm năm”. Khi sinh thời, có người tặng ông câu đối:
“Đại phú quý diệc thọ khảo, súc đạo đức năng văn chương”
(Giàu sang tột bậc, lại sống lâu; tích đạo đức mà nên văn nghiệp).
Câu đối ấy đã khái quát trọn vẹn cả đời ông.
Theo: Secretchina (Dịch)
