“Nam tổn thọ ở dục, nữ tổn thọ ở uất” là câu nói được lưu truyền từ lâu trong y học và triết lý dưỡng sinh phương Đông. Không chỉ đề cập đến sức khỏe thể chất, quan niệm này còn nhấn mạnh vai trò của tinh thần, cảm xúc và lối sống đối với tuổi thọ của mỗi người.
- Miền Bắc tiếp tục mưa dông, vùng núi có nơi mưa to đến rất to
- Châu Âu giữa vòm nhiệt kỷ lục: Hàng trăm người đã chết
- Cửa Lò: Người đàn ông nhận xịt vòi nước sang quán khách vì mâu thuẫn
Nam giới suy tổn tuổi thọ khi buông thả dục vọng
Theo quan niệm của Trung y, thận được xem là gốc của sự sống đối với nam giới. Thận tàng tinh, tinh hóa khí, khí sinh thần, tạo nên nền tảng cho sức khỏe, trí lực và tuổi thọ. Chính vì vậy, việc bảo tồn tinh khí luôn được người xưa đặc biệt coi trọng.
Câu nói “nam tổn thọ ở dục” không chỉ đề cập đến hành vi mà còn bao hàm cả sự ham muốn quá mức trong tư tưởng. Khi dục vọng vượt khỏi sự điều tiết, cơ thể phải liên tục tiêu hao tinh lực. Tình trạng kéo dài sẽ khiến khí huyết suy giảm, sức khỏe sa sút và tuổi thọ bị ảnh hưởng.
Nhiều biểu hiện thường xuất hiện ở những người sống thiếu điều độ như đau lưng, mỏi gối, mất ngủ, tinh thần mệt mỏi, trí nhớ giảm sút và khả năng tập trung kém. Không ít người dù tuổi còn trẻ nhưng đã xuất hiện dấu hiệu lão hóa sớm.
Người xưa ví việc tiêu hao tinh khí giống như ngọn đèn dầu cháy quá mạnh. Ánh sáng có thể rực rỡ trong thời gian ngắn nhưng dầu nhanh cạn và đèn cũng chóng tắt. Chính vì vậy, sự tiết chế luôn được xem là nguyên tắc quan trọng trong dưỡng sinh.
Triết lý phương Đông không phủ nhận nhu cầu tự nhiên của con người, nhưng nhấn mạnh đến sự cân bằng. Khi dục vọng vượt quá giới hạn, sức khỏe thể chất và tinh thần đều chịu ảnh hưởng. Đây là lý do câu nói “nam tổn thọ ở dục” vẫn còn được nhắc đến cho đến ngày nay.
Ngoài vấn đề thể chất, người xưa còn cho rằng sự tiêu hao tinh khí ảnh hưởng trực tiếp đến tinh thần và khả năng kiểm soát cảm xúc. Khi cơ thể thường xuyên rơi vào trạng thái suy giảm năng lượng, con người dễ mất bình tĩnh, thiếu tập trung và giảm khả năng lao động. Chính vì vậy, dưỡng sinh phương Đông luôn đề cao việc duy trì nếp sống điều độ, ngủ nghỉ hợp lý và giữ tâm trí ổn định.
Hán Thành Đế và bài học lịch sử về sự phóng túng
Trong lịch sử Trung Hoa, Hán Thành Đế Lưu Ngao thường được xem là ví dụ điển hình cho quan niệm “nam tổn thọ ở dục”. Ông sinh năm 51 trước Công nguyên và là vị hoàng đế thứ 12 của triều Tây Hán.
Ngay từ khi còn trẻ, Lưu Ngao nổi tiếng yêu thích tửu sắc và ít quan tâm đến công việc triều chính. Sử sách ghi nhận rằng ông thường xuyên tổ chức yến tiệc, triệu mỹ nữ vào cung và dành phần lớn thời gian cho việc hưởng lạc.
Bước ngoặt xảy ra khi ông gặp Triệu Phi Yến tại phủ của Dương A công chúa. Vẻ đẹp và sự duyên dáng của Phi Yến khiến nhà vua say mê. Sau đó, bà được đưa vào cung và nhanh chóng trở thành phi tần được sủng ái.
Không lâu sau, em gái của Triệu Phi Yến là Triệu Hợp Đức cũng nhập cung. Hai chị em trở thành những người phụ nữ quyền lực nhất hậu cung và có ảnh hưởng lớn đối với Hán Thành Đế.
Theo nhiều ghi chép lịch sử, kể từ khi chuyên sủng hai chị em họ Triệu, nhà vua ngày càng buông thả. Sức khỏe suy giảm dù tuổi đời chưa cao. Các đại thần nhiều lần khuyên can nhưng không mang lại kết quả.
Những năm cuối đời, ông thường sử dụng các loại thuốc trợ dương với mong muốn duy trì thể lực. Tuy nhiên, sức khỏe ngày càng đi xuống. Năm 7 trước Công nguyên, Hán Thành Đế qua đời ở tuổi 44.
Nhiều sử gia cho rằng lối sống phóng túng là nguyên nhân khiến sức khỏe của vị hoàng đế suy kiệt. Câu chuyện của ông trở thành ví dụ được người đời sau nhắc lại khi nói về sự tiết chế trong cuộc sống.
Nữ giới dễ hao tổn sức khỏe bởi sự uất kết cảm xúc
Nếu nam giới được cho là tổn thọ bởi dục vọng thì nữ giới lại dễ bị ảnh hưởng bởi sự uất kết cảm xúc. Trong Trung y, can được xem là cơ quan liên quan đến khí huyết, cảm xúc và sự điều hòa của cơ thể.
“Uất” được hiểu là trạng thái dồn nén kéo dài. Đó có thể là những nỗi buồn không thể giãi bày, áp lực cuộc sống, sự lo lắng, suy nghĩ quá nhiều hoặc cảm giác bị tổn thương nhưng không được giải tỏa.
Người xưa cho rằng khí huyết lưu thông thì cơ thể khỏe mạnh, còn khí trệ sẽ dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe. Khi cảm xúc tiêu cực kéo dài, phụ nữ có thể gặp tình trạng mất ngủ, mệt mỏi, rối loạn kinh nguyệt hoặc suy giảm tinh thần.
Không giống sự suy kiệt diễn ra nhanh chóng, những ảnh hưởng của uất khí thường diễn ra âm thầm. Cảm xúc bị tích tụ trong thời gian dài khiến cơ thể dần suy yếu.
Quan niệm dưỡng sinh phương Đông vì thế khuyến khích phụ nữ giữ tâm trạng ổn định, chia sẻ cảm xúc và duy trì cuộc sống cân bằng. Việc giải tỏa áp lực được xem là một phần quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe.
Sâu xa hơn, cả “dục” và “uất” đều là những trạng thái mất cân bằng trong tâm lý con người. Một bên là sự ham muốn quá mức, một bên là sự dồn nén kéo dài. Dù biểu hiện khác nhau nhưng đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và tuổi thọ.
Thông điệp mà người xưa muốn gửi gắm không phải là sự cực đoan hay phủ nhận cảm xúc, mà là lời nhắc nhở về sự điều độ, bình hòa và thuận theo tự nhiên trong cuộc sống.
Trong cuộc sống hiện đại, áp lực công việc, gia đình và các mối quan hệ khiến nhiều phụ nữ thường xuyên mang tâm trạng lo lắng hoặc dồn nén cảm xúc. Việc chia sẻ với người thân, duy trì hoạt động thể chất, nghỉ ngơi hợp lý và cân bằng cảm xúc được xem là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Diệp Anh (tổng hợp)
