Đợt mưa lũ từ ngày 16 đến 22/11 tại Nam Trung Bộ và một phần Tây Nguyên được đánh giá là hiện tượng cực đoan hiếm gặp. Nhiều trạm đo ghi nhận lượng mưa và mức nước lũ vượt các kỷ lục 30-50 năm, gây ngập lụt nghiêm trọng trên nhiều lưu vực sông lớn.
- Dấu ấn kinh tế thế giới tuần 17/11 đến 23/11: Bitcoin lao dốc mạnh nhất hai năm, thuế quan Mỹ đảo chiều, thị trường toàn cầu rung chuyển
- Mỹ phẩm Mailisa và quyền hoàn tiền của khách: Quy định pháp luật hiện hành
- Đắk Lắk sau lũ: Người dân ùn ùn đi sửa xe, các tiệm quá tải
Mưa lũ vượt kỷ lục 30–50 năm tại hàng loạt lưu vực lớn
Ngày 23/11, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết đợt mưa lũ kéo dài từ 16–22/11 tại Nam Trung Bộ và một phần Tây Nguyên là hiện tượng thời tiết cực đoan chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ. Lượng mưa và mực nước lũ tại nhiều trạm đo vượt xa các kỷ lục từng ghi nhận trong 30–50 năm qua.
Nhiều khu vực ghi nhận lượng mưa đặc biệt lớn chỉ trong vài ngày. Tất cả đều vượt mức cực đại từng quan trắc nhiều năm trước.
Từ đầu tháng 10 đến giữa tháng 11, lượng mưa tích lũy tại khu vực này cao hơn trung bình nhiều năm 120–200%. Đất bị bão hòa hoàn toàn. Khi đợt mưa chính từ 16–22/11 bổ sung thêm 300–1.700 mm tùy nơi, lũ lớn và lũ lịch sử xuất hiện đồng loạt trên hầu hết các sông từ Quảng Trị đến Khánh Hòa và Lâm Đồng.
Nhiều sông lập đỉnh lũ mới. Sông Kỳ Lộ (tỉnh Đắk Lắk) vượt kỷ lục năm 2009. Sông Ba (tỉnh Đắk Lắk) tại Phú Lâm vượt đỉnh năm 1993, với chu kỳ lặp lại ước tính 50 năm. Sông Dinh Ninh Hòa (tỉnh Khánh Hòa) vượt mức năm 1986. Sông Đa Nhim (tỉnh Lâm Đồng) cũng vượt kỷ lục lịch sử.
Việc nhiều lưu vực sông lớn đồng loạt vượt lũ lịch sử là hiện tượng gần như chưa từng xảy ra trong hơn 50 năm quan trắc tại Việt Nam. Đây là dấu hiệu rõ ràng của xu hướng mưa cực đoan gia tăng trong bối cảnh biến đổi khí hậu.
Tổ hợp thời tiết cực đoan khiến mưa kéo dài và lũ lên nhanh
Theo cơ quan khí tượng, đợt mưa lũ lần này xuất phát từ sự cộng hưởng của nhiều hình thái thời tiết mạnh. Nhiễu động trong đới gió Đông ở độ cao 1.500–5.000 m hoạt động liên tục, tạo vùng hội tụ ẩm lớn. Không khí lạnh cường độ mạnh từ đêm 17/11 đẩy dải mưa xuống Nam Trung Bộ, khiến mưa kéo dài nhiều ngày.
Dòng ẩm từ Biển Đông liên tục được bổ sung vào đất liền. Khi gặp địa hình dãy Trường Sơn cao và dốc, mây đối lưu phát triển rất mạnh. Mưa lớn kéo dài 1 tuần với lượng phổ biến 800–1.700 mm đã vượt hoàn toàn khả năng tiêu thoát của hệ thống sông ngòi và vùng trũng.
Đặc điểm địa hình khu vực Nam Trung Bộ khiến lũ lên rất nhanh. Các lưu vực ngắn, độ dốc lớn làm nước đổ xuống hạ lưu chỉ trong vài giờ, tạo nên các đợt lũ dựng đứng. Triều cường dâng cao trong nhiều ngày khiến nước tại vùng ven biển thoát chậm, làm ngập lụt kéo dài hơn.
Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cho biết mưa cực đoan tại khu vực này đang gia tăng cả về cường độ và tần suất trong 10–15 năm gần đây. Nhiều trạm đo lượng mưa trong một đợt vượt 1.000–1.700 mm – mức từng được xem là cực kỳ hiếm trong quá khứ.
Đợt mưa lũ lần này vì vậy được đánh giá là một trong những sự kiện khí tượng thủy văn nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ, ảnh hưởng sâu rộng từ Đắk Lắk, Gia Lai đến Khánh Hòa và Lâm Đồng.
Cảnh báo mưa lớn tiếp diễn và 55 bản tin dự báo đã được phát hành
Trong suốt đợt mưa lũ, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia đã ban hành tổng cộng 55 bản tin dự báo và cảnh báo chi tiết cho các tỉnh từ Quảng Trị đến Khánh Hòa và Tây Nguyên. Các bản tin được phát liên tục nhằm hỗ trợ công tác ứng phó của chính quyền địa phương và người dân.
Theo bản tin mới nhất, từ ngày 23–25/11, khu vực TP Huế, TP Đà Nẵng và phía Đông tỉnh Gia Lai tiếp tục có mưa vừa, mưa to. Lượng mưa phổ biến 50–110 mm, có nơi trên 220 mm. Từ chiều và đêm 25/11, mưa lớn giảm dần nhưng vẫn cần theo dõi sát các hình thái thời tiết mới.
Cơ quan khí tượng cảnh báo nguy cơ tiếp tục xuất hiện lũ quét, sạt lở đất tại các khu vực núi cao và vùng đã bị bão hòa nước trong thời gian dài. Với nhiều lưu vực sông còn vượt lũ lịch sử, các hồ chứa phải vận hành theo dõi chặt chẽ để đảm bảo an toàn.
Đợt lũ lớn này cũng là lời nhắc nhở về xu hướng thời tiết cực đoan đang gia tăng tại Việt Nam. Cơ quan khí tượng nhấn mạnh cần nâng cao năng lực giám sát, dự báo sớm và xây dựng hạ tầng thoát lũ phù hợp với biến đổi khí hậu.
Theo: Trí Thức VN
