Nhận tiền nhầm không phải lúc nào cũng vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, từ vụ người đàn ông ở Quảng Trị bị khởi tố vì giữ lại 500 triệu đồng, nhiều người đặt câu hỏi khi nào việc không trả tiền nhận nhầm có thể bị xử lý hình sự.
- Bitcoin tách nhịp Nasdaq, điều gì thúc đẩy?
- Bệnh viện TPHCM liên tiếp cấp cứu ca nuốt nhầm tăm tre, xương cá
- Rải vỏ trứng trong vườn mùa đông giúp xua sâu hại, cây trồng phát triển khỏe
Nhận tiền nhầm không đồng nghĩa phạm pháp
Trong vụ việc tại Quảng Trị, người đàn ông không bị khởi tố vì nhận nhầm tiền. Hành vi bị xử lý là không trả lại tiền khi đã được yêu cầu. Đây là điểm nhiều người dễ hiểu nhầm. Theo quy định pháp luật, tiền của người khác chuyển nhầm vào tài khoản mình không phải hành vi trái pháp luật. Người nhận tiền không có lỗi ban đầu. Việc phát sinh trách nhiệm chỉ xảy ra khi chủ sở hữu yêu cầu hoàn trả. Khi đó, nghĩa vụ trả lại tài sản là bắt buộc. Đây không còn là thỏa thuận dân sự tự nguyện. Người nhận tiền phải thực hiện đúng yêu cầu của chủ sở hữu hoặc cơ quan chức năng.
Nhận tiền nhầm chỉ trở thành vấn đề hình sự khi người nhận cố tình không trả lại. Bộ luật Hình sự gọi đây là hành vi chiếm giữ trái phép tài sản.
Cơ quan chức năng thường mời người nhận nhầm tiền lên làm việc. Tại đây, họ sẽ giải thích nghĩa vụ hoàn trả theo luật. Người nhận được ấn định thời hạn trả tiền cụ thể. Nếu hết thời hạn mà người nhận vẫn không trả lại, hành vi có dấu hiệu phạm tội. Điều 176 Bộ luật Hình sự quy định rõ trách nhiệm này. Với tài sản từ 10 đến dưới 200 triệu đồng, người vi phạm có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù. Nếu tài sản từ 200 triệu đồng trở lên, mức phạt tù có thể đến 5 năm.
Giá trị tài sản quyết định mức xử lý
Luật cũng phân biệt rõ trách nhiệm theo giá trị tài sản. Nếu tài sản bị chiếm giữ trái phép dưới 10 triệu đồng, người vi phạm không bị truy cứu hình sự. Trong trường hợp này, Nghị định 28/2025 quy định xử phạt hành chính. Mức phạt từ 3 đến 5 triệu đồng. Quy định này áp dụng khi hành vi chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Luật Dân sự cũng yêu cầu người nhận nhầm phải trả lại tài sản. Nếu không biết chủ sở hữu, người nhận phải báo cơ quan có thẩm quyền.
Thực tế, không phải mọi trường hợp chuyển nhầm đều đơn giản. Nhiều người lo sợ bị lừa đảo khi có người lạ yêu cầu chuyển tiền ngược lại. Có trường hợp kẻ xấu cố ý chuyển tiền để lấy thông tin cá nhân. Một số vụ việc liên quan đến cho vay nặng lãi hoặc lừa đảo qua mạng.
Vì vậy, khi nhận tiền nhầm không rõ nguồn gốc, người nhận nên báo công an. Việc chuyển tiền thông qua cơ quan chức năng giúp bảo vệ cả hai bên. Với số tiền lớn, đặc biệt hàng trăm triệu hoặc hàng tỷ đồng, việc trình báo sớm là cần thiết. Điều này giúp người nhận miễn trừ mọi trách nhiệm pháp lý.
Nguyên tắc chung là không tự ý sử dụng số tiền nhận nhầm. Không chậm trễ khi đã được yêu cầu hoàn trả. Chủ động liên hệ ngân hàng hoặc công an để được hướng dẫn. Làm đúng quy trình sẽ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người nhận. Đồng thời, tài sản của người chuyển nhầm cũng được đảm bảo. Từ vụ việc ở Quảng Trị, bài học rút ra rất rõ ràng. Nhận nhầm tiền không sai, nhưng cố tình giữ lại mới là ranh giới của vi phạm pháp luật.
Theo: Tuổi Trẻ
