Tự ti không phải tính cách bẩm sinh mà thường hình thành trong quá trình trưởng thành. Nhận biết sớm các dấu hiệu sẽ giúp trẻ tự tin hơn.
- Đạo Trời là gì? Đạo Đất là gì? Đạo Người là gì? Tại sao việc nắm vững ba đạo này lại quan trọng?
- Tính tự kỷ luật: Yếu tố thực sự tạo nên sự khác biệt giữa con người
- Người đi trà nguội, đó là quy luật tự nhiên
Từ góc độ tâm lý học, mặc cảm tự ti là một trạng thái tâm lý tiêu cực phát sinh từ việc cá nhân tự đánh giá quá thấp khả năng và giá trị bản thân, thường biểu hiện dưới dạng lo lắng, thất vọng và thiếu tự tin. Việc một người có lòng tự trọng thấp hầu như không liên quan gì đến phẩm chất bẩm sinh của họ, mà chủ yếu được hình thành bởi nhiều yếu tố trong quá trình trưởng thành.
Đặc biệt là trong thời thơ ấu, những hành vi này có thể biểu hiện một cách vô ý. Nếu cha mẹ đủ tinh ý để nhận ra và hướng dẫn, khả năng cải thiện là khá cao.
Bốn hành vi thường gặp của trẻ em có lòng tự trọng thấp
Như nhà văn Liên Xô Maxim Gorky từng nói, con người không coi trọng sức mạnh của chính mình, và đó là lý do tại sao họ yếu đuối.
Một số trẻ em phát triển lòng tự trọng thấp vì cảm thấy mình không đủ năng lực, dẫn đến hành vi nhút nhát và do dự, khiến chúng sợ hãi khi đưa ra quyết định cùng người khác. Nếu bạn nhận thấy con mình thường xuyên thể hiện bốn hành vi này, đó có thể là dấu hiệu khởi phát của chứng tự trọng thấp.
① Trẻ thích cúi đầu khi nói chuyện
Một số trẻ có xu hướng vô thức cúi đầu khi nói chuyện với người khác, như thể chúng đang tìm kiếm thứ gì đó.
Ví dụ, trong lớp học, khi giáo viên đặt câu hỏi, một số em biết câu trả lời nhưng vẫn cúi đầu và không dám giơ tay phát biểu. Ngay cả khi giáo viên gọi tên, các em cũng đứng dậy với đầu cúi thấp và giọng nói rất nhỏ.
Thực chất, đây là biểu hiện của lòng tự trọng thấp. Nó bắt nguồn từ sự thiếu tự tin và nỗi sợ nói hoặc cư xử không đúng mực, vì vậy mọi người cúi đầu để che giấu bản thân và giảm giao tiếp bằng mắt với người khác.
Từ góc độ tâm lý học, hành vi cúi đầu này là biểu hiện bên ngoài của mặc cảm tự ti thông qua ngôn ngữ cơ thể; đứa trẻ đang sử dụng phương pháp này để tránh sự soi xét của người khác.
② Lập tức phủ nhận việc được khen ngợi
Bạn có nhận thấy rằng một số trẻ cảm thấy vui vẻ và dễ dàng đón nhận lời khen, trong khi những trẻ khác lại lập tức phủ nhận và không dám thừa nhận sự xuất sắc của mình?
Ví dụ, nếu ai đó khen bức tranh của anh ấy, anh ấy có thể lập tức xua tay và nói, “Không, không, nó chẳng đẹp chút nào.”
Việc nhanh chóng từ chối lời khen ngợi không phải là sự khiêm tốn, mà xuất phát từ sự thiếu tự chấp nhận sâu sắc. Ngay cả khi được khen ngợi, người ta vẫn cảm thấy đó chỉ là lời nói xã giao hoặc đơn giản là lời chúc may mắn, mà không nhận ra bất kỳ khả năng hay công lao thực sự nào, và vô thức từ chối thẳng thừng.
③ Thường xuyên vẫy tay từ chối khi có việc xảy ra
Dù đó là hoạt động do trường tổ chức hay những việc nhỏ nhặt trong cuộc sống hàng ngày, trẻ em có lòng tự trọng thấp thường có thói quen vẫy tay từ chối.
Ví dụ, nếu cả lớp tổ chức một buổi biểu diễn văn hóa và cậu ấy được mời tham gia, cậu ấy có thể lập tức xua tay và nói, “Em không thể làm được, em vẫn còn chưa đủ giỏi.”
Hoặc, nếu có khách đến nhà và đứa trẻ được yêu cầu giúp chào đón những đứa trẻ khác, nó có thể vẫy tay và từ chối.
④ Anh ấy luôn nói “được” với bất cứ ai nhờ anh ấy giúp đỡ
Trẻ em có lòng tự trọng thấp hầu như không bao giờ từ chối khi được yêu cầu giúp đỡ, chúng luôn sẵn sàng đồng ý với câu trả lời “có”. Ngay cả khi chúng không thể giúp được, hoặc không có khả năng hay thời gian, chúng vẫn cảm thấy xấu hổ khi từ chối.
