Cá vốn là thực phẩm lành mạnh, tuy nhiên một số cách chế biến cá gây ung thư nếu lạm dụng thường xuyên có thể gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe. Giới chuyên gia khuyến cáo người dân nên thận trọng với các món gỏi sống, cá muối hay cá hun khói.
- Hiểm họa từ thiếu ngủ kéo dài và nguy cơ thiếu máu não ở người trẻ
- Căng thẳng Mỹ – Iran leo thang sau các vụ đánh chặn tại Kuwait
- Mỹ đánh chặn tên lửa của Iran trong bối cảnh xung đột Trung Đông
Mối liên hệ giữa sán lá gan và các hợp chất độc hại trong cá muối
Theo Viện Nghiên cứu Ung thư Mỹ (AICR), cá cung cấp nguồn protein và omega-3 chất lượng cao, nhưng việc tiêu thụ cá sống lại tiềm ẩn hiểm họa lớn từ ký sinh trùng. Đặc biệt, các loại cá nước ngọt thường chứa sán lá gan, loại ấu trùng xâm nhập vào cơ thể gây viêm nhiễm đường mật kéo dài. Tình trạng viêm nhiễm mạn tính chính là tác nhân dẫn đến ung thư đường mật, một căn bệnh thường phát hiện ở giai đoạn muộn với tiên lượng rất xấu đối với người bệnh trong quá trình điều trị sau này.
Các quan sát tại vùng Đông Bắc Thái Lan cho thấy thói quen ăn món cá sống “koi plaa” có liên quan mật thiết đến tỷ lệ mắc ung thư tại địa phương. Một thực tế đáng lo ngại là người dân có thể nhiễm sán từ khi còn trẻ, nhưng những biểu hiện ác tính chỉ âm thầm xuất hiện sau hàng chục năm. Giới phân tích y tế nhấn mạnh rằng việc thay đổi thói quen ăn uống và ưu tiên thực phẩm nấu chín là biện pháp tiên quyết để ngăn chặn các rủi ro sức khỏe nghiêm trọng này.
Bên cạnh cá sống, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) cũng xếp loại cá ướp muối kiểu Trung Quốc vào nhóm tác nhân gây ung thư vòm họng. Trong quá trình lên men và ướp muối, protein trong cá bị phân hủy thành các amin, sau đó phản ứng với nitrit để tạo ra hợp chất nitrosamine. Đây là nhóm hợp chất hóa học cực độc, được chứng minh có khả năng thúc đẩy các tế bào ung thư phát triển mạnh mẽ nếu con người tiêu thụ thường xuyên mà không kiểm soát nguồn gốc.
Tác động của khói gỗ và phương pháp chế biến thực phẩm an toàn
Cá hun khói vốn là món ăn hấp dẫn nhưng lại chứa các hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) phát sinh từ quá trình đốt cháy gỗ không hoàn toàn. Một số hoạt chất trong nhóm PAHs đã được giới khoa học phân loại là tác nhân gây ung thư trực tiếp ở người. Ngoài ra, việc tác động nhiệt độ cao trong thời gian dài còn tạo ra các amin dị vòng và nitrosamine, những hợp chất gây hại cho cấu trúc tế bào vốn đã được cảnh báo trong nhiều nghiên cứu y khoa quốc tế.
Để đảm bảo an toàn, giới chuyên gia khuyến cáo chỉ nên tiêu thụ cá hun khói với khẩu phần nhỏ và không sử dụng như món ăn thường xuyên hàng ngày. Người tiêu dùng được khuyên nên ưu tiên lựa chọn các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được sản xuất theo quy trình kiểm soát nghiêm ngặt về vệ sinh thực phẩm. Việc lạm dụng các thực phẩm chế biến sẵn qua nhiệt và khói lâu dài sẽ làm gia tăng sự phơi nhiễm với các yếu tố độc hại tích tụ âm thầm trong cơ thể con người.
Thay vì các phương pháp chế biến rủi ro, người dân nên ưu tiên sử dụng cá tươi được nấu chín qua các hình thức lành mạnh như hấp, luộc hoặc kho nhạt. Việc kết hợp đa dạng các nguồn đạm cùng rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt sẽ giúp tối ưu hóa lợi ích từ omega-3 mà không lo ngại về tác nhân gây hại. Thay đổi cách tiếp cận với thực phẩm chính là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe tổng thể và giảm thiểu tối đa nguy cơ mắc bệnh cho cộng đồng.
Theo: Báo Dân trí
