Cuộc khủng hoảng nước tại Iran đang ở mức báo động đỏ khi các hồ chứa cạn kiệt, đe dọa sự ổn định xã hội và buộc chính quyền tính đến việc dời đô.
- Căng thẳng Li Băng: Phía Hezbollah bác bỏ thỏa thuận do Mỹ làm trung gian
- Thanh Hóa: Chấm dứt hợp đồng với thầy giáo làm lộ đề thi tiếng Anh
- U19 Việt Nam: Thắng đậm Myanmar 5-0 tại giải Đông Nam Á
Khủng hoảng nước ở Iran và thực trạng cạn kiệt tài nguyên
Thủ đô Tehran hiện đang trải qua giai đoạn thiếu hụt nước nghiêm trọng nhất trong vòng 60 năm qua với hệ thống hồ chứa suy giảm đến mức báo động. Số liệu vào tháng 11/2025 cho thấy bốn trong số năm hồ chứa chính cung cấp nước cho khu vực này đã cạn tới 88%, trong đó hồ Amir Kabir chỉ còn khoảng 8% dung tích thiết kế,. Tình trạng này khiến giới chức địa phương liên tục cảnh báo về “Ngày số 0”, thời điểm mà mạng lưới cấp nước công cộng không còn khả năng đáp ứng nhu cầu tối thiểu của cư dân.
Tại các đô thị lớn khác như Mashhad, một trung tâm dân cư với hơn 3,5 triệu người, nguồn nước trong các hồ chứa cũng đã chạm mức đáy dưới 3%. Khi nguồn nước mặt không còn đủ đáp ứng, việc khai thác nước ngầm trở thành giải pháp tình thế nhưng lại dẫn đến hệ quả là các tầng chứa nước dưới lòng đất đang bị hút cạn sau nhiều thập kỷ lạm dụng. Các chuyên gia quốc tế nhận định Iran đang tiến sát ngưỡng “phá sản tài nguyên nước”, nơi những tổn thương của hệ sinh thái trở nên không thể cứu vãn trong nhiều thế hệ.
Sức ép từ hạn hán và nắng nóng cực đoan lên tới 50 độ C đã buộc chính quyền phải áp dụng các biện pháp khẩn cấp như đóng cửa cơ quan công sở và trường học để giảm tải hạ tầng. Trong bối cảnh đó, Tổng thống Masoud Pezeshkian đã phải khôi phục đề xuất di dời thủ đô xuống khu vực phía Nam để tiếp cận nguồn nước thuận lợi hơn. Dù kế hoạch xây dựng đô thị mới tại vùng Makran có chi phí ước tính vượt quá 100 tỷ USD, giới lãnh đạo Iran hiện coi đây là một yêu cầu bắt buộc thay vì một lựa chọn mang tính kinh tế.
Thách thức từ xung đột vũ trang và chính sách nông nghiệp
Nguyên nhân sâu xa của sự suy kiệt này bắt nguồn từ chiến lược tự chủ lương thực đầy tham vọng được triển khai sau năm 1979. Để giảm phụ thuộc vào bên ngoài, Iran đã mở rộng diện tích canh tác các loại cây tiêu tốn nhiều nước như lúa gạo, mía đường và hồ trăn ngay tại những vùng khí hậu khô hạn. Chính sách này dẫn đến việc khoảng 90% lượng nước tiêu thụ của cả nước dồn vào nông nghiệp, trong khi đầu tư cho công nghệ tái sử dụng và giảm thất thoát lại chưa được chú trọng đúng mức.
Hệ quả là số lượng giếng khoan đã tăng vọt từ 450.000 lên gần 800.000 trong vòng chưa đầy 15 năm, nhưng tổng lượng nước thu hồi lại sụt giảm 18%. Để tiếp cận các mạch nước nằm sâu hơn 50m, nông dân buộc phải dùng máy bơm công suất lớn, vô tình gây ra tình trạng xâm nhập mặn và làm thoái hóa đất canh tác nghiêm trọng. Hiện nay, Iran sở hữu tới 32 trong số 50 tầng chứa nước ngầm bị khai thác quá mức ở mức độ nguy hiểm nhất trên quy mô toàn cầu.
Xung đột tại Trung Đông càng làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng khi các cơ sở hạ tầng năng lượng và cấp nước trở thành mục tiêu tiềm tàng. Theo giới chuyên gia, các hệ thống xử lý nước và bơm đẩy phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện ổn định, vốn rất dễ bị tê liệt nếu xảy ra các cuộc không kích. Ngoài ra, ô nhiễm môi trường từ các vụ cháy cơ sở dầu khí và việc ưu tiên nguồn lực cho quốc phòng thay vì cải cách quản trị nước đang đẩy các hệ sinh thái tại Iran vào nguy cơ suy thoái toàn diện.
Theo: Báo Dân trí
