Trong kho tàng ngôn ngữ Việt Nam, cụm từ “con gái rượu”, được sử dụng phổ biến như cách cha mẹ gọi đầy yêu thương dành cho con gái. Thế nhưng, hiếm khi ta nghe ai nhắc đến “con trai rượu”. Câu hỏi đặt ra là: Tại sao ngôn ngữ dân gian lại lưu truyền cách gọi này, và nguồn gốc của nó xuất phát từ đâu?
- Tâm thư kêu cứu mẹ kế bạo hành và vết sẹo tâm lý
- Cảnh báo tin giả mạo lộ dữ liệu trên không gian mạng
- Cựu Giám đốc Sở Giáo dục Thanh Hóa bị bắt vì giả mạo
Dấu tích từ ngôn ngữ dân gian
Trong đời sống xưa, hình ảnh đàn ông gắn bó với rượu là điều dễ thấy. Rượu không chỉ là thức uống giải sầu hay tiệc vui vẻ. Mà còn là chất xúc tác trong giao tiếp, trong tình bằng hữu, và cả trong những buổi lễ cúng tế. Chính vì thế, rượu được xem là “bảo vật” trong sinh hoạt thường nhật.
Nhiều người lý giải rằng, các ông bố vừa yêu rượu, vừa yêu con gái, nên ví con gái như “rượu quý”. Thứ rượu để dành, chỉ mang ra khi có dịp trọng đại. Loại tình cảm đó cũng giống như tình cảm cha mẹ dành cho con gái – nâng niu, gìn giữ và cưng chiều hết mực.
Một cách giải thích khác mang tính dân gian hơn: Trong gia đình, con gái thường là người hay đi mua rượu cho bố. Trái lại, con trai bị coi là khó sai vặt, hoặc nếu có đi mua thì cũng dễ “nếm thử” trên đường. Từ đó, sự gần gũi giữa con gái và rượu trong các mẩu chuyện đời thường đã khiến “con gái rượu” trở thành một cách gọi quen thuộc.
Điển tích “nữ nhi tửu” trong văn hóa Trung Hoa
Nguồn gốc sâu xa của cách gọi “con gái rượu” còn gắn liền với điển tích “nữ nhi tửu” (rượu nữ nhi hồng) ở Trung Quốc. Theo sách Nam phương thảo mộc trạng của Kê Hàm đời Tấn, người ta kể rằng: Khi gia đình sinh con gái, cha mẹ thường nấu rượu, đựng trong chum, chôn dưới đất. Đến ngày con gái xuất giá, rượu được đào lên để đãi khách.
Loại rượu này có vị ngọt, hương thơm dịu, được xem như món quà vô giá mà cha mẹ dành tặng con gái trong ngày trọng đại. Ở vùng Thiệu Hưng (Chiết Giang), rượu “nữ nhi hồng” nổi tiếng đến mức trở thành thương hiệu văn hóa. Từ đó gắn liền với câu chuyện cha mẹ chôn rượu khi sinh con gái.
Một truyền thuyết kể về người thợ may ở Thiệu Hưng. Khi vợ sinh con gái, ông chôn những hũ rượu dưới gốc cây hoa mộc. Nhiều năm sau, khi con gái lấy chồng, rượu được đào lên và hương vị tuyệt hảo đến mức khách khứa đều trầm trồ. Người đời gọi đó là “nữ nhi tửu” – rượu của con gái.
Vì sao không gọi “con trai rượu”?
Ở một số vùng, khi sinh con trai, người ta cũng có tục chôn rượu để dành. Đây gọi là “trạng nguyên hồng” – đào lên khi con trai thành đạt, thi đỗ hay đến tuổi trưởng thành. Tuy nhiên, tục lệ này không phổ biến bằng “nữ nhi tửu”.
Điều này có thể lý giải điều này từ hai góc độ:
- Xã hội phong kiến: Con trai thường gắn với trách nhiệm nối dõi, làm rạng danh gia tộc, nên ngôn ngữ miêu tả nghiêng về chức phận, sự nghiệp hơn là tình cảm.
- Ngôn ngữ biểu tượng: Rượu gắn liền với sự ngọt ngào, nồng nàn – hình ảnh phù hợp để ví von với tình cảm cha mẹ dành cho con gái hơn là cho con trai.
Ngày nay, cụm từ “con gái rượu” vẫn sống động trong lời ăn tiếng nói. Cụm từ này vừa mang sắc thái âu yếm, gần gũi. Cũng vừa là minh chứng cho mối dây tình cảm cha – con gái bền chặt trong văn hóa Á Đông.
Theo: Tân Thế Kỷ
