Tết là lễ đoàn viên thiêng liêng của người Việt. Nhưng giữa nhịp sống hiện đại, không ít người chọn “trốn Tết” thay vì mong chờ. Khi kỳ vọng cũ va chạm thực tế mới, đã đến lúc nhìn lại để tìm một “Tết vừa vặn”, đủ đầy mà không áp lực.
- Kiêng kỵ đầu năm: Nhu cầu tâm linh và triết lý sống của người Việt
- Thầy giáo tại Vũng Tàu hồi sinh hơn 400 xe đạp cũ tặng người nghèo mưu sinh
- Hơn 800 trường hợp vi phạm nồng độ cồn bị xử lý trong ngày mùng 1 Tết
Khi Tết không còn là khoảng nghỉ đúng nghĩa
Tôi đang cắm cành đào hiếm hoi giữa Tokyo thì nhận tin nhắn: bạn bè “trốn Tết” sang Nhật du lịch. Đây là nhóm thứ tư tôi đón xuân nơi xa xứ. Nghe chữ “trốn”, tôi bật cười. Bởi họ sang đúng nơi cộng đồng người Việt đang gắng tái tạo không khí Tết giữa mùa đông lạnh buốt.
Thống kê cho thấy lượng khách Việt đi châu Âu tăng mạnh dịp Tết, dù giá tour cao. Nghịch lý xuất hiện. Trong khi hàng triệu người Việt xa quê khao khát được về nhà, thì không ít người lại muốn thoát khỏi Tết. Có người mỏi mệt vì áp lực tài chính. Có người chỉ mong một kỳ nghỉ thật sự để nghỉ ngơi sau một năm kiệt sức.
Xã hội đã thay đổi. Khoảng 45% dân số sống ở đô thị. Gia đình thu nhỏ. Họ hàng phân tán. Nhịp sống công nghiệp khiến quỹ nghỉ ngơi trở nên hiếm hoi. Nhưng nhiều kỳ vọng Tết vẫn giữ nguyên thước đo của xã hội nông nghiệp. Khi bối cảnh đổi mà chuẩn mực đứng yên, xung đột là điều dễ hiểu.
Áp lực vô hình mang tên nghĩa vụ
Tết từng là “tháng ăn chơi” của mùa nông nhàn. Ngày nay, nhiều người trẻ phải chạy deadline đến sát giao thừa. Người lao động lo tiền thưởng chưa chắc đủ vé xe. Gia đình tính toán từng giỏ quà, từng bao lì xì giữa giá cả tăng cao. Tết vì thế trở thành nỗi lo.
Những câu hỏi quen thuộc về lương thưởng, cưới hỏi, con cái đôi khi khiến người trẻ e ngại. Vòng chúc Tết kéo dài gần hết quỹ nghỉ ít ỏi. Không ít đại gia đình đã thu gọn lịch thăm hỏi để giảm gánh nặng. Một số người chọn du lịch từ mùng một. Họ không ghét Tết. Họ chỉ tự bảo vệ mình trước chuỗi nghĩa vụ khiến kỳ nghỉ không còn là nghỉ.
Mạng xã hội càng làm áp lực tăng. Hình ảnh mâm cao cỗ đầy, chuyến du lịch xa hoa dễ khiến Tết bị “trình diễn hóa”. So sánh qua khung hình tạo nên khoảng cách vô hình giữa các tầng lớp thu nhập. Khi một lễ hội khiến nhiều người mệt mỏi, vấn đề không chỉ nằm ở lễ hội. Nó nằm ở cách chúng ta thực hành và đánh giá lẫn nhau.
“Tết vừa vặn” – linh hoạt nhưng không đánh mất cốt lõi
Có lẽ đã đến lúc nói về khái niệm “Tết vừa vặn”. Tết không nên là công thức chung cho tất cả. Nó cần giữ biểu tượng chung, nhưng linh hoạt trong cách thực hành.
Mua bánh chưng thay vì tự gói vẫn là giữ truyền thống. Gọi video khi không thể về quê vẫn là hiếu kính. Rút gọn vòng chúc Tết vẫn giữ tình thân. Lì xì chuyển khoản từ xa vẫn là tấm lòng. Quan trọng hơn, cần trả lại giá trị tinh thần cho bao lì xì. Đó là lộc tượng trưng cho tuổi mới, không phải thước đo vật chất.
“Tết vừa vặn” là Tết phù hợp với điều kiện kinh tế và nhu cầu từng gia đình. Một người lao động xa quê nhận được bánh chưng từ thiện có thể rơi nước mắt vì thấy mình cũng có Tết. Trong khi đó, ở một căn biệt thự, chủ nhà lại ngán ngẩm nhìn mâm cỗ thịnh soạn. Hạnh phúc không đo bằng độ cao mâm cỗ. Nó nằm ở sự trân trọng những gì mình có.
Giữ cân bằng giữa truyền thống và hiện đại
Tết sẽ trống rỗng nếu ai cũng trốn. Nhưng Tết cũng bị phản kháng nếu ai cũng bị ép vào khuôn mẫu cũ. Điều cần thiết là thấu cảm giữa các thế hệ. Gia đình đa thế hệ cần lắng nghe lựa chọn của nhau. Xã hội cần bớt phán xét và tăng sẻ chia.
Cũng cần chấn chỉnh những nếp chưa đẹp. “Tết mà” không thể là lý do cho chặt chém, vi phạm giao thông, đốt than gây ô nhiễm hay uống rượu quá đà. Khi Tết được thực hành văn minh, nó sẽ đẹp hơn trong mắt cộng đồng và du khách.
Ở nơi không có Tết, người ta càng thấy Tết quý. Trong cộng đồng khoảng 660.000 người Việt tại Nhật Bản, những chương trình “Xuân quê hương” luôn đông kín. Áo dài rực sắc giữa trời đông. Nhạc xuân vang lên trong hội trường ấm áp. Người ta xếp hàng xin chữ đầu năm. Giữa phố xá lạnh băng, cảm giác Tết hiện diện rõ ràng hơn bao giờ hết.
Tết sẽ trường tồn khi biết tiếp biến mềm dẻo theo thời đại. “Tết vừa vặn” không phải là hời hợt. Đó là lựa chọn hình thức phù hợp để giữ trọn giá trị cốt lõi. Vừa đáp ứng nhu cầu cá nhân, vừa gìn giữ sợi dây ấm áp với gia đình và cộng đồng.
Một cái Tết vừa đủ. Không gồng mình. Không so sánh. Không áp lực. Nhưng vẫn đủ đầy yêu thương.
Theo VnExpress
