Từ ngày 01/7/2026, Luật Thi hành án hình sự 2025 chính thức có hiệu lực, quy định phạm nhân chỉ được gọi điện hoặc gọi video cho người thân mỗi tháng một lần, mỗi lần không quá 10 phút.
- Tòa án Quân sự Trung ương xét phúc thẩm vụ Hậu ‘pháo’ và 414 nhà đầu tư
- Người Bản Lở làm du lịch không treo biển hiệu
- Việt Nam cử lực lượng biên phòng sang Venezuela cứu nạn động đất
Quốc hội đã thông qua luật này với nhiều điểm mới về liên lạc, y tế và hiến mô, bộ phận cơ sở của phạm nhân. Luật áp dụng cho toàn bộ phạm nhân đang chấp hành án tại các trại giam, trại tạm giam trên cả nước, đồng thời mở rộng một số quyền liên lạc với gia đình trong kiểm tra, kiểm soát của giám đốc trại giam.
Theo Điều 51, phạm nhân được gửi hai lá thư mỗi tháng, và giám đốc trại giam có quyền kiểm tra, kiểm duyệt toàn bộ thư đi và thư đến. Việc liên hệ riêng bằng điện thoại hoặc kết nối hình ảnh, âm thanh chỉ được thực hiện một lần mỗi tháng, mỗi lần không quá 10 phút, trừ khi những trường hợp đặc biệt được xác định là cấp bách. Quyết định cho phép liên lạc và tổ chức kiểm soát đều thuộc quyền thẩm định của giám đốc trại giam hoặc trại tạm giam, còn các liên lạc chi phí do phạm nhân tự trả.
Điều 52 quy định phạm nhân được khám sức khỏe định kỳ thông qua sự hợp nhất giữa trại giam và cơ sở y tế, chữa bệnh từ cấp cơ sở trở lên. Nếu phạm nhân bệnh hoặc bị thương tích vượt quá khả năng điều trị tại phòng, Trại giam có trách nhiệm chuyển phạm nhân đến cơ sở y tế phù hợp hơn. Với những trường hợp có dấu hiệu mất khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi, trại giam phải đề nghị trưng cầu giám đốc y tâm thần, và pháp y nơi phạm nhân chấp hành án sẽ quyết định tạm dừng chỉ định hoặc áp dụng biện pháp mạnh dựa trên kết luận giám định.
Kinh phí phòng, chống dịch bệnh và chữa bệnh, chữa bệnh cho phạm nhân do Nhà nước chi trả. Phạm nhân có thẻ bảo hiểm y tế tiếp tục được hưởng quyền lợi theo quy định, phần chi phí bảo hiểm sẽ làm Nhà nước chi trả thêm. Riêng phạm nhân nghiện ma túy sẽ được trại giam hợp nhất với các tổ chức cai nghiện chức năng đơn vị trong thời gian chấp hành.
Điều 53 cho phép phạm nhân hiến mô, bộ phận cơ sở nếu đáp ứng đồng thời nhiều thể điều kiện: tự nguyện hiến, chỉ hiến cho người thân thích, đủ sức khỏe để hiến và để tiếp tục chấp hành án sau khi hiến, tự chi trả toàn bộ chi phí liên quan, và chỉ áp dụng cho kẻ phạm tội lần đầu ở mức độ ít nghiêm trọng hoặc nguy hiểm, còn dưới ba năm chấp hành án. Chính phủ sẽ xác định trình tự chi tiết, thủ tục để giải quyết các trường hợp hợp lý. Như vậy, luật mới vừa khít liên lạc trực tiếp bằng hình ảnh, vừa đặt cơ chế rõ ràng hơn về y tế và quyền hiến mô — trách nhiệm thực thi cụ có thể nằm ở giám đốc trại giam và các cơ quan thi hành án liên quan.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
