Chóng mặt, hoa mắt khi đứng dậy đột ngột là dấu hiệu tụt huyết áp tư thế, do máu chưa kịp lên não và có thể cảnh báo vấn đề sức khỏe.
Cơ chế gây hoa mắt, chóng mặt khi đứng dậy
Khi chuyển từ tư thế ngồi hoặc nằm sang đứng, trọng lực kéo máu dồn xuống chân và vùng bụng, làm giảm lượng máu trở về tim. Ở người khỏe mạnh, hệ thần kinh tự chủ sẽ nhanh chóng kích hoạt phản xạ co mạch và tăng nhịp tim để duy trì huyết áp ổn định.
Nếu cơ chế này phản ứng chậm hoặc suy yếu, lượng máu lên não giảm trong thời gian ngắn, gây cảm giác choáng váng, mờ mắt, mất thăng bằng.
Một nghiên cứu đăng trên Journal of the American Medical Association (JAMA) cho thấy nguy cơ tụt huyết áp tư thế tăng cao khi phản xạ thần kinh tự chủ suy giảm hoặc độ nhạy của thụ thể áp lực (baroreceptor) giảm, đặc biệt ở người lớn tuổi.
Ngoài yếu tố tuổi tác, một số nguyên nhân khác có thể góp phần gồm:
- Mất nước, giảm thể tích máu
- Thiếu ngủ, mệt mỏi
- Hạ đường huyết do bỏ bữa
- Thiếu máu
- Tác dụng phụ của thuốc điều trị huyết áp, trầm cảm, Parkinson
- Tiểu đường gây tổn thương thần kinh tự chủ
- Bệnh tim làm giảm khả năng bơm máu
Khi nào cần đi khám và cách phòng ngừa
Phần lớn các cơn tụt huyết áp tư thế không nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu tình trạng xảy ra thường xuyên, kéo dài hoặc kèm theo ngất, té ngã, người bệnh cần được thăm khám để loại trừ các bệnh lý tiềm ẩn như rối loạn thần kinh tự chủ, suy tuyến thượng thận hoặc bệnh tim.
Để hạn chế triệu chứng, chuyên gia khuyến nghị:
- Uống đủ nước mỗi ngày
- Đứng dậy từ từ, đặc biệt sau khi ngủ dậy
- Siết cơ chân vài giây trước khi đứng
- Không bỏ bữa
- Duy trì vận động để tăng sức cơ
- Trao đổi với bác sĩ nếu nghi ngờ tác dụng phụ của thuốc
Theo các nghiên cứu y khoa, người cao tuổi cần đặc biệt thận trọng vì thời gian điều chỉnh huyết áp thường chậm hơn, làm tăng nguy cơ té ngã và chấn thương.
Việc nhận diện sớm và điều chỉnh lối sống phù hợp có thể giúp kiểm soát hiệu quả tình trạng chóng mặt khi thay đổi tư thế, đồng thời bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài.
Theo: Báo Ngôi Sao
