Tổng thống Masoud Pezeshkian khẳng định Iran không theo đuổi hạt nhân trong bối cảnh các bên đang nỗ lực đạt được thỏa thuận để chấm dứt các căng thẳng.
- Thỏa thuận Mỹ – Iran: Washington không vội vã và tính phương án dự phòng
- Giá dầu thế giới lao dốc sau thông điệp tích cực từ Tổng thống Mỹ
- Ukraine kêu gọi họp LHQ sau đòn tấn công bằng tên lửa Oreshnik
Thông điệp ngoại giao và quyền lợi hạt nhân dân sự
Phát biểu trong chuyến thăm Đài Phát thanh Truyền hình Cộng hòa Hồi giáo Iran vào ngày 24/5, Tổng thống Masoud Pezeshkian tuyên bố Tehran vẫn kiên trì với con đường ngoại giao. Ông nhấn mạnh quốc gia này sẵn sàng đưa ra những bảo đảm thực chất với cộng đồng quốc tế về việc không tìm kiếm vũ khí hạt nhân hay gây ra tình trạng bất ổn tại khu vực. Đây được xem là nỗ lực nhằm tháo gỡ những nghi ngại kéo dài từ phía Mỹ và các đồng minh phương Tây về mục tiêu thực sự của chương trình hạt nhân nước này.
Trong các thông điệp đưa ra, Tehran tái khẳng định quyền hợp pháp của mình dựa trên Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT). Mục tiêu phát triển công nghệ hạt nhân của Iran tập trung vào việc sản xuất năng lượng sạch, phục vụ nghiên cứu y tế và thúc đẩy những tiến bộ khoa học phục vụ đời sống dân sinh. Nhà lãnh đạo Iran cũng cho rằng những bên liên quan khác đang tìm cách duy trì xung đột, đồng thời khẳng định các nhà đàm phán sẽ không từ bỏ danh dự quốc gia trong quá trình thảo luận.
Mặc dù có những cáo buộc cho rằng Iran đang tìm kiếm khả năng kỹ thuật để chế tạo vũ khí, Tehran liên tục bác bỏ những nhận định này trong mọi hoàn cảnh. Hình ảnh Tổng thống Pezeshkian gặp Tư lệnh Lực lượng Quốc phòng Pakistan Asim Munir tại Tehran vào ngày 23/5 phần nào minh chứng cho nỗ lực kết nối ngoại giao. Cuộc gặp diễn ra khi các bên đang tiến gần hơn đến việc hoàn tất một bản ghi nhớ quan trọng gồm 14 điểm nhằm lập lại trật tự và giảm bớt các xung đột vũ trang đang diễn ra.
Lộ trình thực thi và phản ứng từ các bên liên quan
Theo các thông tin từ giới quan sát, một thỏa thuận khả thi có thể giúp gia hạn lệnh ngừng bắn hiện tại thêm 60 ngày. Điểm nhấn của lộ trình này là việc mở lại eo biển Hormuz, cho phép Iran tự do xuất khẩu dầu thô trở lại thị trường thế giới. Đổi lại, các cuộc đàm phán chuyên sâu về chương trình hạt nhân sẽ được tiến hành một cách bài bản. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran vào ngày 23/5 cũng xác nhận quá trình thảo luận do Pakistan và Qatar hỗ trợ đang ở giai đoạn hoàn tất.
Tuy nhiên, phía Mỹ vẫn duy trì sự thận trọng cần thiết trước khi đi đến chữ ký cuối cùng. Ngoại trưởng Marco Rubio vào ngày 24/5 cho rằng dù nhận được sự ủng hộ từ khu vực, một văn bản mang tính lịch sử không thể chỉ dựa trên những ý tưởng chưa chính thức. Tổng thống Donald Trump cũng thông báo cho các đại diện Mỹ không nên vội vàng vì thời gian đang có lợi cho Washington. Ông khẳng định lệnh phong tỏa các cảng biển của Iran từ ngày 13/4 sẽ chỉ được dỡ bỏ khi hai bên ký kết thỏa thuận chính thức.
Về phía Israel, Thủ tướng Benjamin Netanyahu vào ngày 24/5 cho biết ông và phía Mỹ đã thống nhất yêu cầu tháo dỡ các cơ sở làm giàu uranium. Israel nhấn mạnh bất kỳ cam kết nào cũng phải loại bỏ triệt để mối đe dọa từ vật liệu hạt nhân đã được làm giàu trên lãnh thổ Iran. Căng thẳng này vốn bắt nguồn từ các cuộc tấn công giữa các bên từ ngày 28/2, dẫn đến việc đóng cửa eo biển Hormuz sau đó. Hiện tại, vấn đề Lebanon cũng được đưa vào chương trình nghị sự như một phần của nỗ lực ổn định toàn diện khu vực.
Theo: Báo Thanh Niên