Tuy nhiên, việc làm như vậy thường tạo ra rất nhiều áp lực cho bản thân. Nếu không giữ được lời hứa, người ta sẽ rơi vào trạng thái tự trách móc và nghi ngờ bản thân, làm trầm trọng thêm cảm giác tự ti.
Ví dụ, nếu một bạn cùng lớp hỏi mượn bài tập về nhà của cậu ấy để chép, mặc dù cậu ấy biết điều đó sai và có thể gây rắc rối, cuối cùng cậu ấy vẫn sẽ đồng ý vì không muốn làm người kia thất vọng.
Trẻ em thiếu tự tin ít có khả năng thành công hơn
Nếu một đứa trẻ ở trong trạng thái tự ti và thiếu tự tin kéo dài, sự phát triển trong tương lai của chúng sẽ bị hạn chế rất nhiều, và thậm chí chúng có thể gặp khó khăn trong việc đạt được những thành tựu lớn lao sau này.
Trẻ em thiếu tự tin thường dễ bỏ cuộc khi đối mặt với khó khăn và thất bại. Ví dụ, khi gặp một bài toán khó, một đứa trẻ tự tin sẽ xem đó là cơ hội để thử thách bản thân và chủ động thử các phương pháp giải khác nhau, trong khi một đứa trẻ có lòng tự trọng thấp có thể bỏ cuộc chỉ sau khi nhìn thoáng qua bài toán. Theo thời gian, điều này sẽ làm gia tăng khoảng cách về khả năng học tập.
Về mặt quan hệ giữa các cá nhân, trẻ em thiếu tự tin dễ sợ bị từ chối hoặc chế giễu, vì vậy chúng không dám chủ động nói chuyện với người khác, dẫn đến việc có ít bạn bè và có thể bỏ lỡ các cơ hội học tập và phát triển.
Ví dụ, trong làm việc nhóm, trẻ em thiếu tự tin thường sợ bày tỏ ý tưởng của mình, chỉ có thể làm theo hướng dẫn và không thể phát huy hết thế mạnh của bản thân.
Khi bước vào lực lượng lao động, họ có thể bỏ lỡ các cơ hội việc làm và thăng tiến do lòng tự trọng thấp. Suy cho cùng, không công ty nào lại giao một vị trí quan trọng cho người thiếu tự tin.
Cha mẹ nên chú trọng hơn đến việc sửa chữa những sai lệch
Khi còn nhỏ, nhà khoa học Albert Einstein bị các giáo viên coi là chậm phát triển trí tuệ và thường xuyên bị bạn bè cùng lớp chế giễu, cũng như bị giáo viên chỉ trích, điều này khiến ông rơi vào trạng thái mặc cảm và thậm chí tự ti.
Tuy nhiên, mẹ của Einstein tin tưởng sâu sắc rằng con trai mình có tài năng đặc biệt và luôn khẳng định, khuyến khích ông.
Khi Einstein bắt đầu quan tâm sâu sắc đến hiện tượng thú vị của la bàn, mẹ ông không chỉ kiên nhẫn trả lời các câu hỏi của ông mà còn tìm thêm nhiều sách liên quan, khơi dậy niềm đam mê khám phá khoa học của ông.
Chính nhờ sự hướng dẫn kiên nhẫn của mẹ mà Einstein dần dần vượt qua mặc cảm tự ti, tập trung vào nghiên cứu khoa học và cuối cùng đề xuất thuyết tương đối, trở thành một nhà khoa học vĩ đại.
Câu chuyện của Einstein cho chúng ta thấy rằng cha mẹ đóng vai trò quan trọng trong việc giúp con cái vượt qua cảm giác tự ti.
Nếu con bạn có những dấu hiệu tự ti như đã nêu ở trên, đừng hoảng sợ hay lo lắng. Bạn có thể thử các phương pháp sau để hướng dẫn và giúp con dần dần xây dựng sự tự tin và vượt qua chứng tự ti:
- Chấp nhận những cảm xúc tiêu cực của trẻ và kịp thời hướng dẫn chúng;
- Khám phá những điểm mạnh của con bạn và khen ngợi chúng kịp thời;
- Khuyến khích trẻ thử những điều mới và xây dựng sự tự tin;
- Tạo môi trường thoải mái để thúc đẩy sự phát triển và nhận được nhiều phản hồi tích cực hơn.
Lời khuyên dành cho việc chăm sóc con cái trước giờ đi ngủ:
Dù bạn đồng ý hay không, phần lớn sự tự ti ở trẻ em có liên quan đến giáo dục và cách nuôi dạy của gia đình. Do đó, việc quan sát và hướng dẫn trẻ nhiều hơn trong cuộc sống hàng ngày, và tránh gán cho trẻ những nhãn mác tiêu cực, sẽ giúp trẻ tự tin hơn! Con bạn có biểu hiện bất kỳ hành vi nào trong bốn hành vi được chia sẻ trong bài viết này không? Bạn hướng dẫn con như thế nào?
Theo: aboluowang
