TRUNG ĐÔNG – Chỉ trong một tuần, Mỹ và Iran đều mở rộng phạm vi tấn công ra ngoài các giới hạn ban đầu tự đặt ra, đẩy xung đột đến ngưỡng mà nhiều chuyên gia gọi là “gần như vượt tầm kiểm soát”.
- Ferran Torres ghi bàn phút 106, Tây Ban Nha vô địch World Cup 2026
- Tai nạn ở trang trại lợn Dabaco Thanh Hóa: thêm hai người tử vong
- Iran cáo buộc Mỹ tấn công nhà máy điện hạt nhân, kêu gọi IAEA lên tiếng
Lead: Tổng thống Donald Trump cảnh báo mở rộng chiến dịch quân sự nếu Iran không ngừng tấn công tàu thuyền qua eo biển Hormuz; đáp lại, Tehran mở rộng phạm vi sang bảy quốc gia trong khu vực, trong đó Kuwait chịu thiệt hại nặng nhất với một nhà máy khử mặn và một nhà máy lọc dầu bị hư hại. Sau khi ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng — hai người ở Jordan ngày 17/7 và một người ở miền bắc Iraq ngày 19/7 — Washington tuyên bố sẽ “nhanh chóng trừng phạt” Iran, trong khi Tehran tiếp tục tiến hành các đợt tập kích vào Jordan.
Khi Trump cảnh báo tuần trước, quân đội Mỹ lập tức mở rộng danh sách mục tiêu: từ radar và máy bay không người lái ven biển sang đường bộ, đường hầm, tuyến đường sắt, hạ tầng cảng và một nhà máy khử mặn của Iran. Đây là khoảng cách đáng chú ý so với tuyên bố ban đầu rằng chiến dịch sẽ được “giới hạn” — một chi tiết mà các chuyên gia cho là minh chứng rõ nhất cho sự trượt dài của cả hai phía.
Danny Citrinowicz, chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, mô tả tình thế hiện tại bằng ngôn ngữ thẳng thắn: “Mặc dù ban đầu cả Washington và Tehran đều cố gắng giới hạn mức độ đối đầu, nhưng hiện nay xung đột đang tiến đến mức đáng báo động, gần như phá vỡ mọi giới hạn đó.” Theo ông, nếu xu hướng này tiếp diễn, các quốc gia vùng Vịnh có thể bị kéo trực tiếp vào vòng chiến và nhiều cơ sở hạ tầng chiến lược trong khu vực sẽ bị đe dọa.
Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) ghi nhận Iran đang điều chỉnh chiến thuật: sử dụng tên lửa tốc độ cao có khả năng cơ động và tăng cường bom chùm để gây thiệt hại lớn hơn. Thương vong của lính Mỹ tại Jordan được ISW xem là bằng chứng cho thấy sự thay đổi chiến thuật này đang phát huy hiệu quả.
Tên lửa Iran nhắm vào Aqaba của Jordan khiến mảnh vỡ rơi xuống lãnh thổ Israel — một diễn biến mà các quan chức quốc phòng Israel cảnh báo sẽ dẫn đến đáp trả mạnh nếu tái diễn. Ian Bremmer, nhà sáng lập Eurasia Group, nhận định những ngày tới có thể là giai đoạn nguy hiểm nhất của toàn bộ cuộc xung đột.
Khả năng Mỹ giành chiến thắng quân sự mang tính quyết định mà không cần lực lượng trên bộ được nhiều chuyên gia đánh giá là rất thấp. Trump trong cuộc phỏng vấn với Fox News tuần trước vừa nói không muốn chiến dịch trên bộ, vừa để ngỏ khả năng này khi cho rằng “đôi khi cần đến chiến dịch trên bộ” — và ám chỉ sẽ dùng lực lượng đồng minh thay thế. Nhà Trắng đang xem xét thêm phương án tấn công đảo Kharg, đầu mối xuất khẩu dầu chủ chốt của Iran; song Sina Toosi từ Trung tâm Chính sách Quốc tế cảnh báo một chiến dịch đổ bộ vào miền nam Iran giữa mùa hè, đối mặt với quân đội đã huy động toàn diện, là một canh bạc cực kỳ rủi ro.
Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman đã khẳng định Riyadh không cho phép lãnh thổ hay không phận của mình được sử dụng cho bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào Iran — một trở ngại thực tế mà kế hoạch quân sự của Washington chưa giải quyết được. Nỗ lực trung gian của Pakistan và Qatar, vốn đã dẫn dắt các cuộc đàm phán tại Thụy Sĩ hồi tháng 6, hiện gần như rơi vào im lặng sau khi cả hai bên tuyên bố bản ghi nhớ đạt được lúc đó không còn hiệu lực.
Giới phân tích cho rằng trong ngắn hạn, cả chiến tranh toàn diện lẫn thỏa thuận ngoại giao đều khó xảy ra. Áp lực kinh tế — đặc biệt nếu giá dầu vượt 100 USD/thùng vì lo ngại gián đoạn nguồn cung qua eo biển Hormuz — cùng với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ đang đến gần là hai yếu tố có thể buộc các bên quay lại bàn đàm phán; song hiện tại, khu vực nhiều khả năng sẽ tiếp tục chứng kiến các đợt tấn công và trả đũa đan xen, trong khi chưa bên nào sẵn sàng nhượng bộ.
Vũ Phượng (tổng hợp)
