Trong những ngày đầu năm 2026, Hoa Kỳ nổi lên như tâm điểm chi phối các biến động lớn của thị trường dầu hỏa toàn cầu. Từ Venezuela, Iran đến Nga, dầu mỏ đang được Washington sử dụng như một công cụ địa chính trị chiến lược.

• Trump tạm hoãn hành động quân sự với Iran giữa lúc thăm dò thông điệp từ Tehran
• Campuchia cam kết loại bỏ lừa đảo trực tuyến sau vụ bắt giữ ông trùm Chen Zhi
• Ukraine bổ nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng mới, thúc đẩy cải cách công nghệ quân sự

Dầu hỏa trở thành công cụ chính trị trước bầu cử giữa nhiệm kỳ

Sau nhiều tháng chuẩn bị, Hoa Kỳ tiến hành can thiệp quân sự tại Venezuela, nhanh chóng kiểm soát hoạt động xuất khẩu dầu của quốc gia Nam Mỹ này. Tổng thống Donald Trump tuyên bố chính quyền mới tại Caracas đã chuyển nhượng từ 30 đến 50 triệu thùng dầu cho Hoa Kỳ, đồng thời mở thêm nguồn cung cho thị trường nội địa Mỹ.

Washington cũng khẳng định nắm quyền kiểm soát tới 90% kim ngạch xuất khẩu dầu của Venezuela. Đáng chú ý, Mỹ tuyên bố sẽ tiếp tục cung cấp dầu Venezuela cho Trung Quốc, nhưng theo điều kiện do Washington quyết định. Điều này cho thấy dầu hỏa không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn là công cụ điều tiết quan hệ quốc tế.

Theo The Wall Street Journal, mục tiêu của Tổng thống Trump là giữ giá dầu quanh mức 50 USD một thùng, thấp hơn mặt bằng 60–65 USD hiện tại. Mức giá này được coi là vừa đủ để các nhà sản xuất Mỹ duy trì lợi nhuận, đồng thời giúp giảm giá xăng trong nước, một yếu tố nhạy cảm trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11/2026.

Trong một năm qua, giá xăng tại Mỹ đã giảm khoảng 8%, góp phần làm dịu áp lực chi phí sinh hoạt. Đây được xem là “lá bài” quan trọng giúp chính quyền Trump chinh phục cử tri trong bối cảnh bầu cử giữa nhiệm kỳ được coi là phép thử lớn với mọi tổng thống Mỹ.

Venezuela: thắng lợi chiến lược nhưng bài toán đầu tư dài hạn

Ngay sau can thiệp quân sự, Tổng thống Trump kêu gọi các tập đoàn dầu hỏa Mỹ đầu tư vào Venezuela. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng triển vọng này không đơn giản. Venezuela từng là cường quốc dầu hỏa, nhưng hiện chỉ sản xuất khoảng 900.000 đến 1 triệu thùng mỗi ngày, thấp hơn nhiều so với Iran.

Chuyên gia Francis Perrin, Giám đốc nghiên cứu Viện Quan hệ Quốc tế và Chiến lược IRIS của Pháp, nhận định dầu hỏa là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy quyết định can thiệp của Washington. Tuy vậy, ông nhấn mạnh rằng các tập đoàn dầu hỏa Mỹ hoạt động theo logic lợi nhuận, không hoàn toàn tuân theo chỉ đạo chính trị.

Theo ông Perrin, để đầu tư vào Venezuela, các công ty Mỹ cần ba điều kiện then chốt: ổn định chính trị dài hạn, bảo đảm lợi nhuận thông qua các hợp đồng khai thác rõ ràng, và triển vọng tích cực của thị trường dầu mỏ toàn cầu. Trong bối cảnh cung đang vượt cầu, giá dầu vẫn do thị trường quyết định, không phụ thuộc hoàn toàn vào Washington hay Caracas.

Dù vậy, Mỹ đã giành được một thắng lợi đáng kể khi nắm quyền quyết định lượng dầu Venezuela xuất khẩu, bán cho ai và với mức giá nào. Điều này khiến Caracas mất khả năng áp dụng chính sách giá ưu đãi, đặc biệt với Cuba và Trung Quốc, và buộc phải chấp nhận một thỏa thuận bị đánh giá là bất cân xứng.

Từ Trung Quốc, Nga đến Iran: mở rộng mặt trận dầu hỏa

Can thiệp tại Venezuela không chỉ mang ý nghĩa khu vực, mà còn gắn với chiến lược kiềm chế Trung Quốc. Bắc Kinh là khách hàng lớn nhất của dầu Venezuela và từng mua với giá ưu đãi. Tuy nhiên, theo Chiến lược An ninh Quốc gia Mỹ công bố cuối năm 2025, Washington khẳng định không chấp nhận để các đối thủ thiết lập cơ sở chiến lược tại châu Mỹ.

