Tiếng động cơ bành bành của chiếc xe lam cũ kỹ phá tan màn sương mù mỏng trên sông Kinh Thầy lúc hơn năm giờ sáng. Chiếc xe màu bạc, thùng xe chất đầy những bao đậu tương ngâm, bò chậm rãi từ trên triền đê thuộc địa phận xã Cộng Hòa, huyện Nam Sách, Hải Dương xuống bến nước. Phía dưới, chín lồng bè nuôi cá xếp thành một dãy dài dập dềnh theo con nước, trong đó có bốn lồng cá chép giòn — loại cá đặc sản nuôi bằng đậu tương, phải chăm ròng rã hai năm mới đến kỳ thu hoạch, giá bán trên 170 nghìn đồng một cân. Bà Lương Thị Hồng (68 tuổi) mặc bộ quần áo lao động bạc màu, đứng bên mép bè đỡ lấy những thùng thức ăn do người chồng 71 tuổi chuyền xuống.
Khi bổn phận xong, bệnh tật kéo đến
Mười năm trước, khi vừa dựng vợ gả chồng xong cho ba người con, người phụ nữ quê thôn Trụ Thượng này tưởng như đã hoàn thành bổn phận. Nhưng cũng từ đó, sức khỏe của bà xuống rất nhanh. Bà Hồng sụt cân liên tục, chỉ còn nặng vỏn vẹn 39 cân. Bác sĩ thông báo một chỉ số về máu của bà có bất thường lớn. Đôi mắt mờ dần sau bốn lần phẫu thuật từ bệnh viện tỉnh lên đến trung ương, thị lực vẫn không cải thiện là bao. Chứng đau đầu gối khiến bà đứng lên ngồi xuống phải bám vịn, đi lại không thể ngay ngắn.
“Lúc ấy tôi thấy chẳng còn hy vọng gì, ngày nào cũng chỉ nghĩ đến bệnh”, bà Hồng nhớ lại. Vì chứng tiền đình và say xe nặng, mỗi lần đi khám bệnh cách nhà hàng trăm cây số, bà không thể đi ô tô mà phải thuê xe ôm, vừa đi vừa chịu trận với những trận nôn mửa dọc đường. Thêm căn bệnh viêm tai giữa chảy nước vàng quanh năm, đau dạ dày và chứng mất ngủ kinh niên khiến cuộc sống của bà chỉ xoay quanh những vốc thuốc.
Áp lực bệnh tật của vợ cộng với gánh nặng kinh tế đè nặng lên vai người chồng sau 11 năm phục vụ trong quân ngũ trở về. Những căng thẳng đời thường tích tụ khiến ông tìm đến rượu. Trong không gian chật chội của căn nhà cấp bốn, những cuộc lời qua tiếng lại giữa hai ông bà nổ ra ngày một nhiều. Người này nói một câu, người kia phải đáp lại một câu để tranh phần đúng về mình.
Cuốn sách trong chiếc túi sạch sẽ
Trong một lần tìm đến tiệm may định cắt một bộ quần áo, thấy bà Hồng gầy gò, người thợ may ái ngại từ chối vì sợ bà uống thuốc nhiều, ngấm thuốc rồi béo lên thì phí mất vải. Tại đây, bà được một người quen tặng cho cuốn sách Chuyển Pháp Luân bọc trong chiếc túi sạch sẽ. Ban đầu, vì còn mải lo uống thuốc, bà nhận sách về rồi cất lên tủ chứ chưa đọc ngay. Cho đến khi nhận thấy uống đủ loại thuốc mà tình trạng không chuyển biến, bà mới tò mò lật sách ra đọc thử.
“Lúc đầu tôi đọc thì cứ đọc thôi chứ không hiểu gì cả”, bà Hồng thật thà kể. Nhưng sau những ngày kiên trì lật mở từng trang theo lời dặn không được đọc nhảy cóc, bà nhận thấy mình ngủ dễ hơn trước. Thay vì thức trắng đêm, bà có thể ngủ một mạch từ 10 giờ đêm đến 4 giờ sáng. Bà nói mình cảm thấy đầu óc nhẹ hơn và bớt suy nghĩ tiêu cực khi thức dậy.
