Dù châu Âu đẩy mạnh hỗ trợ và Ukraine đặt kỳ vọng lớn vào Mỹ, giới phân tích cho rằng quyền quyết định cục diện an ninh Ukraine vẫn phụ thuộc nhiều vào Nga.
Cam kết của Mỹ: yếu tố then chốt nhưng đầy giới hạn
Theo phân tích của chuyên gia Ed Arnold, nghiên cứu viên cao cấp về an ninh châu Âu tại Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh (RUSI), đăng trên Politico ngày 22/12, các bảo đảm an ninh dành cho Ukraine hiện nay về bản chất vẫn phụ thuộc vào lựa chọn chiến lược của Nga.
Bài viết cho rằng, bất chấp những nỗ lực gia tăng vai trò của châu Âu, cam kết từ Mỹ vẫn là yếu tố mang tính quyết định đối với triển vọng hòa bình tại Ukraine. Sau căng thẳng ngoại giao giữa Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi đầu năm 2025, quan hệ Washington – Kiev liên tục biến động, làm gia tăng lo ngại về mức độ ổn định của các cam kết an ninh.
Trong bối cảnh đó, châu Âu đã thúc đẩy sáng kiến thành lập “liên minh tự nguyện” gồm 34 quốc gia, do Anh và Pháp dẫn dắt, nhằm bảo đảm an ninh tương lai cho Ukraine. Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, việc triển khai lực lượng đa quốc gia hay duy trì răn đe hiệu quả vẫn khó khả thi nếu thiếu hỗ trợ hậu cần và chính trị từ Mỹ.
Nguồn tin từ Politico nhận định, Washington hiện là bên duy nhất có đủ năng lực quân sự, tài chính và ảnh hưởng chiến lược để tạo ra các bảo đảm an ninh đủ sức răn đe lâu dài.
Nga vẫn là nhân tố quyết định cục diện
Dù vậy, bài phân tích nhấn mạnh rằng “kẻ thù cũng có quyền bỏ phiếu”. Nga, với vai trò là bên trực tiếp tham chiến, vẫn nắm giữ đòn bẩy quan trọng nhất trong mọi kịch bản an ninh hậu xung đột.
Theo ông Arnold, Ukraine vẫn bị ám ảnh bởi bài học từ Bản ghi nhớ Budapest năm 1994, khi các bảo đảm an ninh từ Mỹ, Nga và Anh không ngăn được xung đột nổ ra nhiều năm sau đó. Điều này khiến Kiev thận trọng trước các cam kết hiện nay, dù Mỹ được cho là đang đề xuất các bảo đảm ở mức độ cao hơn và có giá trị pháp lý ràng buộc hơn.
Một số đề xuất bao gồm việc cung cấp vũ khí tầm xa cho Ukraine và xây dựng các hiệp ước an ninh song phương tương tự mô hình Mỹ – Nhật Bản hoặc Mỹ – Hàn Quốc. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng các cam kết này vẫn khó đạt mức tương đương Điều 5 của NATO và không đảm bảo Mỹ sẽ can dự trực tiếp nếu xung đột tái bùng phát.
Trong khi đó, Moscow được cho là mong muốn một thỏa thuận an ninh rộng hơn với Washington về cấu trúc an ninh châu Âu. Việc Nga chưa nhượng bộ các yêu sách cốt lõi cho thấy bất kỳ bảo đảm nào dành cho Ukraine cũng sẽ chịu tác động lớn từ cách Điện Kremlin đánh giá lợi ích chiến lược của mình.
Theo Politico, dù Ukraine đặt nhiều kỳ vọng vào Mỹ và châu Âu, tính bền vững của các bảo đảm an ninh cuối cùng vẫn phụ thuộc vào phản ứng và lựa chọn của Nga trong giai đoạn hậu đàm phán.
Theo: Báo Quốc Tế
