Nhiều chuyên gia nhận định bối cảnh thuế và chi phí thay đổi nhanh đang tạo sức ép lớn lên doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh. Các đơn vị buộc phải vận hành bài bản, kiểm soát chi phí và thích ứng với thị trường có biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp.
- Ô nhiễm không khí cuối năm: Giao thông, xây dựng và làng nghề tái chế là thủ phạm
- Rau củ tăng giá mạnh tại TP.HCM, tín hiệu sớm về mặt bằng giá mới
- Thu hồi thuốc Padobaby trên toàn quốc vì vi phạm chất lượng
Thị trường 2026: Làn sóng thanh lọc mô hình kinh doanh cũ
Năm 2026 được dự báo là giai đoạn thị trường bước vào chu kỳ sàng lọc mạnh. Hộ kinh doanh có doanh thu trên 200 triệu đồng/năm phải kê khai và nộp thuế, tạo thay đổi lớn trong chi phí vận hành.
Nhiều lĩnh vực như F&B, spa, thương mại điện tử và các hộ kinh doanh nhỏ lẻ chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào tăng và hành vi tiêu dùng thay đổi.
Dữ liệu từ các đơn vị nghiên cứu cho thấy tốc độ đào thải giai đoạn 2025 – đầu quý I/2026 diễn ra nhanh hơn dự kiến.
Ngành F&B (Food & Beverage): là ngành dịch vụ ăn uống, bao gồm các mô hình kinh doanh như nhà hàng, quán cà phê, quán ăn, tiệm trà, cửa hàng đồ uống, chuỗi thức ăn nhanh và các dịch vụ cung cấp thực phẩm – đồ uống khác bị ảnh hưởng nặng nhất. Biên lợi nhuận ròng giảm từ 12–15% xuống còn 4–7% trong năm 2025. Sang 2026, khoảng 30–40% cửa hàng nhỏ có thể phải đóng cửa. 70% cửa hàng mới mở cũng đối mặt nguy cơ dừng hoạt động trong năm đầu tiên.
Ngành spa – làm đẹp ghi nhận tỷ suất sinh lời chỉ còn 8–12%. Lượng khách quay lại giảm, chi phí marketing tăng 30–50% nhưng không kéo theo doanh thu tương xứng. Khiến nhiều cơ sở hoạt động kém hiệu quả.
Thương mại điện tử đối mặt tình trạng “doanh thu cao – lợi nhuận thấp”. Phí nền tảng và logistics chiếm 18–22% tổng chi phí. Tỷ lệ hoàn trả hàng tăng 15–20%. Hơn 60% cửa hàng online chỉ đạt hòa vốn hoặc lỗ nhẹ; khoảng 20% lỗ đáng kể.
Ông Nguyễn Tất Kiểm, CEO Taki Group, nhận định 2026 không còn là thời điểm “bùng nổ khởi nghiệp” mà là giai đoạn doanh nghiệp phải tái cấu trúc để tránh rơi vào vòng xoáy nợ.
Ông cho biết chi phí nhân sự, marketing và mặt bằng đều tăng. Trong khi doanh thu không cải thiện khiến nhiều đơn vị rơi vào tình trạng “bán càng nhiều càng lỗ”.
Nhu cầu tiêu dùng cũng thay đổi: người dân cắt giảm 10–25% chi tiêu không thiết yếu. 78% ưu tiên đánh giá thật từ cộng đồng. Xu hướng lựa chọn thương hiệu nhỏ nhưng chất lượng ngày càng rõ nét.
Hộ kinh doanh nhỏ đối mặt khó khăn tương tự. Dù doanh thu đạt 1,5 tỷ đồng/năm, lợi nhuận thực tế chỉ còn 5–12 triệu đồng/tháng sau khi trừ chi phí. Dự báo 20–30% hộ kinh doanh có thể ngừng hoạt động trong năm 2026 vì biên lợi nhuận quá mỏng.
Chi phí leo thang, quy định siết chặt: “Làm chủ nhỏ” ngày càng áp lực
Theo ông Lâm Anh Tuấn, chuyên gia tài chính cá nhân (Financial Planner). Bối cảnh chi phí tăng nhanh khiến quan điểm “làm thuê đôi khi dễ thở hơn làm chủ nhỏ” đang phản ánh đúng thực tế.
Ông dẫn ví dụ: Một cửa hàng dịch vụ doanh thu 30 triệu đồng/tháng phải nộp 5% thuế dịch vụ (1,5 triệu đồng/tháng). Tuy nhiên đây chỉ là phần nổi. Phần chìm gồm mặt bằng, nhân công, nguyên liệu, điện nước, sửa chữa và hàng loạt chi phí nhỏ khác.
Sau khi trừ toàn bộ chi phí, lợi nhuận chỉ còn 4,5–6 triệu đồng/tháng. Thuế chiếm gần 1/3. Nếu doanh thu giảm còn 20 triệu đồng vào mùa thấp điểm, lợi nhuận gần như bằng 0.
Ông Tuấn cho rằng chủ kinh doanh phải dậy sớm, nghỉ muộn, không dám ốm và không dám nghỉ lễ vì chi phí cố định vẫn phải trả. “Họ sống bằng hy vọng – hy vọng chi phí không tăng. Thời tiết thuận lợi và quy định không thay đổi”, ông nói.
Trên nền tảng thương mại điện tử, nhiều doanh nghiệp nhỏ được mô tả là “nạn nhân tăng trưởng”. Khi doanh thu tăng nhưng lợi nhuận giảm vì phí quảng cáo và logistics tăng mạnh.
Từ năm 2026, quy định pháp lý mới cũng tác động mạnh tới hộ kinh doanh. Các tiệm nhỏ doanh thu 25–35 triệu đồng/tháng phải đáp ứng yêu cầu quản trị chặt hơn. Hóa đơn, chứng từ, sổ sách và tách bạch dòng tiền. Đây là gánh nặng lớn với nhóm vận hành theo kinh nghiệm.
Báo cáo chính sách thuế của KPMG và EY (hai trong bốn hãng kiểm toán – tư vấn lớn nhất thế giới Big4 ) cho thấy chi phí vận hành doanh nghiệp tiếp tục tăng. Nhiều khoản chi trước đây được tính hợp lệ nay phải đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn mới được khấu trừ. Buộc doanh nghiệp tính toán kỹ để tránh “lỗ hai lần”.
Làm thuê hay làm chủ: Lựa chọn phụ thuộc năng lực và nguồn lực
Mặc dù nhiều áp lực, ông Lâm Anh Tuấn cho rằng làm chủ không hoàn toàn bất lợi. Chủ doanh nghiệp có quyền quyết định. Khả năng tạo tài sản và mức thu nhập không giới hạn nếu có năng lực và kiên trì. Nhiều người thành công đạt thu nhập cao gấp 5–10 lần người đi làm thuê.
Ông nhấn mạnh việc vận hành kinh doanh hiện nay phải chuyên nghiệp hơn. Quản trị dòng tiền, tối ưu chi phí, minh bạch sổ sách và chuẩn bị dự phòng rủi ro.
Thông điệp được ông nhấn mạnh là:
– Đi làm thuê không xấu.
– Làm chủ không đồng nghĩa “sang”.
– Quan trọng là phù hợp năng lực và nguồn lực cá nhân.
Trong bối cảnh 2026 nhiều biến động, người có công việc ổn định cần trân trọng. Người muốn làm chủ phải chuẩn bị kỹ lưỡng; và hộ kinh doanh nhỏ cần được hỗ trợ để không bị bỏ lại phía sau.
Theo: Vietnamfinance
