Các nhà khoa học Mỹ vừa ghi nhận hiện tượng địa chất hiếm: vùng hút chìm Cascadia ngoài khơi đảo Vancouver (Canada) đang dần tan rã, hé lộ cách Trái đất vận hành.
- Vinaphone cho đổi eSim qua ứng dụng, người dùng không cần ra cửa hàng
- Vì sao 90% động đất xảy ra ở Vành đai lửa Thái Bình Dương
- Cảnh báo chiêu lừa “nháy máy 1 giây” giăng bẫy người dùng
Vùng hút chìm Cascadia: “trái tim địa chất” đang chết dần
Một nhóm nghiên cứu liên hợp từ Đại học Bang Louisiana, Đại học Washington, Đại học Oregon, Đại học Texas. Cùng với Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS, vừa công bố phát hiện chấn động, trên tạp chí Science Advances.
Theo đó, đới hút chìm Cascadia – khu vực nơi hai mảng kiến tạo khổng lồ Juan de Fuca và Explorer, trượt xuống dưới mảng Bắc Mỹ – đang dần tan rã.
Sử dụng kỹ thuật “chụp ảnh địa chấn phản xạ” độ phân giải cao. Nhóm phát hiện lớp vỏ đại dương dưới đáy biển đang bị rách toạc theo nhiều hướng. Một số khu vực vẫn còn hoạt động, trong khi những phần khác đã hoàn toàn tách rời. Điều này cho thấy “vòng đời” của một mảng kiến tạo có thể đang đi đến hồi kết.
Tiến sĩ Brandon Shuck, người dẫn đầu dự án, ví hiện tượng này như “một đoàn tàu trật bánh từng toa”. Đó là quá trình tan rã diễn ra chậm rãi, nhưng liên tục trong hàng triệu năm.
Khi các mảng kiến tạo “rã đám”: dấu hiệu cho thấy Trái đất đang thay đổi
Theo dữ liệu thu thập từ chiến dịch khảo sát CASIE21 năm 2021. Thì lớp vỏ dưới Cascadia, đã sụt xuống khoảng 5km, tạo nên một “vết rách” khổng lồ. Những đứt gãy trượt ngang, hoạt động như chiếc kéo tự nhiên, cắt mảng lớn thành những “vi mảng” nhỏ hơn.
Mỗi lần một phần bị cắt rời, lực kéo xuống của toàn hệ thống suy yếu. Điều này khiến quá trình hút chìm chậm dần rồi ngừng hẳn.
Cơ chế này, giúp giải thích những bằng chứng địa chất, từng tìm thấy ở các nơi khác trên thế giới. Minh chứng, đó là ngoài khơi Baja California (Mexico), nơi tồn tại tàn tích của mảng Farallon cổ đại. Đây là phần còn sót lại của một vùng hút chìm đã “chết” hàng chục triệu năm trước.
Các nhà địa chất học cho rằng, Cascadia có thể đang đi theo con đường tương tự: dần dần biến mất, khi lớp vỏ Trái đất ở khu vực này bị kéo căng, xé rách và chìm sâu, vào lòng địa cầu.
Nguy cơ động đất và núi lửa: điều gì sẽ xảy ra khi mảng vỡ vụn?
Việc mảng kiến tạo tan rã không đồng nghĩa nguy cơ địa chấn sẽ tăng mạnh ngay lập tức. Tuy nhiên, các nhà khoa học cảnh báo rằng. Những biến đổi cấu trúc sâu trong lòng đất, có thể ảnh hưởng đến cách các trận động đất lớn, lan truyền trong tương lai.
Khi các “cửa sổ mảng” – khoảng trống giữa các phần bị tách rời – hình thành. Khi đó vật chất nóng từ lớp phủ Trái đất có thể trồi lên. Làm gây nên các đợt núi lửa cục bộ, và những thay đổi địa nhiệt bất thường.
Nhóm của tiến sĩ Shuck, hiện tiếp tục phân tích dữ liệu để xác định, liệu những đứt gãy mới, có làm thay đổi mô hình phát sinh động đất, ở khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương hay không?
Dù quá trình này diễn ra rất chậm, trên thang thời gian địa chất. Thì mỗi mảnh ghép của nghiên cứu, đều góp phần giúp loài người hiểu rõ hơn, về cách Trái đất vận hành, tan rã và tái tạo không ngừng.
Theo: Tuổi Trẻ
