Hàng chục nghìn người Trung Quốc biến mất khỏi đời sống thường nhật vì thuật toán tín nhiệm xã hội, khi điểm số cá nhân âm thầm quyết định quyền tồn tại của mỗi công dân.
- Đừng dạy con “thành công” – hãy dạy con “thành người”
- Những loại thực phẩm phá hoại men răng
- Khoa học chưa định nghĩa nổi cái Tôi – vậy Tôi là ai?
Hệ thống tín nhiệm và sự biến mất trong im lặng
Ban đầu chỉ là vài người ngủ dưới gầm cầu. Vài gia đình biến mất sau một đêm. Nhưng rồi không ai còn có thể làm ngơ. Trên khắp Trung Quốc, hàng chục nghìn người bị loại khỏi đời sống bình thường không vì phạm tội mà vì điểm số do thuật toán quyết định. Đằng sau khẩu hiệu xây dựng niềm tin là một nhà tù kỹ thuật số không cần tường rào. Hệ thống tín nhiệm theo dõi mọi hoạt động từ chi tiêu, quan hệ xã hội đến hành vi trực tuyến. Tất cả được nén thành điểm số và điểm số ấy quyết định quyền sống của mỗi người. Chỉ cần trễ thanh toán hoặc viết sai một câu, điểm lập tức giảm. Trừng phạt bằng thuật toán diễn ra ngay. Tài khoản ngân hàng bị hạn chế. Các ví điện tử bị khóa. Không thể mua vé tàu hoặc thuê nhà. Tại nhiều thành phố, chủ nhà nhận cảnh báo không cho người điểm thấp thuê phòng. Nhiều gia đình bị đuổi chỉ sau một thông báo vô hình. Tên có thể vào danh sách công dân không trung thực. Mã định danh chuyển sang màu đỏ. Không cần bị bắt vì xã hội tự động quay lưng.
Hiệu ứng lây nhiễm và tầng lớp bị xóa khỏi hệ thống
Nguy hiểm hơn là lây nhiễm xã hội. Chỉ cần giúp một người trong danh sách đen là điểm của bạn cũng có thể bị trừ. Có trường hợp công nhân bị giảm điểm vì cho người vô gia cư mượn sạc điện thoại. Tại các đô thị lớn, thành phố lều xuất hiện dưới gầm cầu. Ở đó có giáo viên, kỹ sư và nhân viên văn phòng từng sống ổn định nhưng nay bị xóa khỏi hệ thống. Nhà tạm trú cũng có thể từ chối họ nếu dữ liệu sinh trắc cho thấy họ vi phạm tín nhiệm. Để lấy lại điểm, nhiều người bị đưa vào khu phục hồi mà dân địa phương gọi là trại lao động kỹ thuật số. Họ phải lao động để chuộc lại tư cách tồn tại. Trong khi đó chính quyền tìm cách xóa dấu vết của tầng lớp này bằng việc gỡ hashtag và kiểm duyệt hình ảnh liên quan. Khi kinh tế chững lại, hệ thống không thu hẹp mà mở rộng. Từ mô hình trật tự số, nó dần trở thành cơn ác mộng sống nơi thuật toán quyết định ai được sống bình thường và ai biến mất giữa ban ngày.
Theo: Nguồn tổng hợp
