Từ câu chuyện viễn thông những năm 1990, TS Mai Liêm Trực, nguyên Thứ trưởng thường trực Bộ Bưu chính Viễn thông, chia sẻ quan điểm về vai trò cạnh tranh, bài học từ xóa bỏ độc quyền và gợi mở cho cải cách ngành điện hiện nay.
- Ba cảnh sát thiệt mạng trong vụ xả súng Pennsylvania
- Thùy Linh ghi dấu ấn trên bảng xếp hạng cầu lông thế giới
- Khởi tố tài xế gây tai nạn kinh hoàng tại Quảng Trị
Bài học từ việc xóa bỏ độc quyền viễn thông
Thập niên 1990, ngành bưu điện được coi là mũi nhọn trong công cuộc Đổi mới, đóng góp lớn cho kinh tế đất nước. Tuy nhiên, theo TS Mai Liêm Trực, ngay trong giai đoạn huy hoàng, lãnh đạo ngành đã nhìn thấy những “khuyết tật” của mô hình độc quyền.
“Nếu cứ duy trì độc quyền, giá cước sẽ cao, dịch vụ trì trệ, khó mở rộng đến người dân. Không cạnh tranh, khó bứt phá,” ông nhấn mạnh.
Quyết định mở cửa thị trường viễn thông diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đàm phán Hiệp định Thương mại Việt – Mỹ (BTA). Áp lực hội nhập buộc ngành viễn thông phải chuyển đổi. Bằng những bước đi táo bạo như cấp phép đồng thời cho nhiều nhà cung cấp Internet năm 1997, cho Viettel tham gia thị trường VoIP năm 2000, ngành đã tạo ra bước ngoặt cạnh tranh, đưa giá cước giảm mạnh, dịch vụ cải thiện, người dân và doanh nghiệp cùng hưởng lợi.
Thách thức và áp lực khi mở cửa thị trường
Quá trình xóa bỏ độc quyền viễn thông không hề dễ dàng. Lo ngại an ninh quốc gia, lợi ích doanh nghiệp nhà nước, hay sức ép từ lãnh đạo cấp cao đều là những rào cản lớn.
TS Trực kể lại: “Có lãnh đạo lo ngại rằng mở cửa sẽ ‘mất chủ nghĩa xã hội’. Chúng tôi phải thuyết phục bằng thực tiễn, chứng minh Internet và viễn thông không chỉ mang rủi ro mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế, truyền thông và hội nhập quốc tế.”
Chính cơ chế chia sẻ lợi nhuận giữa doanh nghiệp mới và doanh nghiệp độc quyền cũ đã giúp cân bằng lợi ích, giữ ổn định và tạo nền tảng cho thị trường viễn thông cạnh tranh phát triển mạnh mẽ vào thập niên 2000.
Thông điệp cho các ngành độc quyền khác
Theo TS Mai Liêm Trực, bài học quan trọng rút ra từ viễn thông là: mở cửa cạnh tranh là xu thế tất yếu. “Càng trì hoãn, đất nước càng mất cơ hội. Cạnh tranh không chỉ giúp giá rẻ, dịch vụ tốt hơn mà còn buộc doanh nghiệp độc quyền thay đổi, nâng cao năng lực để tồn tại,” ông nói.
Ông nhấn mạnh ba yếu tố quyết định thành công: ý chí lãnh đạo nhà nước, cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp mới, và sự thay đổi tư duy quản lý lẫn quản trị doanh nghiệp.
Cơ hội cải cách ngành điện từ Nghị quyết 70
Liên hệ với thực tiễn hiện nay, TS Mai Liêm Trực đánh giá cao Nghị quyết 70 về đảm bảo an ninh năng lượng và xây dựng thị trường điện cạnh tranh, minh bạch đến năm 2030, tầm nhìn 2045.
“Ý chí chính trị đã rõ, áp lực xã hội đã có, ngành điện đang đứng trước cơ hội cải cách lớn. Nếu làm quyết liệt, người dân sẽ được hưởng dịch vụ điện tốt hơn, giá phù hợp hơn, đất nước đảm bảo an ninh năng lượng, còn doanh nghiệp điện lực có động lực cạnh tranh lành mạnh,” ông phân tích.
Theo ông, trong bối cảnh đất nước đang cải cách toàn diện, việc mở cửa thị trường điện là bước đi tất yếu, phù hợp xu thế và cần triển khai mạnh mẽ để không lỡ thời cơ phát triển.
Theo: VnExpress
