Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc đang đứng trước những thách thức mới. Nhiều quốc gia đối tác tính toán yêu cầu Bắc Kinh bồi thường vì các dự án chậm tiến độ, kém hiệu quả và gây hệ lụy kinh tế.
- Việt Nam đẩy nhanh đàm phán tín dụng cho dự án điện hạt nhân Ninh Thuận
- Thanh toán không dùng tiền mặt để được khấu trừ thuế: Doanh nghiệp cần lưu ý gì?
- Lãi suất ngân hàng biến động nhẹ, Ngân hàng Nhà nước bơm ròng hơn 15.000 tỷ
Nhiều dự án BRI rơi vào tình trạng đình trệ
Trong thập kỷ qua, BRI được quảng bá là công cụ mở rộng ảnh hưởng toàn cầu của Trung Quốc. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy nhiều công trình tại châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh rơi vào tình trạng đình trệ. Một số tuyến đường sắt, cảng biển và nhà máy điện không mang lại hiệu quả kinh tế như kỳ vọng. Điều này khiến không ít quốc gia vay vốn từ Trung Quốc phải gánh nợ lớn, trong khi lợi ích từ dự án lại hạn chế. Nhiều chính phủ mới, sau khi lên nắm quyền, đã rà soát lại và phát hiện bất cập nghiêm trọng, từ thiết kế, tài chính cho đến tác động môi trường. Hậu quả là họ cân nhắc kiện hoặc yêu cầu bồi thường từ Bắc Kinh. Thực trạng này khiến hình ảnh và uy tín quốc tế của Trung Quốc bị ảnh hưởng đáng kể.
Nguy cơ kiện tụng và bồi thường ngày càng rõ rệt
Việc nhiều nước bắt đầu đưa vấn đề ra tòa trọng tài quốc tế cho thấy nguy cơ kiện tụng đối với Trung Quốc không còn là giả định. Các hợp đồng vay vốn kém minh bạch, lãi suất cao và điều khoản bất lợi khiến tranh chấp dễ bùng nổ. Một số chuyên gia nhận định, nếu Bắc Kinh phải bồi thường cho hàng loạt dự án thất bại, thiệt hại tài chính sẽ rất lớn. Bên cạnh đó, sự thiếu minh bạch và quản lý yếu kém trong triển khai dự án khiến nhiều bên chỉ trích Trung Quốc sử dụng BRI như công cụ chính trị thay vì hợp tác bình đẳng. Những vụ kiện nếu xảy ra có thể tạo tiền lệ xấu, khuyến khích thêm nhiều quốc gia khởi kiện. Đây là rủi ro pháp lý mà Bắc Kinh khó kiểm soát hoàn toàn.
Tác động đến uy tín và chiến lược đối ngoại của Bắc Kinh
BRI từng được coi là dấu ấn quan trọng trong chiến lược đối ngoại của Trung Quốc, giúp mở rộng ảnh hưởng kinh tế và chính trị. Tuy nhiên, việc nhiều quốc gia đối tác mất niềm tin sẽ khiến Bắc Kinh gặp khó trong việc duy trì vai trò lãnh đạo khu vực. Uy tín bị sứt mẻ có thể làm chậm lại tiến trình mở rộng hợp tác trong tương lai. Ngoài ra, gánh nặng tài chính từ nguy cơ bồi thường và tái cấu trúc nợ cũng khiến Trung Quốc khó tập trung nguồn lực cho các mục tiêu trong nước. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu không có biện pháp xử lý khủng hoảng hiệu quả, sáng kiến này có thể trở thành gánh nặng lâu dài thay vì “biểu tượng thành công” như Bắc Kinh từng kỳ vọng.
Theo: Tri Thức VN