Từng triệu chứng lần lượt lui
Quá trình chuyển biến diễn ra chậm rãi qua nhiều tháng ngày. Căn bệnh đau dạ dày thuyên giảm, bà không còn phải kiêng khem đồ chua, đồ chát. Chứng ê buốt vai gáy mỗi sáng giảm bớt, bà không còn phải ngồi lại trên giường một lúc lâu để xoa bóp và giơ tay phải lên cho mềm cơ trước khi bước xuống đất. Tình trạng viêm tai giữa chảy dịch vàng không còn hành hạ bà thường xuyên như trước. Thay vì nằm một chỗ, bà bắt đầu tự leo từ bè cá này sang bè cá khác, tự tay vác những bao cám nhỏ không cần người đỡ.
Khi sức khỏe đỡ hơn, hai ông bà chuyển hẳn ra sinh hoạt trong căn lều nhỏ đơn sơ dựng giữa lồng bè trên sông Kinh Thầy để tiện trông nom đàn cá. Bốn lồng cá chép giòn phải chăm sóc liên tục trong hai năm mới đến kỳ thu hoạch, còn lại là các lồng cá con. Ngoài phần của mình, hai ông bà còn trông nom lồng bè của con trai và con rể — mỗi người cũng hơn mười lồng xếp xung quanh đó — trong những ngày các con phải đi làm tại công ty.
Một trận bão lớn cũng có thể cuốn đi thành quả nhiều năm
Nuôi cá bè phụ thuộc gần như hoàn toàn vào con nước và thời tiết. Trong trận bão số 3 đổ bộ gần đây, nước sông Kinh Thầy cuộn lên đỏ quạch, dâng cao gần tràn đê. Giữa màn mưa trắng xóa và gió giật, sàn bè rung lên bần bật dưới chân. Ông lão rọi chiếc đèn pin leo lét qua màn nước, hai bàn tay ướt sũng, trượt bám trên thanh sắt để cố buộc thêm từng vòng dây neo vào cọc. Đứng trước nguy cơ mất trắng toàn bộ tài sản, bà Hồng nhìn dòng nước cuộn rồi tự nhủ: “Nếu có mất thì cũng đành chịu, được mất cũng là số mệnh.”
Chiếc điều khiển tivi và khoảng lặng giữa hai ông bà
Cuộc sống trong căn lều giữa sông nước không gian chật hẹp, những va chạm cũ có lúc lại nhen nhóm. Ông thích bật tivi thật to để xem thời sự, còn bà lại cần sự yên tĩnh để đọc sách. Những lần ông nổi nóng, bà không đáp lại như trước mà lặng lẽ đi dọn dẹp hoặc làm việc khác.
Một buổi tối, khi thấy bà Hồng chuẩn bị mở sách ra đọc, ông lão không đợi vợ nhắc mà tự động cầm chiếc điều khiển, bấm nút tắt tivi để trả lại không gian yên tĩnh cho căn lều.
Nước mắt chảy xuôi
Mười lồng bè của ông bà nằm đan xen với lồng bè của các con xung quanh. Vì các con vẫn đi làm tại các công ty, hai ông bà già ngoài thất thập lại trở thành chỗ dựa, ngày ngày lo chuẩn bị đậu tương, sục khí, trông nom lồng cá cho cả nhà. Bà Hồng nhìn ra dòng sông, cười hiền: “Nước mắt chảy xuôi, mình là cha mẹ thì vẫn phải lo cho con, giúp được con là mình thấy vui rồi”.
Căn lều nhỏ trên sông Kinh Thầy bắt đầu lên đèn khi hoàng hôn buông xuống. Chiếc tivi trong lều phát ra tiếng nhạc hiệu của bản tin chiều, ông lão cầm điều khiển giảm nhỏ âm lượng, nhìn sang góc lều nơi người vợ đang cúi đầu bên trang sách cũ. Bên ngoài cửa lều, dòng nước Kinh Thầy vẫn lặng lẽ chảy qua những mạn bè. Thỉnh thoảng có tiếng cá quẫy nước vọng lên trong buổi chiều muộn.