Bên cạnh Trung Quốc, Nga cũng nằm trong tầm ngắm của chiến lược dầu hỏa Mỹ. Việc Hải quân Hoa Kỳ tạm giữ một tàu dầu mang cờ Nga đầu tháng 1/2026 từng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ leo thang căng thẳng. Tuy nhiên, phản ứng thận trọng của Matxcơva cho thấy hai bên đều tránh một cuộc đối đầu trực diện.

Giới quan sát lưu ý rằng Nga đã thắt chặt quan hệ với Venezuela từ đầu những năm 2000, coi đây là một điểm tựa chiến lược tại châu Mỹ Latinh. Dù vậy, từ năm 2025, chính quyền Trump đã gia tăng áp lực nhằm hạn chế nguồn thu dầu mỏ của Nga, đặc biệt thông qua việc gây sức ép với Ấn Độ.

Trong khi đó, Iran trở thành ẩn số lớn nhất. Tổng thống Trump đe dọa can thiệp, kể cả bằng biện pháp quân sự, nếu Tehran đàn áp người biểu tình. Iran hiện sản xuất gần 3,5 triệu thùng dầu mỗi ngày, trong đó gần một nửa xuất khẩu sang Trung Quốc, khiến bất kỳ biến động nào cũng có nguy cơ tác động mạnh tới thị trường năng lượng toàn cầu.

Dầu hỏa, chiến tranh và tham vọng tài nguyên

Theo Francis Perrin, dầu hỏa và chiến tranh luôn gắn bó chặt chẽ. Dầu mỏ có thể là nguyên nhân dẫn tới xung đột, cũng có thể là yếu tố nuôi dưỡng chiến tranh. Từ Ukraina đến Venezuela, năng lượng đóng vai trò trung tâm trong các toan tính quân sự và địa chính trị.

Trong bối cảnh thế giới số phát triển mạnh, nhu cầu đối với các tài nguyên “thực” như dầu hỏa và khoáng sản chiến lược càng trở nên cấp thiết. Những nguồn lực này không chỉ phục vụ công nghiệp năng lượng, mà còn là nền tảng cho công nghệ quân sự, kỹ thuật số và năng lượng sạch.

Ba biến cố lớn từ đầu năm 2026 – Venezuela, Nga và Iran – cho thấy tranh chấp tài nguyên đang bước sang giai đoạn mới, phức tạp và khó lường hơn. Những gì đang diễn ra trên thị trường dầu hỏa có thể là chỉ dấu cho các xung đột tài nguyên trong tương lai, không loại trừ những khu vực nhạy cảm như Biển Đông.

Theo: RFI

Đức thông báo cử binh sĩ tới Greenland theo đề nghị của Đan Mạch nhằm đánh giá các phương án tăng cường an ninh Bắc Cực, trong bối cảnh căng thẳng leo thang liên quan tới tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về vùng lãnh thổ này.

• Trump tạm hoãn hành động quân sự với Iran giữa lúc thăm dò thông điệp từ Tehran
• Campuchia cam kết loại bỏ lừa đảo trực tuyến sau vụ bắt giữ ông trùm Chen Zhi
• Ukraine bổ nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng mới, thúc đẩy cải cách công nghệ quân sự

Đức triển khai binh sĩ theo yêu cầu của Đan Mạch

Chính phủ và Bộ Quốc phòng Đức xác nhận nước này sẽ điều 13 binh sĩ tới Greenland để thực hiện nhiệm vụ khảo sát quân sự cùng các đối tác châu Âu. Hoạt động triển khai diễn ra trong khoảng từ ngày 15 đến 17/1 theo giờ địa phương, trên cơ sở đề nghị chính thức từ phía Đan Mạch.

Theo Bộ Quốc phòng Đức, mục tiêu của nhiệm vụ là tìm hiểu những đóng góp quân sự khả thi nhằm tăng cường an ninh tại khu vực Greenland, nơi có vị trí chiến lược quan trọng ở Bắc Cực. Hoạt động này không mang tính tác chiến mà tập trung vào đánh giá, phối hợp và lập kế hoạch dài hạn.

Trước đó, Đài truyền hình DR của Đan Mạch cho biết Copenhagen đã điều thêm lực lượng quân sự tới Greenland để chuẩn bị cho khả năng gia tăng hiện diện trong thời gian tới. Bộ Chỉ huy Quốc phòng Đan Mạch cũng xác nhận mức độ hoạt động tại khu vực Bắc Cực đã được nâng cao trong năm qua.

