Xuất khẩu nông sản sau năm 2025 rực rỡ, Việt Nam đặt mục tiêu 74 tỷ USD cho năm 2026 trong bối cảnh thị trường toàn cầu có nhiều biến động.
- Quốc lộ 1 qua miền Trung quá tải do phương tiện né cao tốc đang thi công
- Thị trường Việt Nam: Giá thịt heo liên tục đi xuống sau Tết
- Cao tốc Pháp Vân – Mai Sơn phân luồng xe đi ngược chiều để giảm ùn tắc
Xuất khẩu nông sản và động lực từ các mặt hàng chủ lực
Bước vào năm 2026, ngành nông nghiệp Việt Nam đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt mức 73-74 tỷ USD, trong đó nhóm nông sản đóng góp khoảng 40 tỷ USD. Định hướng chiến lược hiện nay tập trung mạnh mẽ vào nâng cao giá trị và chất lượng thay vì chỉ mở rộng sản lượng như giai đoạn trước. Các trụ cột chính được xác định bao gồm gạo, cà phê, rau quả, cùng với hồ tiêu và hạt điều.
Đối với mặt hàng gạo, Việt Nam vẫn duy trì vị thế là nguồn cung quan trọng trên thế giới với dự báo sản lượng thóc đạt hơn 43,5 triệu tấn vào năm 2026. Sau khi đảm bảo nhu cầu tiêu dùng nội địa, dự kiến sẽ có khoảng 7,73 triệu tấn gạo sẵn sàng cho hoạt động xuất khẩu. Tuy nhiên, thay vì cạnh tranh bằng giá rẻ, ngành gạo đang tập trung vào phân khúc chất lượng cao và các hợp đồng dài hạn để đảm bảo đầu ra ổn định.
Cà phê cũng ghi nhận những con số ấn tượng khi thu về gần 8,9 tỷ USD trong năm 2025, tăng trưởng gần 60% nhờ giá bán cao và nhu cầu từ châu Âu. Với điều kiện thời tiết thuận lợi và việc nông dân tăng cường tái đầu tư, sản lượng cà phê niên vụ tới dự kiến có thể tăng thêm 10%. Đây là minh chứng cho sức sống của các mặt hàng nông sản chủ lực khi biết tận dụng thời cơ thị trường.
Rào cản kỹ thuật và phép thử chất lượng quốc tế
Dù đạt được nhiều thành công, ngành nông nghiệp đang đối mặt với những thách thức lớn từ các quy định khắt khe của thị trường quốc tế. Những thị trường khó tính như EU, Mỹ và Nhật Bản đang siết chặt các tiêu chuẩn về môi trường, an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải tái cấu trúc toàn diện để giữ vững thị phần và không bị tụt hậu.
Biến đổi khí hậu và những bất ổn địa chính trị toàn cầu cũng tạo ra những yếu tố bất định cho chuỗi cung ứng nông sản. Chi phí logistics tăng cao cùng với xu hướng sử dụng thuế như một công cụ bảo hộ thương mại đang gây áp lực không nhỏ lên lợi nhuận của doanh nghiệp. Các tổ chức quốc tế cảnh báo rằng biến đổi khí hậu sẽ là thách thức dài hạn lớn nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất vùng trồng.
Tại thị trường trong nước, việc quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói đang trở thành vấn đề sống còn đối với ngành rau quả. Mọi hành vi gian lận mã số nếu bị phát hiện đều có thể dẫn đến nguy cơ bị đình chỉ nhập khẩu trên diện rộng, gây thiệt hại dây chuyền cho toàn ngành. Sự cạnh tranh gay gắt từ các nước trong khu vực cũng buộc nông sản Việt phải chứng minh được sự vượt trội về chất lượng.
Xuất khẩu nông sản chuyển dịch sang chế biến sâu
Để duy trì sức bền, ngành nông nghiệp xác định chuyển dịch sang chế biến sâu là hướng đi chiến lược tất yếu. Điển hình là mặt hàng sầu riêng đông lạnh, vốn mang lại giá trị gia tăng cao và giúp giảm bớt áp lực về tính mùa vụ của trái cây tươi. Việc đầu tư vào công nghệ cấp đông nhanh và kho lạnh hiện đại sẽ giúp doanh nghiệp chiếm lĩnh các phân khúc thị trường mới.
Tận dụng các hiệp định thương mại tự do như CPTPP và EVFTA là chìa khóa để mở rộng thị phần cho các sản phẩm đã qua chế biến. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng xu hướng tiêu dùng xanh trên thế giới đòi hỏi sản phẩm phải minh bạch về nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững. Doanh nghiệp cần chủ động thay đổi tư duy sản xuất để thích ứng với các yêu cầu mới này.
Cuối cùng, sự liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và các hợp tác xã là nền tảng để kiểm soát vùng nguyên liệu hiệu quả. Việc quy hoạch lại vùng trồng và áp dụng các kỹ thuật canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu sẽ giúp ổn định chất lượng đầu ra. Đây không chỉ là một nấc tăng trưởng mới mà còn là bài kiểm tra về bản lĩnh thích ứng của nông sản Việt Nam trên trường quốc tế.
Theo: VnExpress
