Di chúc không công chứng có hiệu lực pháp luật hay không?


Nhiều người thắc mắc liệu di chúc không công chứng, chỉ có chữ ký và người làm chứng, có được pháp luật công nhận khi phân chia di sản hay không.

Di chúc bằng văn bản có người làm chứng được pháp luật thừa nhận

Trong thực tế, không ít trường hợp người để lại tài sản lập di chúc bằng văn bản nhưng không công chứng, chứng thực. Khi người lập di chúc qua đời, vấn đề hiệu lực của loại di chúc này thường gây tranh cãi, đặc biệt trong các vụ việc liên quan đến thừa kế đất đai.

Theo quy định của pháp luật dân sự hiện hành, di chúc không công chứng không mặc nhiên vô hiệu, nhưng phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định mới được công nhận.

Bộ luật Dân sự 2015 quy định nhiều hình thức di chúc khác nhau, trong đó có di chúc bằng văn bản có người làm chứng. Cụ thể, Điều 634 Bộ luật Dân sự 2015 nêu rõ: trường hợp người lập di chúc không tự viết tay thì có thể đánh máy hoặc nhờ người khác viết, nhưng phải có ít nhất hai người làm chứng.

Người lập di chúc phải ký hoặc điểm chỉ vào văn bản trước mặt những người làm chứng; những người này xác nhận chữ ký, điểm chỉ và ký vào di chúc. Đồng thời, việc lập di chúc phải tuân thủ quy định về nội dung theo Điều 631 và điều kiện đối với người làm chứng theo Điều 632 Bộ luật Dân sự 2015.

Theo đó, nội dung di chúc phải thể hiện rõ ngày tháng lập di chúc, thông tin người lập di chúc, người được hưởng di sản, tài sản để lại và nơi có di sản. Người làm chứng không được là người thừa kế, người có quyền lợi liên quan hoặc người chưa đủ năng lực hành vi dân sự.

Khi nào di chúc không công chứng vẫn có hiệu lực?

Liên quan đến hiệu lực của di chúc không công chứng, khoản 4 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực vẫn được coi là hợp pháp nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo khoản 1 Điều này.

Cụ thể, di chúc chỉ có hiệu lực khi:

  • Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt tại thời điểm lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa hay cưỡng ép.
  • Nội dung di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
  • Hình thức di chúc phù hợp với quy định pháp luật.

Như vậy, việc di chúc không được công chứng không làm mất hiệu lực pháp lý, nếu văn bản đó đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chủ thể, nội dung và hình thức theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Trong các tranh chấp thực tế, tòa án sẽ xem xét kỹ các yếu tố như tình trạng tinh thần của người lập di chúc, tư cách người làm chứng và tính rõ ràng của nội dung di chúc để quyết định công nhận hay không.

Theo: Tuổi Trẻ