Bắc Âu và châu Âu gia tăng hiện diện quân sự tại Bắc Cực

Song song với động thái của Đức, lực lượng quân đội Đan Mạch đã tiến hành các cuộc diễn tập chung với Thụy Điển, Na Uy, Đức và Pháp tại Greenland. Nội dung diễn tập tập trung vào việc phát hiện và ứng phó với các mối đe dọa an ninh trong điều kiện địa lý và khí hậu khắc nghiệt của Bắc Cực.

Việc gia tăng hiện diện quân sự phản ánh mối quan tâm ngày càng lớn của các quốc gia châu Âu đối với an ninh khu vực Greenland. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu gia tăng, Bắc Cực được xem là khu vực then chốt về quân sự, tài nguyên và tuyến hàng hải.

Trước đó, Thụy Điển và Na Uy cũng tuyên bố sẽ cử quân đội tới hòn đảo này, cho thấy xu hướng phối hợp rộng hơn giữa các quốc gia châu Âu trong việc bảo đảm ổn định và an ninh tại Greenland.

Tuyên bố của ông Trump làm gia tăng căng thẳng xuyên Đại Tây Dương

Trong những tuần gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần khẳng định Greenland – vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch – có ý nghĩa chiến lược và giàu khoáng sản, đồng thời cho rằng Mỹ cần sở hữu vùng lãnh thổ này để ngăn chặn Nga hoặc Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng.

Ông Trump tuyên bố mọi phương án đều đang được xem xét nhằm bảo đảm an ninh cho Greenland. Những phát ngôn này đã khiến quan hệ giữa Mỹ và các nước châu Âu trở nên căng thẳng hơn, đặc biệt khi vấn đề chủ quyền của Đan Mạch bị đặt ra công khai.

Các lãnh đạo châu Âu đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ quan điểm của Tổng thống Mỹ. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cảnh báo rằng việc Mỹ tìm cách kiểm soát Greenland từ tay Đan Mạch sẽ tạo ra những hệ lụy “chưa từng có tiền lệ”, đồng thời khẳng định Pháp sẽ đoàn kết với Copenhagen để bảo vệ chủ quyền của Đan Mạch.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhấn mạnh Greenland thuộc về người dân Greenland và việc quyết định tương lai của vùng lãnh thổ này là quyền của Đan Mạch và Greenland. Trong khi đó, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen cho biết vẫn tồn tại “sự bất đồng cơ bản” với Tổng thống Trump, dù hai bên đã thống nhất thành lập một nhóm làm việc để thảo luận các khác biệt, tập trung vào giải quyết quan ngại an ninh của Mỹ nhưng tôn trọng “lằn ranh đỏ” của Đan Mạch.

Theo: VTC News

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ hành động “rất mạnh mẽ” nếu chính quyền Iran bắt đầu hành quyết những người bị bắt trong các cuộc biểu tình. Teheran lập tức cáo buộc Mỹ tìm cớ can thiệp quân sự, trong bối cảnh phong trào phản kháng tại Iran ngày càng lan rộng.

• Trump tạm hoãn hành động quân sự với Iran giữa lúc thăm dò thông điệp từ Tehran
• Campuchia cam kết loại bỏ lừa đảo trực tuyến sau vụ bắt giữ ông trùm Chen Zhi
• Ukraine bổ nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng mới, thúc đẩy cải cách công nghệ quân sự

Mỹ cảnh báo cứng rắn trước nguy cơ Iran hành quyết người biểu tình

Ngày 13/01/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump lên tiếng cảnh cáo chính quyền Iran sẽ phải đối mặt với phản ứng “rất mạnh mẽ” từ Washington nếu các án tử hình đối với người biểu tình được thi hành. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh cộng đồng quốc tế lo ngại về làn sóng đàn áp đang gia tăng tại Iran.

Theo thông báo bằng tiếng Ba Tư đăng trên mạng xã hội X, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cho biết hơn 10.600 người biểu tình đã bị bắt giữ kể từ khi phong trào nổ ra. Trong số này có Erfan Soltani, 26 tuổi, người dự kiến bị hành quyết vào ngày 14/01, theo các nguồn tin được Mỹ dẫn lại.

Tổ chức Ân xá Quốc tế ngay lập tức kêu gọi chính quyền Iran “ngừng ngay lập tức tất cả các vụ hành quyết”, nhấn mạnh rằng việc sử dụng án tử hình để trấn áp biểu tình vi phạm nghiêm trọng các chuẩn mực nhân quyền quốc tế. Các tổ chức nhân quyền cho rằng các bị cáo không được xét xử công bằng và đối mặt nguy cơ bị kết án chóng vánh.

Phát biểu trước báo giới, Tổng thống Trump khẳng định Mỹ sẽ không đứng ngoài nếu Iran thực hiện các án tử hình đối với người biểu tình. Tuy nhiên, ông không nêu rõ hình thức hay phạm vi của các hành động mà Washington có thể tiến hành.

