Các nhà khoa học xác nhận “mùa khói mù” và “mùa rác thải” đã trở thành hiện tượng khí hậu lặp lại hằng năm. Chúng không theo quy luật tự nhiên mà do con người trực tiếp tạo ra, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng, môi trường và hệ sinh thái toàn cầu.
- Mỹ – Trung và vòng đàm phán thương mại thứ ba: Thỏa hiệp chiến lược hay nhượng bộ tạm thời?
- Tin tức thế giới 5-8: Nga cảnh báo hạt nhân, Trump dọa áp thuế Ấn Độ
- Gaza trong vòng vây: Người Palestine lâm cảnh ngặt nghèo giữa bom đạn và đói khát
Mùa khói mù – lan khắp nhiều châu lục
Từ tháng 6 đến tháng 9, lớp khói dày bao phủ nhiều nơi ở Đông Nam Á, đặc biệt Malaysia và Indonesia. Nguyên nhân chính là đốt rừng, đốt than bùn để trồng cọ dầu và nông sản.
Khói lan sang Singapore, Thái Lan, thậm chí tới Ấn Độ, nơi nông dân còn đốt rơm rạ sau mùa gặt và trong lễ hội Diwali.
Tại Mỹ, mùa cháy rừng ở California kéo dài từ mùa xuân đến tận tháng 12. Cháy rừng Canada cũng tạo ra các đợt khói lớn, bao phủ New York và New Jersey. Năm 2023, bầu trời New York chuyển màu cam vì khói dày đặc.
Các nhà khoa học cảnh báo, “mùa khói mù” có thể trở thành đặc điểm thường niên tại Bắc Mỹ.
Mùa rác thải – đại dương đẩy rác vào bờ
Tại Bali (Indonesia), từ tháng 12 đến tháng 3, gió mùa và hải lưu đưa hàng nghìn tấn rác nhựa dạt vào bờ biển phía Nam. Hiện tượng lặp lại đều đặn tới mức người dân có thể dự đoán chính xác thời điểm.
Chính quyền và tình nguyện viên phải thu gom hàng nghìn tấn rác mỗi mùa. Hiện tượng tương tự xảy ra ở Philippines, Thái Lan và bờ biển phía Đông nước Mỹ. Các dòng hải lưu như Gulf Stream đưa rác trôi dạt vào bờ Florida và Carolina.
Mùa truyền thống biến mất, khí hậu cực đoan hơn
Cùng với mùa mới, một số mùa truyền thống đang biến mất. Ở Andes và Rocky, mùa đông giảm tuyết rõ rệt, ảnh hưởng đến du lịch trượt tuyết.
Tại Đông Bắc Anh, chim biển như hải âu kittiwake không làm tổ đúng mùa, phá vỡ chu kỳ sinh sản. Ở châu Âu, nhiều loài thay đổi thời điểm sinh sản và ngủ đông sớm hơn.
Ngoài ra, còn xuất hiện “mùa tăng nhịp” – mùa không mất đi nhưng trở nên cực đoan hơn. Mùa hè châu Âu ngày càng gay gắt; Bắc Mỹ và Thái Bình Dương kéo dài mùa cháy rừng, bão mạnh hơn, gây khó khăn ứng phó.
Dấu ấn kỷ Anthropocene
Nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu vệ tinh, thời tiết và báo cáo địa phương suốt nhiều thập kỷ. Họ đưa ra thuật ngữ: mùa tuyệt chủng, mùa lệch nhịp, mùa tăng nhịp.
Sự xuất hiện của mùa mới do con người gây ra là minh chứng rõ ràng cho tác động mạnh mẽ của kỷ Anthropocene – thời kỳ con người chi phối hệ sinh thái và khí hậu toàn cầu.
Theo: Tin 360
