Vụ tử hình oan và hành trình minh oan sau gần 20 năm

Chàng trai 18 tuổi Huugjilt bị xử tử oan sau 61 ngày kể từ lúc đi báo án, trở thành một trong những vụ án sai lầm nghiêm trọng nhất Trung Quốc. Gần 20 năm sau, hung thủ thật sự ra đầu thú, mở đường cho việc minh oan và xin lỗi công khai.

Vụ báo án dẫn đến bản án tử hình đầy oan khiên

Gần 20 năm trước, Huugjilt, công nhân 18 tuổi ở Hohhot, Nội Mông Cổ, trở thành nạn nhân của một vụ án oan gây chấn động Trung Quốc. Oan sai bắt đầu khi anh đi báo án sau khi nghe tiếng kêu cứu trong khu vệ sinh nữ của ký túc xá nhà máy dệt len.

Đêm tháng 4/1996, trên đường mua kẹo cao su về, Huugjilt nghe tiếng hét thất thanh. Anh gọi bạn thân Yan Feng cùng quay lại kiểm tra. Cả hai thấy thi thể một cô gái trẻ nằm ngửa, nửa thân dưới không mặc đồ, trong tình trạng bị xâm hại. Quá hoảng sợ, họ bỏ chạy.

Dù bạn lo ngại rắc rối, Huugjilt vẫn kiên quyết trình báo và trở thành người đầu tiên đến đồn công an. Tuy nhiên, từ lúc lấy lời khai, vụ án rẽ sang hướng bất lợi cho anh. Khám nghiệm cho thấy nạn nhân 20 tuổi bị cưỡng hiếp và siết cổ, tử vong trong vòng một giờ. Không phát hiện dấu hiệu cạy khóa, cảnh sát kết luận hung thủ tiếp cận nạn nhân ở cự ly gần.

Chỉ vài giờ sau thẩm vấn, Huugjilt bị còng tay và bị cho là đã “nhận tội”, dù gia đình khẳng định anh bị ép cung. Yan Feng được thả, còn Huugjilt bị coi là nghi phạm chính chỉ vì báo án đầu tiên và có mặt tại hiện trường. Hai ngày sau, gia đình nhận thông báo anh “thú nhận tội hiếp dâm và giết người”. Cảnh sát đưa ra bằng chứng là mẫu máu dưới móng tay Huugjilt bị cho là trùng với máu ở cổ nạn nhân.

Tố tụng vội vã và những lỗ hổng tư pháp

Chỉ một tháng sau, Tòa trung cấp Hohhot tuyên án tử hình đối với Huugjilt. Kháng cáo bị bác. Tòa cấp cao phê chuẩn bản án và anh bị xử bắn ngày 10/6/1996. Tất cả chỉ diễn ra trong 61 ngày.

Bối cảnh lúc đó, Trung Quốc phát động chiến dịch trấn áp tội phạm trên toàn quốc. Cảnh sát và tòa án chịu áp lực rất lớn về chỉ tiêu phá án. Luật sư Ai Guoping cho biết các cơ quan tố tụng khi ấy tồn tại nhiều lỗ hổng, trong khi điều tra viên thừa nhận họ chịu áp lực phải kết thúc nhanh vụ án.

Gia đình Huugjilt bị kỳ thị, xa lánh trong suốt nhiều năm vì mang tiếng “nuôi kẻ giết người”. Nỗi đau ấy kéo dài gần hai thập kỷ.

Theo kết luận tái thẩm nhiều năm sau, vụ án được giải quyết “quá vội vàng”, hàng loạt bằng chứng “thiếu và rất đáng ngờ” nhưng vẫn được phê chuẩn án tử.

Giai đoạn 1995, lực lượng công an Trung Quốc thụ lý khoảng 1,5 triệu vụ án, trong đó nhiều vụ nghiêm trọng. Những áp lực chỉ tiêu và tâm lý muốn phá án nhanh được coi là nguyên nhân then chốt dẫn đến sai lầm nghiêm trọng trong vụ Huugjilt.

Hung thủ thật sự lộ diện và hành trình minh oan kéo dài

Năm 2005, vụ án bất ngờ được lật lại khi Zhao Zhihong, nghi phạm hiếp dâm và giết người hàng loạt, thú nhận chính hắn là thủ phạm của vụ án trong nhà vệ sinh năm 1996. Hắn bị cáo buộc sát hại 10 phụ nữ trong giai đoạn 1996–2005.

Gia đình Huugjilt lập tức gửi đơn kiện, được một phóng viên pháp luật của Tân Hoa Xã hỗ trợ. Năm 2007, Zhao Zhihong bị xét xử lại sau khi gửi đơn xin “đền mạng”, bày tỏ mong muốn trả lại sự trong sạch cho người bị oan.

Tuy nhiên, do thay đổi nhân sự lãnh đạo, hồ sơ tiếp tục bị gác lại nhiều năm. Mãi đến tháng 11/2014, Tòa án Nhân dân Tối cao Nội Mông Cổ mới tái thẩm vụ án. Kết quả điều tra cho thấy lời khai của Huugjilt không phù hợp với khám nghiệm thực tế. Mô tả của anh về nạn nhân không khớp. Nhiều chi tiết chứng minh anh không thể là hung thủ.

Ngày 15/12/2014, tòa tuyên Huugjilt vô tội. Năm 2019, Zhao Zhihong bị kết án tử hình. Gia đình Huugjilt được bồi thường 30.000 nhân dân tệ và tiếp tục yêu cầu các cơ quan liên quan bồi thường theo luật.

Sau quá trình xem xét, 27 quan chức liên quan vụ án phải chịu kỷ luật, chủ yếu là cảnh cáo, khiển trách và giáng chức. Mẹ Huugjilt chia sẻ rằng bà sẽ đốt bản án tuyên vô tội trước mộ con để “giải oan cho linh hồn con”.

Theo: VTC News