Trump kêu gọi người biểu tình, Iran tố Mỹ tìm cớ can thiệp

Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ gửi thông điệp trực tiếp tới những người đang biểu tình tại Iran, cam kết rằng “rất nhiều sự trợ giúp đang đến”. Ông viết bằng chữ in hoa, kêu gọi người biểu tình tiếp tục xuống đường và giành quyền kiểm soát các định chế của đất nước mình.

Kể từ khi phong trào biểu tình bùng phát vào ngày 28/12, ông Trump nhiều lần đưa ra những tuyên bố cứng rắn, thậm chí đe dọa khả năng can thiệp quân sự vào Iran. Các phát ngôn này lập tức làm gia tăng căng thẳng giữa Washington và Teheran, vốn đã ở mức cao trong nhiều năm qua.

Đáp lại, phái bộ Iran tại Liên Hiệp Quốc cáo buộc Hoa Kỳ đang tìm cách lật đổ chế độ bằng vũ lực. Theo phía Iran, Washington “dàn dựng tình trạng bất ổn và hỗn loạn” nhằm tạo cớ cho một cuộc can thiệp quân sự từ bên ngoài.

Truyền thông nhà nước Iran dẫn lời lãnh đạo ngành tư pháp Gholamhossein Mohseni Ejeï tuyên bố sẽ “nhanh chóng xét xử” những người bị bắt. Chính quyền Iran mô tả các cuộc biểu tình là “bạo loạn”, đồng thời khẳng định các biện pháp mạnh tay là cần thiết để bảo vệ trật tự và an ninh quốc gia.

Đàn áp đẫm máu và phong trào biểu tình lan rộng chưa từng có

Theo tổ chức Iran Human Rights (IHR) có trụ sở tại Na Uy, các biện pháp trấn áp của lực lượng an ninh đã khiến ít nhất 734 người thiệt mạng. Tuy nhiên, tổ chức này cho rằng con số thực tế có thể lên tới hàng nghìn người, do nhiều vụ việc chưa được thống kê đầy đủ.

Tổ chức nhân quyền Mỹ Human Rights Watch dẫn các nguồn tin đáng tin cậy cho biết đã xảy ra “các vụ giết người quy mô lớn do lực lượng an ninh thực hiện trên toàn quốc”. Những báo cáo này làm dấy lên làn sóng chỉ trích mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế đối với chính quyền Iran.

Để đối phó với phong trào biểu tình ngày càng lan rộng, chính quyền Iran đã cắt mạng Internet trên toàn quốc từ ngày 08/01. Theo tổ chức giám sát an ninh mạng Netblocks, đến nay việc phong tỏa Internet đã kéo dài sang ngày thứ bảy liên tiếp, gây gián đoạn nghiêm trọng thông tin và liên lạc.

Theo đánh giá của các nhà quan sát, đây là một trong những phong trào biểu tình lớn nhất kể từ khi Cộng hòa Hồi giáo Iran được thành lập năm 1979. Phong trào lần này không chỉ lan rộng về quy mô mà còn thể hiện sự thay đổi rõ rệt về tính chất và thông điệp chính trị.

Khẩu hiệu cực đoan và sự tham gia của các thị trấn nhỏ

Theo thông tín viên RFI Siavosh Ghazi, phong trào biểu tình hiện nay khác hẳn các làn sóng phản đối trong hơn một thập kỷ qua. Nếu trước đây, các cuộc biểu tình chủ yếu xoay quanh chi phí sinh hoạt, giá xăng tăng cao hoặc những vụ việc cụ thể như cái chết của Mahsa Amini, thì lần này khẩu hiệu đã mang tính chính trị rõ rệt và cực đoan hơn.

Nhiều người biểu tình công khai bày tỏ sự ủng hộ đối với chế độ quân chủ cũ và mong muốn triều đại Pahlavi trở lại. Đồng thời, các khẩu hiệu chống chính phủ cũng trở nên gay gắt và trực diện hơn, phản ánh mức độ bất mãn sâu sắc trong xã hội Iran.

Đáng chú ý, phong trào không chỉ diễn ra tại các thành phố lớn mà còn lan tới nhiều thị trấn nhỏ ở các tỉnh lẻ. Đây là những địa danh ít được biết đến, nơi tập trung đông lao động nghèo, nhưng nay lại trở thành điểm nóng biểu tình với quy mô lớn.

Theo các nhà quan sát, sự tham gia của các thị trấn nhỏ cho thấy mức độ lan tỏa chưa từng có của phong trào, đồng thời đặt ra thách thức nghiêm trọng đối với chính quyền Iran trong việc kiểm soát tình hình trong nước.

Theo: RFI