Nghiên cứu từ Arizona State University cho thấy xu hướng nghe theo số đông có thể bắt nguồn từ cơ chế tiến hóa và học hỏi xã hội.
- Giới siêu giầu và Cuộc dịch chuyển tài sản quy mô lớn nhất lịch sử
- Việt Nam: Cục Thuế yêu cầu làm rõ trách nhiệm cán bộ hỗ trợ mua bán hóa đơn
- Trường năng lượng yêu thương – Bí quyết nuôi dưỡng con trẻ khỏe mạnh và hạnh phúc
Thứ bậc dựa trên uy tín hình thành từ sớm
Dù trực giác cho thấy số đông không phải lúc nào cũng đúng, con người vẫn thường tin và làm theo những gì nhiều người khác đang tin. Hiện tượng này xuất hiện trong môi trường công sở, lớp học, bầu cử hay trên mạng xã hội, nơi ý kiến được ủng hộ rộng rãi dễ trở thành quan điểm chiếm ưu thế.
Một nghiên cứu mới từ Arizona State University (ASU) cho rằng xu hướng này không chỉ là hiệu ứng tâm lý của xã hội hiện đại mà có thể bắt nguồn từ quá trình tiến hóa lâu dài của loài người.
Khác với nhiều loài linh trưởng, nơi cá thể mạnh nhất thường chiếm vị trí dẫn đầu, xã hội loài người phát triển thứ bậc dựa trên uy tín, tri thức và cảm nhận về thành công. Những cá nhân được nhiều người tin tưởng có xu hướng trở thành trung tâm ảnh hưởng.
Nhóm nghiên cứu cho rằng khi tổ tiên loài người bắt đầu cạnh tranh giữa các nhóm với nhau, việc lựa chọn người dẫn dắt hiệu quả có ý nghĩa sống còn. Tuy nhiên, đánh giá ai thực sự giỏi không dễ, từ đó hình thành một “lối tắt” tâm lý: quan sát xem người khác đang nghe theo ai và làm theo lựa chọn đó.
Hiệu ứng “quả cầu tuyết” trong thí nghiệm
Để kiểm chứng giả thuyết, các nhà khoa học tại Mỹ và Anh đã thực hiện thí nghiệm với 800 người tham gia. Họ được yêu cầu quan sát các cụm chấm màu và dự đoán màu xuất hiện nhiều nhất, sau đó buộc phải sao chép câu trả lời của người khác trong nhóm.
Người tham gia được cung cấp hai loại thông tin: độ chính xác trước đó của từng cá nhân và số lần mỗi người được người khác sao chép. Kết quả cho thấy mọi người không chỉ quan tâm ai trả lời đúng mà còn bị ảnh hưởng mạnh bởi việc ai đang được nhiều người nghe theo.
Chỉ trong thời gian ngắn, một hoặc hai cá nhân có thể chi phối phần lớn quyết định của cả nhóm. Theo nhóm nghiên cứu, mức độ chênh lệch ảnh hưởng này tương đương mức bất bình đẳng trong nhiều xã hội hiện đại.
Từ góc nhìn khác, việc học theo người có uy tín có thể giúp con người đưa ra quyết định nhanh và tăng khả năng sống sót. Qua nhiều thế hệ, xu hướng lựa chọn “người đáng theo” có thể đã được củng cố bởi chọn lọc tự nhiên và vẫn còn tác động đến hành vi ngày nay.
Theo: Tuổi Trẻ
